Хуваагдсан Израиль сонгуульд бэлтгэж байхад Нетаньяху улс төрийн хамгийн том гайхамшгаа үзүүлж чадах уу?

The Guardian-ы тоймын нийтлэлд дурдсанаар, Израильд Мягмар гарагт болох бүх нийтийн сонгуулийн өмнө сүүлийн 30 жилийн 19-д нь засгийн эрхэнд байсан Ерөнхий сайд Биньямин Нетаньяху өрсөлдөгчдөө хамгаалалтын байдалд оруулж чаджээ. Энэ сонгуульд хоёр хүчин зүүн, баруун гэж бус, харин Нетаньяхуг дэмжигч, эсэргүүцэгч хоёр хуаранд хуваагдаж байна. Эсэргүүцэгчдийн дунд Ерөнхий сайд асан Нафтали Беннет, Авигдор Либерман зэрэг нэгэн цагт Нетаньяхутай ойр хамтран ажиллаж байсан үндсэрхэг барууны зүтгэлтнүүд ч бий.

Сөрөг хүчний гол өрсөлдөгч, Израилийн Батлан хамгаалах хүчний штабын дарга асан Гади Айзенкот Мароккогийн ажилчин еврей гэр бүлээс гаралтай бөгөөд улс төрд дөрвөн жилийн өмнө орсон. Шулуун гэсэн утгатай Яшар намынх нь нэр ч, худалгүй улс, Ерөнхий сайдын бүрэн эрхийн хугацааг АНУ-ынх шиг хязгаарлах уриалга нь ч Нетаньяхутай далд харьцуулалт болж байна. Модиин хотод болсон цуглаанд оролцогчид түүний сэтгэл татам ярианаас илүү үнэнч шударга байдлыг онцолж байв.

Хэт баруун жигүүрт ч Нетаньяху гол дүр хэвээр. Итамар Бен-Гвирийн Оцма Иехудит (Еврейн хүч) намын Ишай Флейшер Нетаньяхуг зүүн тийш хазайх хандлагатай дэлгүүрийн тэрэгтэй зүйрлэж, Баруун эрэг, Газад суурьшил нэмэх, палестинчуудыг сайн дураар гаргах, цаазаар авах ялыг Нетаньяхугийн тэргүүлэх шинэ эвслийн хүрээнд дэмжиж байна. Нетаньяху сүүлийн зурагт хуудсандаа сонгогчдод баруун жигүүр эсвэл Палестин гэсэн сонголт тавьж, сөрөг хүчнийхнийг Израилийн палестин иргэдийг төлөөлөх намын удирдагчидтай хамт дүрсэлжээ.

Санал асуулгаар Нетаньяхугийн эсрэг еврей намуудын хуаран түүний хуарангаас илүү санал авах ч Кнессетэд олонхи бүрдүүлэхгүй гэж таамаглаж байгаа тул тэд гол төлөв араб намуудтай тохиролцох эсэх асуудал сонгуулийн сүүлийн долоо хоногуудад анхаарлын төвд байна. Нетаньяхуг дэмжигч Channel 14 зэрэг хэвлэл мэдээллийн тусламжтайгаар тэрбээр өрсөлдөгчдөө хамгаалалтад оруулжээ. Энэ долоо хоногт Channel 14-ийн Инон Магал Айзенкотыг арьс өнгөөр доромжилсныг Модиины цуглаанд үг хэлэгчид дурдсан ч Айзенкот өөрөө дурдаагүй.

Тоймчийн бичсэнээр, гадны ажиглагчдад хамгийн ойлгомжгүй асуулт бол хоёр хуаран яагаад тэнцүү өрсөлдөж байгаа явдал юм. Нетаньяхугийн засгийн газар Газыг сүйрүүлж, 70 мянга гаруй палестин хүний амь насыг авч одсон бөгөөд Израилийн хэлснээр тэдний гуравны нэг нь Хамасын дайчид байжээ. Мөн 2023 оны 10 дугаар сарын 7-нд Нова хөгжмийн наадам, өмнөд нутгийн кибуцуудад энгийн иргэдийн эсрэг үйлдэгдсэн аллага буюу тус улсын түүхэн дэх хамгийн том гамшиг түүний засаглалын үед тохиолдсон.

Нетаньяху Хамасыг устгана, Ираны цөмийн аюулыг арилгана гэж амласан ч аль нь ч биелээгүй, харин Израиль олон улсад тусгаарлагдав. Үүн дээр Дээд шүүхийн эрх мэдлийг сулруулах гэсэн оролдлого, ойрын туслахууд нь Катарын нэр хүндийг өсгөхийн тулд Дохагаас мөнгө авсан гэж буруутгагдаж буй Катаргейтийн дуулиан, үргэлжилж буй авлигын шүүх хурал нэмэгдэнэ. Гэсэн ч 30 жилийн турш бүрдүүлсэн үнэнч дэмжигчид нь хөдлөшгүй бөгөөд тэрбээр бурууг бусдад тохох түүх зохиох, хувааж захирах ур чадвараа хадгалсаар байна.

Нөгөө талаар эсэргүүцэл ч ширүүн байна. Дэлхийн өнцөг булан бүрээс олон либерал, шашны бус үзэлтэй израильчууд Нетаньяхуг огцруулахын төлөө санал өгөхөөр эх орондоо нисч байгаа бөгөөд Кнессетийн 120 суудлын ганц суудлаас шийдэгдэж болзошгүй өрсөлдөөнд энэ нь нөлөөлж магадгүй. 1995 онд алагдсан Ерөнхий сайд Ицхак Рабины дурсгалын ёслолд Нетаньяху оролцоогүй ч Рабины намын залгамж Ардчилагчид намын удирдагч Яир Голан “Би өөдрөг байна” гэжээ.

Голан сөрөг хүчний удирдагчид урт хугацааны аюулгүй байдлыг хангах бүс нутгийн стратегийн үйл явцыг эхлүүлэх талаар тохиролцож чадна гэж үздэг. Энэ долоо хоногт Негевийн хөгжмийн наадамд олон арван израиль залуу 1990-ээд оны энх тайвны хүчин чармайлтын сүлд дуу болсон Шир ЛаШалом дууг дуулж буй бичлэг цахим ертөнцөд тархсан. Санал асуулгаар өрсөлдөөн тэнцүү хэвээр байгаа ч ийм дүр зураг зарим израильчуудад Нетаньяхугийн эрин үе эцэслэж магадгүй гэсэн итгэл найдвар төрүүлжээ.