Ерөнхийлөгч Трамп Ираныг АНУ-ын завсрын сонгуулийн өмнө газрын тосны үнийг “өсгөх” гэж хөлөг онгоцонд халдсан мэтээр худал мэдэгдэж байна гэж буруутгав

Ерөнхийлөгч Дональд Трамп (Donald Trump) Пүрэв гарагт (10 дугаар сарын 22) Ираныг АНУ-ын завсрын сонгуулийн өмнө газрын тосны үнийг “өсгөх” зорилгоор хөлөг онгоцонд халдсан мэтээр худал мэдэгдэж байна гэж буруутгав. Ираны дэглэм нэг өдрийн өмнө тус бүс нутагт долоон газрын тос тээвэрлэгч хөлөг Ираны цэргийн халдлагад өртсөн эсвэл Ираны тавьсан тэнгисийн мина дээр дэлбэрсэн гэж мэдэгдсэн.

Трамп Truth Social сүлжээнд нийтэлсэн бичвэртээ “Иран АНУ-ын завсрын сонгуулийн өмнө газрын тосны үнийг өсгөхийн тулд чадах бүхнээ хийж байна” гэжээ. “Тэд бүр цохилт, мина гэх мэтийг зохиомлоор мэдэгдэж байна, учир нь одоо Хормузын хоолойгоор дамжин өнгөрч буй газрын тос мөргөлдөөн эхлэхээс өмнөхөөс ч их байна.” Ираны төрийн хэвлэл мэдээлэл Пүрэв гарагт Исламын хувьсгалт харуулын корпусын (IRGC) тэнгисийн цэргийн хүчин нэг өдрийн өмнө дөрвөн танкер руу довтолж, өөр гурван танкер мина дээр дэлбэрсэн гэж мэдээлэв.

Их Британийн далайн байгууллага болох Их Британийн Далайн худалдааны үйл ажиллагааны алба (UKMTO) Лхагва гарагт өмнөх 24 цагийн дотор Хормузын хоолой болон Персийн буланд хоёр танкерыг сум онож цохисон гэж мэдээлсэн. UKMTO-гийн дурдсан хоёр танкер Тегераны онож цохисон гэж мэдэгдсэн хөлгүүдийн тоонд багтаж байгаа эсэх нь тодорхойгүй байна. Пүрэв гарагийн эхээр Сангийн сайд Скотт Бессент (Scott Bessent) АНУ тус дэглэмийн эсрэг далайн хориг тогтоосны дараа Харк арал дээрх Ираны газрын тос ачих гол терминал зогсонги байдалд орсон гэж мэдэгдэв.

Бессент X платформд нийтэлсэн бичвэртээ уг терминалын хориг тогтоохоос өмнөх болон дараах хиймэл дагуулын зургийг хуваалцсан бөгөөд хоригоос өмнө танкерууд терминалыг тойрон байсан бол хоригийн дараа танкерууд алга болсныг зургууд харуулжээ. “Харк арал одоо Ираны дэглэмийн үйлдвэрлэж чадах цорын ганц зүйл болох бүтэлгүйтлийн гэрч хөшөө болон хувирлаа” гэж Бессент хэлэв. АНУ Хормузын хоолой болон зэргэлдээх тэнгисийн усанд худалдааны хөлөг онгоцнуудад Ираны үйлдсэн халдлагын хариуд 7 дугаар сарын 14-нд Ираны боомт, газрын тосны терминалуудад далайн хориг тогтоосон.

Пүрэв гарагт буюу хоригийн 100 дахь өдөр АНУ-ын Төв командлал (CENTCOM) хоригийн ажиллагаа Ираныг дор хаяж 25 тэрбум ам.долларын түүхий нефть экспортлохоос сэргийлсэн гэж мэдэгдэв. Төв командлал X платформд “АНУ-ын цэргийн зөвшөөрсөн хүмүүнлэгийн тусламжаас бусдаар Иран далайгаар ямар ч импорт, экспорт хийхгүй байна” гэж бичжээ. 8 дугаар сарын сүүлээр Вашингтон Тегераны эсрэг эдийн засгийн шахалтаа нэмэгдүүлж, “Эдийн засгийн тусгаарлалт ажиллагаа” (Operation Economic Outcast) нэртэй төлөвлөгөөг эхлүүлсэн. Бессентийн хэлснээр, уг ажиллагаа Ираны дэглэмийн ам.

доллар олж авах сувгийг таслах, санхүүгийн амин судсыг нь хаахад чиглэсэн. “Тус дэглэмийн бардам зан, дайнч байдал Ираны жирийн иргэдийг шийтгэсээр байна” гэж Бессент Пүрэв гарагт нийтэлсэн бичвэртээ дурджээ. Тэрбээр “‘Эдийн засгийн тусгаарлалт ажиллагаа’ тус дэглэмийн газрын тосны амин судсыг тасалж, терроризмыг санхүүжүүлэх, цөмийн материал худалдан авах, IRGC-ийн элитийн тансаг амьдралыг тэтгэхэд зарцуулах эх үүсвэр олж авах боломжгүй болгож байна” гэж нэмж хэлэв.

Трамп Truth Social дахь бичвэртээ мөн Ираны Исламын Бүгд Найрамдах Улс жагсагчид болон “тэдний замд таарсан бусад хэнийг ч” хөнөөсөөр байна гэжээ. “Энэ үнэхээр хорон муу дэглэм бөгөөд Америкийн олон нийт болон бүх дэлхий тэд ямар их хорон муу болохыг ойлгоосой гэж л найдаж байна! Долоон сар хүрэхгүй хугацаанд 75 мянган жагсагч амиа алдсан” гэж тэрбээр хэлэв. Трамп бичвэрээ “Иран хэзээ ч цөмийн зэвсэгтэй байх ёсгүй, тэд хэзээ ч цөмийн зэвсэгтэй болохгүй!” гэж төгсгөжээ.

Ираны Гадаад хэргийн сайд Аббас Аракчи (Abbas Arghchi) Лхагва гарагт Иран дипломат арга замд бэлэн байгаа гэдгээ мэдэгдэж, нөхцөл байдлыг хурцатгахаас сэрэмжлүүлэв. Тэрбээр Financial Times сонинд нийтэлсэн тоймдоо “Хэрэв бид АНУ-ын тал энэ мөргөлдөөнийг бүрмөсөн зогсоох шударга, нэр төртэй шийдэлд хүрэх чин хүсэлтэй байгааг нотлох баттай нотолгоо харвал Иран дипломат арга замд дахин нэг боломж олгоход бэлэн байна” гэжээ. Трамп Лхагва гарагт Вашингтон одоогоор Ирантай хэлэлцээ хийхгүй байгааг хэлж, “удахгүй” шинэ үйл явдал гарна гэж хүлээж байгаагаа илэрхийлэв.

“Бид (Ирантай) хэлэлцээ хийхгүй байна; ямартай ч удахгүй ямар нэгэн зүйл болно” гэж тэрбээр Өмнөд Каролина мужид сэтгүүлчдэд хэлэв. “Ихэнх хүмүүс… энэ нь сонгуулийн дараа болно гэж үзэж байгаа бололтой. Яг юу болохыг харцгаая. Гэхдээ би нэг зүйлийг хэлье: Ираны асуудлаар бидний хийсэн зүйл маш сайн байна.” Энэ оны 2 дугаар сард АНУ, Израиль хамтран “Туйлын уур хилэн ажиллагаа” (Operation Epic Fury) нэртэй цэргийн довтолгоо эхлүүлсэн бөгөөд энэ нь тус террорист дэглэмийн цөмийн зэвсэг боловсруулах хөтөлбөр болон бусад хорлонтой үйл ажиллагаанаас үүдэх аюулыг арилгах зорилготой байв.

Гал зогсоох хэлэлцээрийн хүрээнд АНУ, Израиль 4 дүгээр сард томоохон байлдааны ажиллагаагаа зогсоож, мөргөлдөөнийг бага эрчимтэй түвшинд барьсан; түүнээс хойш АНУ, Иран хооронд хэд хэдэн удаа харилцан цохилт өгсөн. 6 дугаар сард АНУ, Иран Пакистан, Катарын зуучлалаар дайсагналыг бүрмөсөн зогсоох хэлэлцээг эхлүүлэх зорилготой харилцан ойлголцлын санамж бичигт гарын үсэг зурсан боловч Ираны дэглэм усан тээвэрт халдлагаа сэргээснээр уг санамж бичиг 7 дугаар сард нурсан.