Дэлхий

АСЕАН, Хятад Өмнөд Хятадын тэнгисийн ёс зүйн дүрмийн 80 хувийг урьдчилсан байдлаар тохиролцжээ

Хэлэлцээг энэ жил дуусгаж чадаагүй ч магадгүй дахиад тав, зургаан сар өгвөл дуусгаж чадна гэж Филиппиний Гадаад хэргийн сайд Тереза Ласаро хэлэв.

CNA4 мин унших

Зураг: CNA

АСЕАН болон Хятад удаан хүлээгдсэн Өмнөд Хятадын тэнгисийн ёс зүйн дүрмийн хэлэлцээний эх бичвэрийн 80 орчим хувийг урьдчилсан байдлаар тохиролцсон гэж Филиппиний Гадаад хэргийн сайд Тереза Ласаро 11 дүгээр сарын 15-ны ням гарагт мэдэгдлээ.

Манилад болж буй АСЕАН-ы удирдагчдын 49 дэх удаагийн дээд хэмжээний уулзалтын эхний өдрийн дараах хэвлэлийн бага хурал дээр Ласаро талууд үр дүнтэй, бодит агуулгатай дүрмийн хэлэлцээг аль болох хурдан дуусгахын тулд бүтээлчээр ажилласаар байхаар тохиролцсон гэж хэлэв. “Мэдээж хараахан эцэслээгүй байна” гэж тэрбээр сурвалжлагчдад хэлжээ.

АСЕАН-ы гишүүн орнууд болон Хятадын байр суурийн зөрүү, хэлэлцээнд шаардлагатай хугацаа зэргээс болж гэрээг энэ жил эцэслэж чадаагүй гэж Ласаро тайлбарлав. “Магадгүй дахиад тав, зургаан сар өгвөл бид дуусгаж чадна” гэжээ.

Энэ жил АСЕАН-ыг ээлжлэн даргалж буй Филиппин хэлэлцээг 2026 оны эцэс гэхэд дуусгахыг тэргүүлэх зорилт болгож байсан. Филиппин тохиролцсон бичвэрийн хувийг 50 орчим хувиас 80 хувь хүргэж, томоохон ахиц гаргасан гэж Ласаро тэмдэглэв. 2027 онд Сингапур АСЕАН-ыг даргалах бөгөөд хэлэлцээг ирэх жил дуусгаж чадна гэдэгт Ласаро итгэлтэй байгаагаа илэрхийлжээ. “Сингапур хэлэлцүүлгийг дуусгаж чадна гэдэгт би итгэж байна” гэж тэрбээр хэлсэн.

Ёс зүйн дүрэм нь маргаантай Өмнөд Хятадын тэнгис дэх хурцадмал байдлыг зохицуулах дүрэм тогтоох зорилготой. Энэ тэнгист Бээжингийн өргөн уудам далайн нэхэмжлэл Зүүн өмнөд Азийн хэд хэдэн улсынхтай давхацдаг. Филиппин, Хятад хоёр дэлхийн томоохон тээврийн замуудын нэг болох энэ усан замд удаа дараа мөргөлдөж ирсэн. Малайз, Вьетнам, Бруней ч Хятадтай давхацсан нэхэмжлэлтэй.

Ласарогийн хэлснээр хэлэлцээчид 2002 оны Өмнөд Хятадын тэнгис дэх талуудын үйл ажиллагааны тунхаглал нь ёс зүйн дүрэмтэй хэрхэн уялдах талаар урьдчилсан тохиролцоонд хүрчээ. Тунхаглал шинэ дүрмийн суурь болж, дүрэм нь талуудын үйл ажиллагааг удирдах илүү бодит заалтуудыг тогтооно. Мөн дүрэм нь нутаг дэвсгэрийн өрсөлдөх нэхэмжлэлийг шийдвэрлэх бус, далай дахь практик хамтын ажиллагааны тавцан, санал зөрөлдөөнийг зохицуулах механизм болно гэж талууд тохирчээ. Филиппин энэ жил хэлэлцээний есөн шат, ахлах албан тушаалтнуудын хоёр уулзалтыг зохион байгуулсан бөгөөд ёс зүйн дүрмийн хэлэлцээг Малайз, Хятад хамтран даргалжээ.

АСЕАН-ы удирдагчид газар дээрх нөхцөл байдлыг харгалзан Мьянмартай үе шаттай, ахиц дээр суурилсан, тооцоолсон харилцаа баримтлахаар тохиролцсон гэж Ласаро хэлэв. Энэ нь Таван зүйлт зөвшилцлийг хэрэгжүүлэхэд тогтвортой, бодит ахиц гаргахаас хамаарах бөгөөд АСЕАН Мьянмарын улс төрийн бүрэн төлөөллийг аажмаар сэргээхээр хэлэлцэж магадгүй гэжээ.

2021 оны хоёрдугаар сарын цэргийн эргэлтийн дараа 2021 оны дөрөвдүгээр сард баталсан Таван зүйлт зөвшилцөл хүчирхийллийг нэн даруй зогсоох, бүх талын яриа хэлэлцээ, хүмүүнлэгийн тусламж, АСЕАН-ы даргалагчийн тусгай элчийн зуучлалыг тусгасан бөгөөд одоогийн тусгай элч нь Ласаро юм. АСЕАН Мьянмарыг 2021 оноос хойш энхийн төлөвлөгөөг хэрэгжүүлээгүйн улмаас дээд түвшний уулзалтаас хасаад байгаа бөгөөд улс төрийн төлөөллийг сэргээхээс өмнө тус улсын ахицыг, ялангуяа байлдааныг зогсоох талаар, ажиглана гэж Ласаро хэлэв. “Мьянмар үүнд хэрхэн хариу өгөхийг харах хүсэлтэй байна. Учир нь одоо ч зарим бөмбөгдөлт болж, Мьянмарын иргэд орон гэрээсээ дүрвэсээр байна” гэж тэрбээр хэлэв. Ням гарагийн уулзалтад Мьянмарыг улс төрийн төлөөлөгч бус АСЕАН-ы асуудал хариуцсан ерөнхий газрын дарга төлөөлжээ.

Ойн түймрээс үүдэлтэй хил дамнасан утаа Сингапур, Малайзын зарим хэсэг, Бруней, Филиппинд нөлөөлсөн. Удирдагчид түймрийн буруутай компани, хувь хүмүүсийн эсрэг илүү хатуу арга хэмжээ авахыг уриалсан гэж Ласаро хэлжээ. 2003 онд хүчин төгөлдөр болсон АСЕАН-ы Хил дамнасан утааны бохирдлын тухай хэлэлцээрээр бүс нутаг энэ асуудлыг шийдвэрлэхийг хичээж ирсэн. АСЕАН-ы дээд хэмжээний уулзалт мягмар гараг хүртэл үргэлжилж, Хятад, Энэтхэг, Япон зэрэг түншүүдтэй тусдаа уулзалтууд болно.

Хэвлэл бүрийн мэдээлэл, өнцөг ялгаатай байж болно. Тус бүрийг эх сурвалжтай нь харуулав.

Бусад мэдээ