Узбекистаны Сенат Хэвлэлийн эрх чөлөөний индексэд тус улсын байрыг ахиулах үүрэг өгчээ
Хил хязгааргүй сэтгүүлчид байгууллага 2026 онд Узбекистаныг 180 орноос 147 дугаар байрт жагсааж, хэвлэлийн эрх чөлөөний байдлыг “маш хүнд” гэж үнэлсэн юм.
Узбекистаны Олий Мажлисын Сенат Хэвлэлийн эрх чөлөөний индексэд улсынхаа байрыг ахиулах зорилт тавьжээ. Уг индексийг Парист төвтэй олон улсын төрийн бус байгууллага Хил хязгааргүй сэтгүүлчид (RSF) гаргадаг.
Дээд танхимын зөвлөлийн энэ тухай тогтоолд аравдугаар сарын 15-нд гарын үсэг зурсан байна.
Узбекистан 2016-2017 онд шинэчлэл эхэлсний дараа 2019-2022 онд 36 байраар ахисан. Харин 2024 оноос хойш 14 байраар ухарсныг тогтоолд санаа зовнилтойгоор тэмдэглэжээ.
Тогтоолд асуудал байгааг хүлээн зөвшөөрсөн ч индекс буурах нь дэлхийн хандлага бөгөөд мэдээллийн салбарт эерэг өөрчлөлт гарч байна гэж тэмдэглэсэн байна.
Сенатын баримт бичигт RSF-ийн дурдсан хүчин зүйлсийг иш татжээ. Үүнд бие даасан хувийн телевизийн сүлжээ хангалттай бүрдээгүй, төрийн радио, телевиз голчлон албан ёсны мэдээлэл, сурталчилгааны материалаар хязгаарлагдаж байгаа зэрэг багтжээ.
Мөн хэвлэл мэдээллийн үйл ажиллагаанд төрийн хяналт өндөр хэвээр, зарим блогер төрийн байгууллагуудтай ойр холбоотой, хууль тогтоомжийн шинэчлэл хангалтгүй, зарим тохиолдолд албан тушаалтнууд сэтгүүлчдэд эдийн засгийн дарамт үзүүлж, нөлөөлөх оролдлого гарсаар байгаа зэргийг дурдсан байна.
“Үүний зэрэгцээ тайланд манай улсад сүүлийн жилүүдэд үг хэлэх, хэвлэлийн эрх чөлөөг хангах, сэтгүүлчдийг талаас нь дэмжих зорилгоор хэрэгжүүлсэн томоохон шинэчлэл, мэдээллийн салбарын эерэг өөрчлөлтийг хангалттай тусгаагүй” гэж Сенат тэмдэглэв.
Тогтоолоор Сенат, Ерөнхийлөгчийн Тамгын газар, яам, агентлагууд болон төрийн бус байгууллагуудын төлөөлөл бүхий ажлын хэсэг байгуулжээ. Ажлын хэсэг индексийн үзүүлэлт, мэдээлэл цуглуулах аргыг судалж, бусад орны туршлагыг харьцуулан шинжлэх үүрэгтэй.
Мөн хууль тогтоомжийг сайжруулах, төрийн байгууллагуудын ил тод байдлыг нэмэгдүүлэх, сэтгүүлчдийн эрх зүйн хамгаалалтыг бэхжүүлэх, хэвлэл мэдээллийн бие даасан байдлыг хангах тодорхой санал боловсруулна.
RSF-д “2026 оны тайлан дахь баримтын алдаануудын талаар баримтаар нотолсон үндэслэлүүдтэй” хүсэлт илгээхээр болжээ.
Мөн нэр хүндтэй гадаадын хэвлэл мэдээллийн байгууллага, олон дагагчтай блогер, инфлюэнсерүүдийг Узбекистанд урьж, тус улсын тухай материал бэлтгүүлэхээр төлөвлөж байна.
Дотоод хэргийн яам зэрэг төрийн байгууллагуудын ил тод байдлын нэгдсэн стандарт боловсруулах, удирдах албан тушаалтнуудын ил тод байдлын чиглэлээрх ажлыг KPI-аар үнэлэх тогтолцоо нэвтрүүлэх, авлигын хэргийг чөлөөтэй сурвалжлах боломжийг хангах зорилт тавьсан байна.
Сэтгүүлч, блогеруудыг эрүүгийн хэрэгт татсан тохиолдлуудыг судалж, суллагдсан сэтгүүлчдийн эрх зүйн байдал, нэр төрийг сэргээх асуудлыг хэлэлцэхээр төлөвлөж байна.
Сэтгүүлчдийн дунд өөрийгөө цензурдах явдал, дарамт, аюулгүй байдлын талаар нэрээ нууцалсан судалгааг бие даасан байгууллага эсвэл олон улсын түншүүдийн оролцоотойгоор жил бүр явуулах аж.
Сэтгүүлчдийн эвлэлийн дэргэд бие даасан өмгөөлөгчдийн оролцоотой, хандсан хүмүүсийн нууцыг хамгаалсан хуулийн зөвлөгөөний алба нээхээр төлөвлөжээ. Түүнчлэн хэвлэл мэдээллийн омбудсмены алба бий болгох санал боловсруулна.
