Далайн ус дулаарсны улмаас Уллын арлын кальмарын агнуур 25 жилд 99 хувиар буурчээ
2025 оны агнуур 2000 оныхын ердөө 1.2 хувьтай тэнцэж, энэ онд ч бууралт үргэлжилсээр байна.

Өмнөд Солонгосын Уллын арлын орчимд кальмарын агнуур уур амьсгалын өөрчлөлтөөс үүдэн далайн усны температур нэмэгдэхийн хэрээр огцом буурчээ. Энэ бууралт далайн усны дулаарал Солонгосын далайн экосистем болон түүнээс хамааралтай далайн эргийн суурин газрыг хэрхэн өөрчилж байгааг харуулж байна.
Уллын тойргоос ням гарагт гаргасан мэдээллээр, орон нутгийн агнуур 2000 онд 11 315 тонн байсан бол 2015 онд 1852 тонн, 2020 онд 1172 тонн болж буурч, 2025 онд ердөө 141 тонн болтлоо унажээ. 2025 оны агнуур 2000 оныхын дөнгөж 1.2 хувьтай тэнцэж байна. Бууралт энэ онд ч үргэлжилж, нэгдүгээр сараас есдүгээр сар хүртэл ердөө 54 тонн кальмар баригджээ.
Кальмар бол Хойд Гёнсан мужид харьяалагддаг энэ арлын нэрийн хуудас болсон далайн хүнс бөгөөд эрт дээр үеэс арлын эдийн засгийн гол тулгуур байсаар ирсэн.
Бууралтын гол шалтгаан нь далайн усны температурын өсөлт юм. Температурын өсөлт далайн хүнсний гинжийг өөрчилж, кальмарыг Солонгосын уснаас шахан гаргаж байна. Зүүн тэнгисийн өмнөд хэсэгт орших эргийн болон алс далайн гол амьдрах орчин нь дулаарсан тул ердийн үед Солонгосын эргийн ойролцоо өсдөг кальмар хойд зүгт, Орос болон бусад бүс рүү нүүсэн гэж Үндэсний загас агнуурын шинжлэх ухааны хүрээлэн үзэж байна.
Тус хүрээлэнгийн мэдээлснээр энэ оны нэгдүгээр сараас зургаадугаар сар хүртэл Солонгосын хойгийн орчмын далайн гадаргын усны дундаж температур 17.17 хэм болж, сүүлийн 26 жилийн хамгийн өндөр түвшинд хүрчээ. Уг үзүүлэлт өнгөрсөн оныхоос 1.17 хэм, 2020 онд тогтоосон өмнөх дээд амжилтаас 0.52 хэмээр өндөр байна. Зүүн эрэгт энэ оны дөрөвдүгээр сараас зургаадугаар сар хүртэлх далайн гадаргын дундаж температур өнгөрсөн оныхоос 1.9 хэмээр нэмэгдэж, 16.3 хэм болжээ.
Кальмарын агнуур огцом буурсан тул арал кальмарыг орлох, үнэ цэнэ өндөртэй шинэ төрлийн далайн амьтан үржүүлэх ёстой гэсэн шаардлага нэмэгджээ. Тойрог өнгөрсөн сард орлуулах боломжтой төрөл болох алтан нүдэт хадны загасыг туршилтын журмаар үржүүлж эхэлжээ. Мөн сам хорхой, улаан далайн өргөст хэмх, Солонгосын хадны загас зэргийг үржүүлж туршсан ч аль нь ч кальмарыг орлохуйц тогтвортой түвшинд хүрч чадаагүй байна.
“Орон нутгийн загас агнуурын салбар уур амьсгалын өөрчлөлт, кальмарын агнуур багассантай тэмцэж байгаа энэ үед орлогын шинэ эх үүсвэр олох нь чухал” гэж Уллын тойргийн дарга Нам Хан Гвон хэлжээ.
Солонгосын тэнгисүүд хэрхэн өөрчлөгдөж буйг харуулах өөр нэг жишээ бол акул юм. Уур амьсгалын өөрчлөлтийн улмаас Солонгосын усанд орж ирэх акул олширч, энэ онд зүүн эргийн ойролцоо акул үзэгдэх тохиолдол бараг дөрөв дахин нэмэгджээ. Хүрээлэнгийн мэдээлснээр энэ оны нэгдүгээр сараас зургаадугаар сар хүртэл зүүн эргийн ойролцоо 46 том акул ажиглагдсан бол өнгөрсөн оны мөн үед 12 байжээ.
Хамгийн олон буюу 23 удаа үзэгдсэн нь богино сэрвээт мако акул бөгөөд хүрээлэнгийн акулын ангиллын гарын авлагад үүнийг халдах эрсдэл “өндөр” гэж ангилсан байна. Ус дулаарахын хэрээр дулаан усны загас зүүн эргийн дагуу хойд зүг рүү нүүж, тэднийг агнадаг том акулууд араас нь дагаж байна.



