Их Британи, Европын холбооны гэрээ ургамлын худалдааны жилийн 60 сая фунтын зардлыг арилгах төлөвтэй

Брекситийн дараа Их Британи, Европын холбооны хооронд байгуулах шинэ гэрээ хэрэгжиж эхэлбэл ургамлын импортын хилийн шалгалт, бичиг баримт халагдаж, цэцэрлэгжүүлэлтийн салбарын жил бүрийн 60 сая фунт стерлингийн зардал “уусаж алга болно” гэж Байгаль орчны сайд Анжела Игл хэлжээ.

Арваннэгдүгээр сарын 20-нд болох Их Британи, Европын холбооны дээд хэмжээний уулзалтын өмнө импортлогчдын бичиг баримтын төвөг “арилна” гэж сайд найдаж буйгаа илэрхийлэв. Гэхдээ энэ нь хилийн хяналтад их хэмжээний мөнгө зарцуулсан компаниудэд зардлаа нөхөхөд тус болохгүй.

“Хэрэв бид арваннэгдүгээр сарын 20-нд гарын үсгээ зурж чадвал тодорхойгүй байдал, нэмэлт зардал, бичиг баримт, хил дээр ачаа гацах эрсдэл бүгд арилна” гэж Игл Кент дахь мод үржүүлгийн газарт зочлохдоо Guardian сонинд хэлжээ.

Брексит эхэлснээр ургамал, хүнс, мал амьтны гаралтай бүтээгдэхүүний экспорт, импортод хилийн шалгалт хийдэг болсон. Үндэсний фермерүүдийн холбооны дүн шинжилгээгээр Британиас Европын холбоо руу гаргах хүнс, ундааны экспорт Брекситээс хойш гуравны нэгээс илүүгээр унажээ.

Ариун цэвэр, ургамлын хорио цээрийн гэрээний ихэнх заалтыг талууд тавдугаар сард тохиролцсон бөгөөд ирэх долоо хоногийн уулзалтаар гарын үсэг зурахаар товлосон байна. Гэрээ биет шалгалтын дийлэнх хэсэг, ихэнх гэрчилгээ, бичиг баримтыг халах боломж олгоно.

Цэцэрлэгжүүлэлтийн худалдааны холбооны тооцоогоор эдгээр зардал жилд 60 сая фунт стерлинг болдог ч хүргэлт хоцорсны торгууль, боомтын саатал, бараа гэмтсэнээс алдсан борлуулалтыг тооцоогүй байна.

Хэмнэлт “хүнсний үнийг бууруулах дарамт” үзүүлэх ёстой гэж Игл хэлсэн ч гэрээ Их Британид хүнсний үнийг бууруулна гэдгийг батлахаас татгалзжээ.

Их Британийн хамгийн том бөөний мод үржүүлгийн газруудын нэг Provender Nurseries гэрээг сайшаасан ч Брекситийн дараа 8 гектар (20 акр) талбайдаа хилийн хяналтын цэг барихад аль хэдийн дор хаяж 500 мянган фунт зарцуулжээ. Гэрээ хэрэгжмэгц энэ байгууламж хэрэггүй болно.

“Амбаарт их мөнгө зарсан ч энэ нь бизнест маань баталгаа өгсөн” гэж тус компанийн гүйцэтгэх захирал Ричард Маккенна хэлэв.

Гэрээ 2028 оны эхний улирал хүртэл хэрэгжихгүй байх төлөвтэй тул ийм компаниуд жил гаруй хугацаанд одоогийн хилийн журмаар ажиллах болно.

Гэрээг 2027 оны дунд үеэс хэрэгжүүлэх зорилтыг Ерөнхий сайд асан Кийр Стармер 2025 оны тавдугаар сард тавьж байсан ч энэ хугацаа хойшилсныг Игл хүлээн зөвшөөрчээ. Стармерыг Энди Бернхэм сольсноор Брюссельтэй хийх хэлэлцээ “түр зогссон” бөгөөд дээд хэмжээний уулзалт долдугаар сараас хойшилсон гэж тэрбээр хэлсэн байна.

Их Британи Европын холбоонд хориглосон зарим пестицид ашигласаар байгаа тул 2027 онд ийм бодисоор ургуулсан төмсөөр хийсэн хөлдөөсөн шарсан төмс гэрээ хэрэгжсэний дараа худалдаанд гарвал устгах шаардлагатай болж болзошгүй гэж салбарынхан санаа зовж байна.

“Бид ийм асуудлыг маш сайн мэдэж байгаа бөгөөд Европын холбоо ч хүнс үрэн таран хийж буй мэт харагдахыг хүсэхгүй байгааг сайн ойлгож байна” гэж Игл хэлжээ.