COP31-ийн хэлэлцээрийн төсөл зөвшилцөлд хүрэх зам хүнд байгааг харууллаа
Төсөлд зарим улсын аль хэдийн татгалзсан заалтууд орсон нь Баасан гараг хүртэл тохиролцоонд хүрэхэд хүндрэлтэй байгааг илтгэж байна.

Туркт болж буй COP31 уур амьсгалын бага хурлын хэлэлцээчид Даваа гарагт хэлэлцээрийн төслөө нийтэлж, долоо хоногийн эцэст эцсийн тохиролцоонд хүрэхээс өмнө чулуужсан түлш, уур амьсгалын санхүүжилтийн асуудлаар орнуудын зөрүүг багасгахыг зорьжээ.
Европт ой хээрийн түймэр, Балбад хүний амь авсан мөсөн голын хайлалт зэрэг дэлхийн дулаарлын нөлөө ажиглагдсан жилийн дараа болж буй тул хэлэлцээний ач холбогдол өндөр байна. Гэвч дайн, амьжиргааны өртөг өсөх зэрэг бусад хямрал нь арга хэмжээ авах улс төрийн хүсэл зоригийг сулруулж байна.
Турктэй хамтран тэргүүлэх зохицуулалтын дагуу хэлэлцээг удирдаж буй Австралийн Крис Боуэн 18 хуудас төсөлд зарим улс аль хэдийн татгалзсан заалтууд байгааг мэдэгдсэн байна.
“Үнэнийг хэлэхэд, хэрэв бид зөвхөн бүгд санал нийлж буй зүйлийнхээ талаар ярих юм бол ... үйл явцын ийм эрт үед энэ нь нэлээд богино баримт бичиг болох байсан” гэж Боуэн хэвлэлийн бага хурлын үеэр хэлжээ.
НҮБ-ын жил бүрийн уур амьсгалын хэлэлцээ энэ жил Газар дундын тэнгисийн эргийн Анталья хотод арваннэгдүгээр сарын 9-нд эхэлжээ. Хэлэлцээгээр чулуужсан түлшний ирээдүй, хөгжиж буй орнуудын санхүүжилт, дэлхийн температур өсөж буйн талаарх эрдэмтдийн анхааруулгад хэрхэн хариу өгөх зэрэг асуудлаар 200 шахам орон зөвшилцөлд хүрэхийг эрэлхийлж байна.
Тохиролцоонд хүрэх албан ёсны эцсийн хугацаа Баасан гараг боловч НҮБ-ын өмнөх бага хурлууд хугацаанаасаа хэтэрч, заримдаа хэдэн өдрөөр сунжирч байсан.
НҮБ-ын өнгөрсөн сарын тайланд дэлхий Цельсийн 1.5 хэмийн (Фаренгейтийн 2.7 хэм) дулаарлын босгыг давах төлөвтэй аль хэдийн болсныг дурджээ. Эрдэмтдийн үзэж буйгаар энэ түвшинд барих нь уур амьсгалын өөрчлөлтийн хамгийн хүнд үр дагаврыг хязгаарлах учиртай.
Төсөлд хүлэмжийн хийн ялгарлын гол эх үүсвэр болох чулуужсан түлшний талаар хоёр хувилбар тусгажээ. Нэг нь 2023 онд тохиролцсон чулуужсан түлшнээс “шилжин татгалзах” тухай томъёоллыг давтсан бол илүү зоримог нөгөө хувилбарт чулуужсан түлшийг “үе шаттайгаар халах” тухай дурджээ. Аль аль хувилбар нь эцсийн хэлэлцээрээс хасагдаж мэднэ.
“Энэ бол хүчтэй санал хүсэлт ирэх олон элементийн нэг. Энэ нь төсөлд байгаа шигээ яг хэвээр үлдэх үү? Үгүй. Төсөлд чулуужсан түлшний талаар яриа байх нь зүйтэй юу? Мэдээж” гэж Боуэн хэлэв.
Төсөлд мөн дэлхийн эрчим хүчний хэрэглээнд цахилгааны эзлэх хувийг 2035 он гэхэд 35 хувьд хүргэх, Туркийн санал болгосон зорилтыг тусгажээ. Түүнчлэн баян орнууд ядуу орнуудад уур амьсгалын өөрчлөлтөд дасан зохицоход хэр хэмжээний дэмжлэг үзүүлэх талаар санал зөрж буйг тэмдэглэсэн байна.
Урьдчилсан төсөл маш урт байна гэж байгаль орчны E3G судалгааны төвийн уур амьсгалын дипломат ажиллагаа, геополитикийн хөтөлбөрийн ахлагч Козима Кассел хэлэв.
“Бүх зүйлийг оруулчихаад, талуудад харилцан буулт хийлгэхээр тэмцүүлэх арга барил харагдаж байна. Тэр үйл явцын дараа эцсийн шийдвэр гол элементүүдээ хадгалж чадах эсэх нь сорилт болно” гэж тэрбээр хэлжээ.
Хэлэлцээний гадна COP31-ийг зохион байгуулагч Турк хиймэл оюун ухааны талаарх амлалтын санаачилга гаргажээ. Энэ нь уг технологийг тогтвортой хөгжүүлж, дэлхийн дулаарлын шийдлийн нэг хэсэг болгох тухай сайн дурын тохиролцоонд дэмжлэг цуглуулах зорилготой.
Дата төвүүд хурдацтай олширч байгаа нь хүлэмжийн хийн ялгарлыг өсгөхөөс гадна газар, ус, ашигт малтмалын нөөцөд дарамт учруулж, цахилгааны төлбөрийг өсгөнө гэж уур амьсгалын идэвхтнүүд улам их болгоомжилж байна.
“Аж үйлдвэр, технологи уур амьсгалын асуудлын шийдлийн нэг хэсэг байх ёстой. Үүний зэрэгцээ хиймэл оюун ухааны хурдацтай өсөлтийг хариуцлагатайгаар эрчим хүчээр хангаж, нэвтрүүлж, уур амьсгалын төлөөх үйл ажиллагаанд ашиглах ёстой” гэж COP31-ийн ерөнхийлөгч Мурат Курум хэлжээ.
Одоогоор хэлэлцээнд оролцож буй 200 шахам орноос ердөө 9 нь хиймэл оюун ухааны амлалтад нэгдээд байна.



