Загас хомсдол, давирхайн бөмбөлөг, эрэгт гарсан далайн гахай: Камеруны далай дахь газрын тосны платформын далд хохирол

Газрын тосны цамхагууд биологийн олон янз байдалд заналхийлж, эргийн болон уугуул иргэдийн сайн сайхан байдлыг алдагдуулж байна.

Анх Глобал Войсес сайтад нийтлэгдсэн.

Камеруны Криби өмнөд бүсийн Гранд-Батанга далайн эргээс харагдах далайн платформ. Зургийг Леокадиа Бонгбен авсан. Зөвшөөрөлтэйгээр ашиглав.

Леокадиа Бонгбений энэ нийтлэлийг Интерньюс байгууллагын Дэлхийн сэтгүүл зүйн сүлжээний дэмжлэгтэйгээр бэлтгэсэн.

Гурван хүүхдийн эцэг, 35 настай Деде Слук загасны тороо буланд нь өлгөсөн банзан байшингийнхаа өмнө суугаад, гэр бүлдээ хэрхэн загас барьж, хүүхдүүдээ сургуульд бэлтгэх тухай бодолд автжээ. Слук Камеруны өмнөд хэсгийн Криби дэх Гранд-Батанга 2 тосгонд амьдардаг. Тэндхийн олон загасчдын адил Слук далайн платформуудаас цааш загас агнах боломжгүй болсонд бухимдаж байна. Слук ингэж ярив.

Бид загасны нөөц ихтэй бүс рүү очиж чадахгүй. Газрын тосны платформыг хамгаалдаг армийн тусгай анги болох Шуурхай ажиллагааны батальон нэвтрэхийг хориглодог.

Олборлох үйлдвэрлэлийн ил тод байдлын санаачилгын 2023 оны тайланд дурдсанаар, газрын тос, байгалийн хий Камеруны төсөвт 774.51 тэрбум франк (1.3 сая ам.доллар) оруулжээ. Гэвч эдгээр газрын тосны цамхаг биологийн олон янз байдалд заналхийлж, эргийн болон уугуул иргэдийн сайн сайхан байдлыг алдагдуулж байна.

Газрын тос, байгалийн хийн далайн платформ нь далайн ёроолын доорх хадан давхаргаас газрын тос, байгалийн хийг хайх, өрөмдөх, олборлох, боловсруулахад ашигладаг асар том далайн байгууламж бөгөөд заримд нь хоолой татах шаардлагатай байдаг. Перенко компани, Нүүрсустөрөгчийн үндэсний корпораци Гранд-Батангагийн баруун талд ажиллуулдаг Эбоме далайн терминалын шар дөл, утаа Крибийн эргээс 6.5 километр (4.04 миль) зайнаас харагддаг.

Өөр хоёр платформын нэг нь Крибийн орчмын Санага 2 далайн байгууламж бөгөөд Бипага дахь хуурай газраас далайн ёроолын хоолойгоор холбогддог. Крибийн боомтын баруун талд 2003 онд баригдсан, Чад-Камеруны хоолойг ажиллуулдаг Камеруны газрын тос тээврийн компанийн Коме-Криби 1 терминал байрладаг. Харин Голар Эл Эн Жи, Перенко, Нүүрсустөрөгчийн үндэсний корпорацийн ажиллуулж байсан Хилли Эписейо найман жил ажилласны эцэст 2026 оны 7 дугаар сард гарч явсан байна.

Санаа зовоож буй платформуудын дунд газрын тос, байгалийн хийн салбарын томоохон тоглогч, Франц-Британийн Перенко компанийн ажиллуулдаг платформууд бий. Дэлхийн найзууд байгууллага тус компанийг газрын тос асгаруулсан, бохир ус хаясан, хий шатаасан, гол дамнасан хуучин хоолойтой хэмээн ил тод бус үндэстэн дамнасан компани гэж нэрлэжээ. Инфо Конгогийн мөрдөн шалгалт Перенког хий шатааж, байгаль орчинд аюул учруулж, эргийн экосистем, орон нутгийн иргэдийн эрүүл мэндэд заналхийлж байна гэж буруутгасан.

Тусгай хамгаалалттай далайн бүсээс олдсон давирхайн бөмбөлөг, далайн гахай, халим эрэгт гарч ирж байгаа явдал, загасны хомсдол зэрэг нь далайн газрын тос, байгалийн хийн олборлолтын далд хохирол бөгөөд Камеруны Куньмин-Монреалийн Биологийн олон янз байдлын дэлхийн тогтолцооны 30×30 далайн зорилт руу ахих явцыг саатуулж байгаа бололтой.

Газрын тосны платформтой холбоотой загасны хомсдол

Таван хүүхдийн эх, 50 настай Лор Ндинге Гранд-Батангагийн эрэг дагуу 10 гаруй жил загас шарж ирсэн бөгөөд нүүрсэн шарагчийнх нь эсрэг талын далайд газрын тос, байгалийн хийн платформ байдгийг мэднэ. Ндинге ингэж дурсав.

Намайг өсөж байхад зургаан баар загасыг 500 франкаар (0.85 ам.доллар) зардаг байсан. Дараа нь үнэ 1,000 франк (1.70 ам.доллар) болж өссөн бол одоо нэг килограмм нь 5000 франк (8.54 ам.доллар) болжээ. Хөлдөөсөн загас хүртэл үнэтэй болсон. Өмнө нь бид зовдоггүй байлаа, загасны нөөц багассан.

Газрын тосыг платформыг хад дээр суурилуулж олборлодог бөгөөд ихэнхдээ эдгээр хад нь загас үрждэг далайн экосистем байдаг. Одоо хадуудыг далайн байгууламжууд эзэлсэн нь загасны нөөц буурахад нөлөөлж байна гэж загасчин, геологич, Гранд-Батангагийн эрэг дэх 150 загасчны холбооны ерөнхийлөгч Дивин Франсуа Ксавье Мбунже тайлбарлав.

Мбунже засгийн газар платформууд болон загас их цуглардаг бүсийн хилийг тогтоож болно гэж санал болгож байна. Эргээс нэг хоёр километрийн зайд загас байхгүй, харин гурван километрийн гүнд дөчөөд килограмм загас барьж болно. Слук газрын тос, байгалийн хийн платформууд загасны аж ахуй, загасны хомсдлыг нөхөх зээл зэргээр орон нутгийн иргэдэд туслах ёстой гэж санал болгож, засгийн газар зээлийн хөтөлбөр гаргаж, мотортой тоног төхөөрөмж худалдан авахад татаас олгохыг зөвлөж байна. Ингэснээр загасчид далай руу илүү гүн гарч чадна.

Түүний тооцоогоор загасчинд шаардлагатай нейлон загас агнуурын хэрэгсэл 1 сая франк (1,720 ам.доллар), хөдөлгүүр 1,500,000 франк (2,572 ам.доллар) болно. Слук ингэж тайлбарлав.

Мотортой тоног төхөөрөмж бидэнд далайн платформуудаас холдон Нтем, Локонже, Дуала руу загас агнахад туслана. Загас ховор болсон тул одоо бид гэр бүлээ хавчаар тэжээж байна.

Үнэртэй, тослог тор, давирхайн бөмбөлөг

2026 оны эхээр загасчид тор нь түүхий газрын тосны үнэртэй тос болсон тухай мэдээлжээ. «Би загас барьж байхдаа энэ хачин үзэгдлийг харсан. Энэ нь гурав гаруй долоо хоног үргэлжлээд аажмаар алга болсон» гэж Крибиэс 50 километр (31.1 миль) зайд орших, тусгай хамгаалалттай далайн бүс байрладаг Эбоджэ тосгоны загасчин Эбоджэ Эмиль ярив. Ойролцоогоор 35 жил загас агнасан Леон Кисито Беквале загасчдынхаа хэрэглэж байсан тосонд будагдсан торыг одоо ч хадгалсаар байна. Тэрбээр санаа зовсон хэвээр байшингийн буланд хаясан торыг эргүүлж, харанхуй, тослог хэсгийг харуулав.

Камеруны Эбоджэ тосгонд Леон Кисито тослог тор барьж байна. Гэрэл зургийг Леокадиа Бонгбен дарсан бөгөөд зөвшөөрлийн дагуу нийтлэв.

«Энэ нь далайн газрын тос, байгалийн хийтэй холбоотой эсэхийг би мэдэхгүй» гэж Беквале хэлэв. Тэрбээр орон нутгийн модон завь гурван километр орчим л явдаг тул уг бодис газрын тосны платформоос хол, тусгай хамгаалалттай далайн бүсийн дотор байсан бололтой гэж тайлбарлав. Загасчид энэ үзэгдлийн тухай цэцэрлэгт хүрээлэнгийн хамгаалагч, төрийн бус байгууллагуудад мэдэгджээ.

Перенко компанийн төлөөлөгч Глобал Войсес сайтад цахим шуудангаар ингэж хариулжээ.

Бидний хойд болон өмнөд талбайн аль алинд нь ямар нэгэн асуудал гарсныг бид мэдэхгүй байна. Энэ мэдээлэл Нигеритэй хиллэдэг Камеруны хойд эргийн тухай байж магадгүй. Тэнд сүүлийн жилүүдэд Нигериэс Камерун руу газрын тосны толбо урсаж байгааг бид харсан (танкер тослог хог хаягдал юүлсэн эсвэл Нигерийн газрын тосны ордын үйл ажиллагаатай холбоотой байж магадгүй). Энэ нь Перенкогийн аливаа үйл ажиллагаатай холбоогүй. Камеруны аюулгүй байдлын хүчин манай талбайг эргүүлдэг бөгөөд тэд ч ямар нэгэн тохиолдол мэдээлээгүй.

Байгаль орчин, байгаль хамгаалал, тогтвортой хөгжлийн яамны тэнгис, далай хариуцсан мэргэжилтэн доктор Жан Кенфак ч энэ тохиолдолд эргэлзэж, яаманд мэдэгдэх журмыг тайлбарлав. «Тохиолдол гарвал аймгийн төлөөлөгч яаманд мэдээлнэ. Тос асгарвал буруутныг тогтоож, батлагдвал хариуцлага тооцохоор шалгалтын баг илгээдэг бөгөөд Крибид яам, Нүүрсустөрөгчийн үндэсний корпораци, тэнгисийн цэргийнхэнтэй хамтран удирддаг шахах станц бий» гэжээ.

Харин Эбоджэ дэх Тубе Аву байгууллагын том биет амьтан хариуцсан ажилтан, далайн биологич Жоэль Ванба тослог бодисыг эрэг дагуух үйл ажиллагаатай холбож үзэж байна. «Гэвч төрийн бус байгууллагын жижиг төсвөөр бид уг бодисыг шинжлэх боломжгүй, ийм судалгаа хийхэд хэцүү.

Далайн платформтой холбоотой давирхайн бөмбөлөг түүхий газрын тос усанд асгарахад үүсдэг. Тэд эрэг дагуу, Маняанге На Еломбо Кампо тусгай хамгаалалттай далайн бүсэд элбэг тааралддаг» гэж Ванба хэлэв. «Энэ бүс далайн яст мэлхийгээрээ алдартай бөгөөд тэд давирхайн бөмбөлгийг хоол гэж андуурч, хоол боловсруулалт нь алдагдан үхэж болно. Үлдэгдэл харагдаж байгаа нь ямар нэг доголдол байгааг илтгэдэг. Бохирдсон усанд удаан байх тусам загас болон далайн бусад амьтанд бохирдуулагч бодис хуримтлагддаг. Бохирдсон загас идэхэд эдгээр хорт бодис бидний биед ч хуримтлагдана» гэж Ванба онцлов. Тэрбээр газрын тос, байгалийн хий асгарах нь нарны гэрлийг хааж, амьд эдийг гэмтээж, далайн орчинд хор хөнөөл учруулснаар далайн өвс, шүрэн хадыг сүйтгэдэг гэж нэмж хэлэв.

Крибийн Эбоджэ дэх давирхайн бөмбөлөг. Леокадиа Бонгбений зураг, зохиогчийн зөвшөөрөлтэйгээр ашигласан.

Вамбагийн хэлснээр, Тубе Аву найман цэгт биологийн үзүүлэлтээр буюу байгаль орчны эрүүл байдлыг байгаа эсвэл байхгүйгээрээ илтгэдэг амьд ургамал, амьтан, бичил биетнээр судалгаа хийсэн бөгөөд тэд бүх цэгт олдоогүй нь орчин эрүүл бус, шүрэн хад үхэж буйг харуулжээ.

Халим, далайн гахай эрэгт гарч байна

Африкийн далайн хөхтөн амьтдын байгууллагын далайн биологич Седрик Фогван далайн олборлолт далайн биологийн олон янз байдалд хэрхэн нөлөөлж байгааг тайлбарлав. «Далайн олборлолт голчлон халим, далайн гахай, далайн яст мэлхийд нөлөөлдөг, учир нь үйл ажиллагаа нь амьтдын чөлөөтэй хөдөлгөөнийг алдагдуулдаг. Акул, халимд үүрээ засах, шүрэн хаднаас хооллох орон зай үлдэхгүй байна» гэж тэрбээр хэлэв. «Гүехэн усанд амьдардаг халим, далайн гахай харилцахдаа цуурайгаар чиг баримжаалдаг. Далайн үйл ажиллагааны чимээ энэ чадварт саад болж, тэд төөрч, чиг баримжаагаа алдан амьд үлдэхэд хэт гүехэн газарт очих эсвэл олж харж чадаагүй торонд орооцолдох замаар эрэгт гарч ирдэг» гэж Фогван ярив.

Шинжээчдийн хэлснээр, хоолой суурилуулах нь далайн гахай, акул, яст мэлхий, халим зэрэг амьтдыг тэтгэдэг далайн биологийн олон янз байдлын хамгийн чухал амьдрах орчин болох шүрэн хадны тэнцвэрийг сүйтгэдэг. Үүний улмаас платформууд ёроолын олон янз байдлыг бууруулж, байгууламжийг амьдрах орчин дээр нь байрлуулахад доорх бүх амьтныг устгадаг. Гэвч богино хугацаанд байрласан платформын хувьд экосистем өөрөө сэргэж чадна гэж Фогван хэлэв.

Тэрбээр байгалийн баялгаа хамгаалахад тулгуурлан аялал жуулчлалаа хөгжүүлж буй Сейшелийн арлууд, Занзибар арал зэрэг жишиг орныг дурдаад, хөгжлийг ихэнхдээ боомт барих, газрын тос олборлох гэж ойлгодог нь тогтвортой бус үйл ажиллагаа гэж харамсаж байгаагаа илэрхийлэв.

Далайн орчны аюулын менежмент

Байгаль орчин, байгаль хамгаалал, тогтвортой хөгжлийн яам далайн олборлолт зэрэг байгаль орчныг хамгаалах ажлыг хариуцдаг. Газрын тосны тухай хууль болон Абиджаны конвенц Баруун болон Төв Африкт далайн бохирдолтой тэмцэх дүрмийг тогтоосон бол Нүүрсустөрөгчийн үндэсний корпораци газрын тос асгарах үеийн үндэсний гамшгийн төлөвлөгөөг хариуцдаг. Камерун 1996 онд Байгаль орчны менежментийн үндэсний төлөвлөгөөгөө баталсан бөгөөд үүнд бохирдлын хяналт, эрсдэлийг бууруулах, хөгжлийн төсөл эхлүүлэхээс өмнө байгаль орчинд нөлөөлөх байдлын үнэлгээ хийх зэрэг багтдаг. Гэвч эдгээр зохицуулалтыг хэрхэн мөрдөж байгаа нь тодорхойгүй байна.

Хөдөө аж ахуйн хөгжлийн судалгааны хүрээлэнгийн судлаач Ж.Фолакийн хэлснээр, төсвийн хязгаарлалт, зорилтот судалгаа дутмаг, эргийн бүсийн менежментэд оролцдог яамдын үүрэг хариуцлага давхцаж байгаа нь төлөвлөгөөг хэрэгжүүлэхэд саад болж байна.

Яамны жил бүрийн шалгалтаар болзошгүй аюулын талаарх байгаль орчинд нөлөөлөх байдлын судалгааг шинэчилсэн эсэхийг шалгаж, далайн платформын хагас жилийн байгаль орчны менежментийн төлөвлөгөөнд тодорхойгүй зүйл байгаа эсэхийг хянадаг ч үр дүн нь олон нийтэд ил биш юм.

«Хилийн заагийг тогтоож, сайн загас агнуурын хэрэгсэлтэй болбол бид гэр бүлээ тэжээхэд хангалттай загас барьж, заримыг нь зарж амьжиргаагаа дээшлүүлж чадна» гэж Слук ярьж дуусгав.

Камеруны Эбоджэ эрэгт модон завьтай загасчин. Зургийн эх: Леокадиа Бонгбен, түүний зөвшөөрлөөр нийтэлсэн.

Леокадиа Бонгбен бичив.