ЕХ оросуудын Шенгений визийг нэг улсаар хязгаарлах санааг хэлэлцэж байна

BBC-гийн Орос албаны мэдээлснээр, оросууд жилд хэдэн зуун мянган Шенгений виз авсаар байгаа ч Европын засгийн газрууд тэдний аялалыг хязгаарлах талаар улам идэвхтэй хэлэлцэж байна. Герман зөвхөн олгосон улсдаа хүчинтэй, нутаг дэвсгэрийн хязгаартай виз (LTV) олгохыг санал болгож, Финланд жуулчны аялалыг бүрэн зогсоохыг шаардаж байхад Итали оросын жуулчдаас татгалзах яаралгүй байна. 10 дугаар сарын 15-16-нд болсон ЕХ-ны дээд хэмжээний уулзалтад Оросыг буруутгаж буй хорлон сүйтгэх ажиллагаа, агаарын орон зайн зөрчил, кибер халдлагын дараа удирдагчид визийн бодлогыг яаралтай эргэн харахыг уриалав.

Шинэ хэлэлцүүлгийн нэг шалтгаан нь 8 дугаар сарын 5-нд шилжих шөнө Лейпцигийн нисэх буудалд Украины ачааны онгоцны дэргэд тэсрэх бодистой дрон олдсон явдал байв. Германы Гадаад хэргийн сайд Йоханн Вадефуль үүнд Оросыг буруутгаж, оросуудын нэвтрэлтийн хяналтыг чангатгахаа зарлав. Европын эрх баригчид Польшид төмөр замыг дэлбэлсэн, Литвад Украины армийн тоног төхөөрөмжийг шатаахыг завдсан хэргийг ч Оросын тусгай албатай холбож байна. ЕХ-ны бодлогод төвлөрсөн Rapporteur хэвлэлийн мэдээлснээр Германы нийтлэгдээгүй баримт бичигт жуулчны виз олгосоор буй улсуудыг LTV виз рүү шилжихийг санал болгожээ.

Европын комиссын мэдээллээр 2025 онд Орос дахь Шенгений орнуудын консулын газрууд ердийн 619 мянга орчим, LTV 12 мянга шахам виз олгосон байна. Өнгөрсөн жил хамгийн олон богино хугацааны виз олгосон нь Итали (161 мянга), Франц (157 мянга), Испани (123 мянга), Грек (59 мянга) байсан бөгөөд дийлэнх нь жуулчны виз байв. Нийт виз өмнөх оноос 10.2 хувиар өссөн ч дайн, цар тахлаас өмнөх үеэс хол байна: 2019 онд оросууд 4 сая орчим Шенгений виз авч байжээ.

Орос Украины эсрэг бүрэн хэмжээний дайн эхлүүлсний дараа буюу 2022 оны 9 дүгээр сард ЕХ визийн хялбаршуулсан журмын хэлэлцээрийг түдгэлзүүлснээр хураамж хоёр дахин илүү өсөж, шаардлага чангарсан. Гэхдээ тэрс үзэлтэн, хараат бус сэтгүүлч, хүний эрхийн хамгаалагчид, ЕХ-ны иргэдийн гэр бүлийнхэнд үл хамаарах заалт үлдсэн. Мөн сард Эстони, Латви, Литва, Польш жуулчдын нэвтрэлтийг хориглож, Финланд жуулчны визийн өргөдөл авахаа зогсоов. 2025 оны 11 дүгээр сард олон удаагийн визийг эрс хязгаарласны дараа ийм визийн олголт 90 орчим хувиар буурчээ.

Балтийн орнууд, Швед, Чех, Дани, Финланд, Нидерланд, Польш болон ЕХ-ны гишүүн бус ч Шенгенд багтдаг Норвеги, Исланд 2022 оны зөвлөмжийг шинэчилж, олон удаагийн визийн хязгаарлалтыг бүх оросуудад хамааруулахыг шаардаж байна. Финланд LTV визийг түр зуурын арга хэмжээ гэж үзэж, шаардлагагүй бүх аялалд виз олгохоо зогсоохыг санал болгосон. Германы Гадаад хэргийн яамны эх сурвалж BBC-д “Бид Оросын иргэдэд виз олгох одоогийн зөвлөмжийг жигд, хатуу, шуурхай хэрэгжүүлэхийг дэмжиж байна” гэв. ОХУ-ын ГХЯ-ны төлөөлөгч Мария Захарова энэ чангатгалыг бодит байдалтай холбоогүй гэж шүүмжлэв.

Гол шийдвэр Италиас хамаарна. Нэгэн Европын дипломатч Ромыг ятгаж чадвал Мадрид, Афин эсэргүүцэхгүй, Парис аль хэдийн хэлэлцэхэд нээлттэй гэж BBC-д хэлжээ. Италийн Гадаад хэргийн сайд Антонио Таяни визийн тоог цөөлж болох ч гол нь найдваргүй өргөдөл гаргагчдыг оруулахгүй байх гэв. Германы хэвлэлийн мэдээлснээр Лейпцигийн хэргийн сэжигтнүүдийн нэг, Беларусийн иргэн Италийн Минск дэх элчин сайдын яамны жуулчны визээр Шенгенд нэвтэрчээ. Харин Шадар сайд Маттео Сальвини бүх нийтийг хамарсан хязгаарлалтыг эсэргүүцдэг.

LTV виз нэвтэрвэл 2022 оноос хойш шууд нислэггүй болсон оросуудад Зүүн Европ бараг хаагдана. Тухайлбал одоо Францын визээр Парист ирээд Таллин руу явах боломжтой бол Францад л хүчинтэй виз авсан хүнд энэ эрх үлдэхгүй. Гэвч ЕХ-ны Зөвлөлийн даргалагч улсын баримт бичигт дотоод хилийн байнгын шалгалт байхгүй учир LTV виз муу санаатай хүнийг саатуулахгүй байж болзошгүйг тэмдэглэжээ. 2026 оны 2 дугаар сард ICCT, GLOBSEC-ийн нийтэлсэн судалгаагаар Оросын тусгай алба Европт амьдарч буй ЕХ-ны иргэд, дүрвэгсдээс ч хорлон сүйтгэгч алсаас элсүүлдэг байна.

Хууль эрх зүйн саад ч бий. ЕХ-ны Визийн дүрэмд LTV виз олгох тодорхой үндэслэлийг заасан бөгөөд тодорхой улсын иргэдийн аялалыг хязгаарлах хүсэл тэдний нэг биш. Европын комисс 2020 онд ийм визийг системтэйгээр олгох хууль зүйн үндэслэл байхгүй гэж тайлбарлаж байжээ. Комисс 2027 оны эхээр Визийн дүрмийг шинэчлэх санал гаргахаар төлөвлөж, дайсагнасан үйлдэл хийсэн улсын иргэдийн тодорхой ангилалд виз олголтыг хязгаарлах шинэ механизм бий болгохыг санал болгож байгаа ч шинэ дүрэм Европын парламент, ЕХ-ны Зөвлөлөөр батлагдах ёстой.