Австралийн Ерөнхий сайд Альбанезе АПЕК-ийн уулзалтад Путинтэй хамт зургаа авахуулахыг үгүйсгэсэнгүй
Альбанезе Украиныг тууштай дэмжинэ гэдгээ хэлэхийн зэрэгцээ Орос, Хятад, АНУ-ын удирдагчдын хооронд болохоор яригдаж буй уулзалтыг сайшаажээ.
Австралийн Ерөнхий сайд Энтони Альбанезе Хятадад болох Ази, Номхон далайн эдийн засгийн хамтын ажиллагааны (АПЕК) дээд хэмжээний уулзалтын үеэр Оросын Ерөнхийлөгч Владимир Путинтэй хамт удирдагчдын хамтын зурагт орох боломжийг үгүйсгээгүй. Тэрбээр Орос Украин руу довтолсныг “хууль бус, ёс суртахуунгүй” хэмээн буруушааж ирсэн.
Путин энэ долоо хоногт Хятадад болох АПЕК-т оролцох төлөвтэй байгаа нь дэлхийн олон удирдагчийг дипломат хүндрэлд оруулаад байна. “Би хүлээн авагч орныхоо хүслийг хүндэтгэж, мэдээж харгалзан үзнэ” гэж Альбанезе ням гарагт Манилад сурвалжлагчдад хэлжээ. Канадын Ерөнхий сайд Марк Карни Хятадыг хүндэтгэн зурагт орно гэдгээ илэрхийлсэн бол бусад удирдагч байр сууриа хараахан хэлээгүй байна.
Альбанезе Зүүн өмнөд Азийн орнуудын холбооны (АСЕАН) удирдагчдын уулзалтад оролцохоор Филиппинд байгаа бөгөөд лхагва гарагт АПЕК-ийн уулзалтад оролцохоор Шэньжэнь рүү явахаар төлөвлөжээ.
Путин, АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамп, Хятадын дарга Ши Жиньпин нар дэлхийг нөлөөллийн бүсэд хуваах вий гэсэн болгоомжлол байгаа ч АПЕК-ийн үеэр тэдний уулзалт болох боломжийг Альбанезе сайшаажээ. “Тэндээс бүтээлч зүйл гарахыг, тэр дундаа дэлхийн мөргөлдөөнүүд намжихыг бид хүсэж байна” гэж тэрбээр хэлэв.
Санал болгоод буй гурван талт уулзалтыг Украины Ерөнхийлөгч Владимир Зеленский “Ялта 2.0” гэж нэрлэж, холбоотон орнуудын удирдагчид дайны дараах Европын дэг журмыг хэлэлцсэн 1945 оны бага хурлыг сануулжээ.
Гурван талт яриа хэлэлцээ нь дунд гүрнүүдийн хамтын ажиллагааг нэмэгдүүлэх Австралийн хүчин чармайлтыг сулруулах эсэхийг асуухад АНУ, Хятадтай харилцсаар, Украиныг тууштай дэмжинэ гэж Альбанезе хариулжээ. “Украины ард түмний тэмцлийн чухал нь тэд зөвхөн бүрэн эрхээ хамгаалаад зогсохгүй, олон улсын эрх зүйн хэм хэмжээг хамгаалж байгаа явдал юм” гэжээ.
Альбанезе АПЕК-т Путинтэй шууд харилцах магадлал багатай гэж үзсэн ч хоёр удирдагч нэг өрөөнд таарвал Австралийн байр суурийг тодорхой илэрхийлнэ гэв. “Энэ бол олон улсын эрх зүйг зөрчиж буй том улсын дээрэлхэл” гэж тэрбээр хэлсэн байна.
Австрали, Филиппин хоёр улс батлан хамгаалахын шинэ хамтын ажиллагааны гэрээнд гарын үсэг зурах ёслолд Альбанезе байлцжээ. Энэ гэрээ нь маргаантай Өмнөд Хятадын тэнгист усан замын эрх чөлөөг бэхжүүлэх төлөвтэй байна. Австрали мөн нисгэгчгүй онгоцны технологи, аюул заналыг илрүүлэх тоног төхөөрөмж, сургалт зэрэг далайн аюулгүй байдлын чадавхад нэмэлт хөрөнгө оруулна.
Филиппин маргаантай усанд Хятадын хөлөг онгоцуудтай улам ширүун сөргөлдөж байгаа бөгөөд Бээжин тэнд өргөн уудам нутаг дэвсгэрийн нэхэмжлэл гаргадаг. Гэвч Альбанезе гэрээ Хятадын цэргийн нөлөөг сөрөх зорилготой гэдгийг үгүйсгэж, “Энэ нь аль нэг улсад чиглээгүй. Энэ бол улс бүрийн бүрэн эрхийг дэмжих тухай” гэжээ.
Ерөнхий сайд Бээжин удаа дараа шүүмжилж байгаа ч Австрали бүс нутагт усан замын эрх чөлөөг хангах үйл ажиллагаагаа үргэлжлүүлнэ гэдгийг баталжээ. Тэрбээр энэ долоо хоногийн сүүлээр АПЕК-т оролцож, Ши Жиньпинтэй уулзахаар Хятадад очих ч Өмнөд Хятадын тэнгисийн асуудлыг шууд хөндөх эсэхээ хэлээгүй. “Бид хэвлэлээр дамжуулахаас илүү дипломат замаар харилцана” гэж тэрбээр хэлсэн.
Манилад айлчлах үеэрээ Альбанезе Филиппиний түргэн хоолны томоохон сүлжээ Jollibee ирэх таван жилд Австралид 35 салбар нээж, 900 орчим ажлын байр бий болгох гэж буй мэдээг сайшаажээ.
АНУ-ын Ерөнхийлөгч мягмар гарагт Манилад болох Зүүн Азийн болон Quad-ын удирдагчдын уулзалтад оролцоно. Тэрбээр Зүүн өмнөд Азийн орнуудыг Pax Silica санаачилгад нэгдэхийг уриалах төлөвтэй байна. Уг санаачилга нь төрийн үйлчилгээндээ Америкийн хиймэл оюун ухааны системийг нэвтрүүлсэн засгийн газруудад санхүүжилт, техникийн дэмжлэг үзүүлдэг. Австрали энэ санаачилгын гишүүн ч Альбанезе засгийн газрынхаа хиймэл оюун ухааны аюулгүй байдлын бодлого, олон улсын зохицуулалтын хэрэгцээг онцолжээ.
Өнгөрсөн долоо хоногт НҮБ-ын уур амьсгалын COP31 уулзалтын үеэр Уур амьсгалын өөрчлөлтийн асуудал эрхэлсэн сайд Крис Боуэнтэй хувийн яриа өрнүүлж байгаа нь санамсаргүй бичигдсэнд Альбанезе уучлалт гуйжээ. “Мэдээж би харамсаж байна, уучлалт гуйя” гэж Ерөнхий сайд хэлэв.
Мөн Вьетнамд терроризмын хэрэгт буруутгагдан хоригдож буй Австралийн иргэн Чан Кипийн асуудлыг Вьетнамын Ерөнхий сайдтай уулзахдаа хөндөнө гэдгээ Альбанезе баталжээ.

