PHP хэлний ноцтой эмзэг байдал илэрч, дэлхий даяар вэбсайтуудыг түр хаахад хүргэв

BBC-гийн хятад албаны мэдээлснээр, интернэт дэх олон вэбсайтын ар талд ажилладаг PHP програмчлалын хэлэнд арав гаруй жилийн турш илрээгүй ноцтой хоёр эмзэг байдал байсан нь тогтоогджээ. Wiz болон Calif кибер аюулгүй байдлын компаниудын php2shell гэж нэрлэсэн эдгээр эмзэг байдал PHP хэлэнд өөрт нь оршдог бөгөөд сүүлийн арав гаруй жилд гарсан олон хувилбарт нөлөөлж байна. Эмзэг байдал Лхагва гарагт (10 дугаар сарын 21) ил болсноос хойш дэлхийн засгийн газар, кибер аюулгүй байдлын байгууллагууд вэбсайт эзэмшигчдийг яаралтай нөхөөс суулгах, эс бөгөөс сайтаа түр хаахыг уриалж байна.

Wiz компани үүнийг хиймэл оюуны илрүүлсэн хамгийн ноцтой эмзэг байдал гэж тодорхойлсон бол илрүүлэхэд технологиороо тусалсан OpenAI сүүлийн жилүүдийн хамгийн их нөлөөтэй кибер аюулгүй байдлын асуудлын нэг гэжээ. Calif-ийн судлаач Райан Остин (瑞安·奧斯汀) “миний илрүүлж байсан хамгийн ноцтой эмзэг байдал” хэмээн BBC-д ярив. Wiz-ийн блогт дурдсанаар, тодорхой нөхцөлд хакерууд эмзэг байдлыг ашиглан вэб серверийг хяналтдаа авч, нууц мэдээлэл хулгайлах боломжтой тул эмзэг хувилбараар бүтээсэн бүх сайт эрсдэлтэй.

1990-ээд оны эхээр динамик вэб хуудас бүтээхэд зориулж хөгжүүлсэн PHP (Hypertext Preprocessor) нь 2000-аад оноос хойш дэлхий даяар өргөн хэрэглэгдэж ирсэн нээлттэй эхийн сервер талын хэл юм. Википедиа, онлайн дэлгүүрүүд, WordPress контент удирдлагын систем, Laravel, Symfony, Drupal зэрэг хүрээ, хэрэгсэл түүн дээр суурилдаг бөгөөд Wiz-ийн тооцоолсноор дэлхийн вэбсайтуудын 70 хувь PHP ашигладаг. Хэлийг PHP-д түшиглэдэг хувь хүн, компаниудаас бүрдсэн ашгийн бус PHP сан (PHP Foundation) хариуцдаг бөгөөд тус сан Лхагва гарагт аюулгүй байдлын нөхөөс гаргажээ.

Аюулын дохио дэлхийн олон онлайн үйлчилгээг тасалдуулав. Википедиаг эрхлэгч Викимедиа сан урьдчилан сэргийлэх үүднээс хэд хэдэн системээ түр хааж, Финландын засгийн газар, Их Британийн Эдинбург хотын зөвлөл, BBC зарим сайт, хуудсаа зогсоож, Нидерландын кибер аюулгүй байдлын байгууллага вэбсайтаа хаажээ. Шотландын орон нутгийн зөвлөл, эрүүл мэндийн байгууллагууд ч сайтаа түр хаасан бөгөөд тоглоомын платформ, онлайн форумууд ч нөлөөлөлд өртжээ.

Cloudflare компанийн гүйцэтгэх захирал Мэттью Принс (馬修·普林斯) эмзэг байдлыг албан ёсоор зарлахаас 10 цагийн өмнө компанийн сүлжээнд олон мянган халдлагын оролдлого бүртгэгдсэн бөгөөд зарласнаас хойш 45 минутын дотор олон арван мянга, хоёр цагийн дотор хэдэн зуун мянга болж, одоо хэдэн сая хүрсэн гэж X сүлжээнд бичжээ. Amazon ч эмзэг байдал ил болохоос хэд хоногийн өмнө олон удаагийн халдлагын оролдлогод өртсөн ч сайтууд нь хэвийн ажилласан гэв. Илрүүлэлтийн дэлгэрэнгүй мэдээлэл энэ долоо хоногт цахим орчинд задарсан тул PHP хөгжүүлэгчид эмзэг байдлыг яаран эрт зарлахад хүрчээ.

АНУ-ын Үндэсний аюулгүй байдлын агентлаг (NSA) нөхөөсийг шууд суулгаж чадахгүй бол системээ түр хаахыг PHP ашигладаг бүх байгууллагад шаардаж, эмзэг байдал хакеруудад өгөгдлийн санд шууд нэвтрэх боломж олгож болзошгүйг анхааруулав. “Эдгээр эрсдэлийн ноцтой байдал нь АНУ-ын засгийн газрын бүх газар, агентлагаас нөхөөсийг нэн даруй суулгахыг шаардаж байна” гэж агентлаг мэдэгдсэн. Их Британийн Үндэсний кибер аюулгүй байдлын төв (NCSC) ч халдагчдын суулгасан арын хаалгыг шалгахыг зөвлөв. Санаэ Такаичи ч X сүлжээнд бүгдийг өнөө орой арга хэмжээ авахыг уриалж, нөхөөс суулгаж амжихгүй бол сайтаа түр хаахыг зөвлөв.

Gorilla Cyber Security-ийн гүйцэтгэх захирал Пол Спэйн (保羅·斯佩恩) хиймэл оюун халдлагыг хялбар, хурдан болгож болзошгүйг анхааруулсан бол Аделаидын их сургуулийн судлаач Жил Слэй (吉爾·斯萊) хувийн мэдээлэл хулгайлахад ашиглавал үр дагавар нь сүйрэлтэй болно гэв. Шинэ Өмнөд Уэльсийн их сургуулийн Салил Канхере (薩利爾·坎赫雷) техникийн мэдээлэл ил болохын хэрээр халдлага нэмэгдэж болзошгүй, харин програмын алдаа шинэ зүйл биш, илрүүлэх чадвар л өөрчлөгдсөн гэв. OpenAI энэ хэрэг хиймэл оюун халдагчдад ч тусалж чадахыг харуулсан гээд, PHP-ийн аюулгүй байдлыг шалгах хэрэгсэл гаргажээ.

Эмзэг байдал вэбсайтын сервер талд оршдог тул энгийн хэрэглэгчид ихэвчлэн юу ч хийх шаардлагагүй, харин WordPress-ээр сайт ажиллуулдаг жижиг бизнесүүд хамгийн сүүлийн хувилбар руу шинэчлэх хэрэгтэй. Ёс зүйтэй хакер Кен Манро (肯·芒羅) нөхөөс суулгах нь Windows шинэчлэхтэй төстэй гээд, сайтаа өөрөө удирддаг бол хариуцлага танд байна, бусад нь хостинг компани, хөгжүүлэгчээсээ лавлах хэрэгтэй гэв. Зөвхөн WordPress, түүний нэмэлтүүдийг шинэчлэх нь хангалтгүй. Канхере хэрэглэгчдийг нууц үг солих зэрэг зөвлөмжийг анхаарч, энэ үйл явдлыг ашигласан фишинг залилангаас болгоомжлохыг сануулав.