Зүүн Тимор АСЕАН-д элссэнээс хойш нэг жилийн дотор хөрөнгө оруулалт нэмэгдсэнийг Ерөнхийлөгч онцлов

Зүүн Тимор Зүүн Өмнөд Азийн орнуудын холбоонд албан ёсоор элссэнээс хойш нэг жилийн дотор эдийн засагт ахиц гарч, Азийн хамгийн залуу улсад томоохон хөрөнгө оруулалт орж ирж байгааг Ерөнхийлөгч Жозе Рамуш-Орташ даваа гарагт хэлжээ. Тэрбээр Дили дахь Ерөнхийлөгчийн ордонд Кёдо Ньюс агентлагт ярилцлага өгөхдөө АСЕАН-д элссэнээс болж хөрөнгө оруулагчдын итгэл нэмэгдсэн байж магадгүй гэв. 1.4 сая хүн амтай тус улс 2025 оны 10 дугаар сарын 26-нд АСЕАН-ы 11 дэх гишүүн болсон юм.

Зүүн Тимор 2024 онд Хятадтай хамтарсан цэргийн сургуулилт зэрэг хамтын ажиллагаагаа бэхжүүлэхээр тохиролцсон ч Нобелийн энх тайвны шагналт Ерөнхийлөгч сургуулилтыг олон талт байх ёстой гэж үзжээ. «Хоёр талын сургуулилтад нэгдэх нь шумуул заантай хамт сургуулилт хийсэнтэй адил» гэж тэрбээр хэлэв. Түүний хэлснээр, Хятад, АНУ, Филиппин, Индонез оролцвол Зүүн Тимор нэгдэнэ. Энэ нь энэ оны эхээр Тайванийн зүүн талд Хятадтай тэнгисийн цэргийн хамтарсан сургуулилт хийсэн хөрш Индонезийнхээс өөр байр суурь юм.

Зүүн Тиморт Японы Иточу худалдааны компани Францын нэгэн компанитай хамтран нарны цахилгаан станц барих зэрэг хэд хэдэн хөрөнгө оруулалтын төсөл хэрэгжиж байна. Хирошимад төвтэй Цунэиши усан онгоцны үйлдвэр ч хөлөг онгоцны үйлдвэр барихаар зорьж байна. Эдгээр төсөл газрын тос, байгалийн хийнээс хамаарах байдлаа бууруулж, эдийн засгаа төрөлжүүлэхийг зорьж буй тус улсын эдийн засгийг дэмжиж, залуучуудад мянга мянган ажлын байр бий болгох төлөвтэй.

«Энэ нь Тимор-Лештегийн хувьд зөвхөн ажлын байр бий болгоход бус, Японтой хамтын ажиллагаагаа бэхжүүлэхэд чухал» гэж Рамуш-Орташ хэлэв. Тэрбээр гадаадын хөрөнгө оруулагчдыг 50 хүртэл жил татвараас чөлөөлөх зорилгоор хөрөнгө оруулалтын хуульд өөрчлөлт оруулж байгаа бөгөөд хуулийн төслийг Сайд нарын зөвлөл баталж, парламентад илгээснийг мэдэгдэв. Түүний итгэж буйгаар парламент нэг сар хүрэхгүй хугацаанд төслийг санал нэгтэй баталж, хууль хүчин төгөлдөр болно.

Ерөнхийлөгчийн хэлснээр, жижиг хэмжээнд Индонезийн илүү олон компани далайн ургамал, омар, хавч, сувдны салбарт хөрөнгө оруулж байгаа бөгөөд Зүүн Тимор АСЕАН-ы уулзалтыг зохион байгуулах 2029 оноос өмнө таван одтой зочид буудал барихаар төлөвлөж байна. Хятадын компаниуд Дилигийн эргийн бүсэд хурлын шинэ төв барих бол Индонезийн компаниуд одоогийн нисэх буудлыг өргөтгөж байна. Нийслэлд АСЕАН-д элссэнээс хойш хэдэн зуун байшин, барилгыг нүүлгэх шаардлагатай болсон зам өргөтгөл, эргийн бүсийг сэргээх, өндөр барилга барих зэрэг олон бүтээн байгуулалт өрнөжээ.

Зүүн Тимор Рамуш-Орташ, Ерөнхий сайд Шанана Гужмау нарын дипломат хүчин чармайлтаар 14 жил хүлээсний эцэст АСЕАН-д элссэн. Тус улс 400 орчим жил Португалийн колони байгаад 1975 онд Индонезид нэгтгэгдсэн бөгөөд 1999 онд НҮБ-ын ивээл дор Индонезиэс салах бүх нийтийн санал асуулга явуулсны дараа 2002 онд олон улсад хүлээн зөвшөөрөгдсөн тусгаар тогтнолоо олжээ.