Дэлхий

Донбассыг өгч, НАТО-д элсэх: АНУ-ын шинэ санал Украин, Орост хүлээн зөвшөөрөгдөх үү

Украин Донбассыг бүхэлд нь өгвөл НАТО-д элсэх зам нээгдэж магадгүй гэсэн санааг Трампын элч нар дэвшүүлсэн гэж Зеленский мэдэгджээ.

Al Jazeera6 мин унших

Зураг: Al Jazeera

Орос, Украины дайн эхэлснээс хойш бараг таван жил болж байгаа энэ үед АНУ Украинд Хойд Атлантын гэрээний байгууллагад (НАТО) элсэх шинэ замыг санал болгожээ. Киев НАТО-гийн гишүүнчлэлийг Оросоос хамгаалах баталгаа хэмээн үзэж, удаан хугацаанд зорьсоор ирсэн.

Гэвч Украин зүүн хэсгийнхээ Донбасс бүсийг бүхэлд нь өгөхийг зөвшөөрөх шаардлагатай гэсэн санааг Ерөнхийлөгч Дональд Трампын засаг захиргаа дэвшүүлсэн байна. Донбассыг өгөх нь Оросын Ерөнхийлөгч Владимир Путины дайныг зогсоох болзлуудын нэг юм.

Украины Ерөнхийлөгч Володимир Зеленскийн хэлснээр энэ санааг Трампын хэлэлцээчид Стив Уиткофф, Жаред Кушнер нар өнгөрсөн долоо хоногт Арабын Нэгдсэн Эмират Улсын Абу-Даби хотод АНУ-ын зуучлалаар болсон Украин, Оросын энхийн хэлэлцээний сүүлийн шатны үеэр түүнд хэлжээ. Абу-Дабигийн хэлэлцээний дараа Кушнер, Уиткофф нар пүрэв гарагт Москвад Путинтэй уулзаж, дараа нь Дублинд Зеленскийд мэдээлэл өгсөн бөгөөд баасан гарагт Ирландын нийслэлд Европын удирдагчдын уулзалт болсон.

Украин 2022 оны есдүгээр сард буюу Орос бүрэн хэмжээний түрэмгийлэл эхлүүлснээс хэдхэн сарын дараа НАТО-д элсэх хүсэлт гаргасан. Харин Украин НАТО-гийн гишүүн болбол Оросоос “хатуу хариу” үзүүлнэ гэж Кремль удаа дараа мэдэгдсээр ирсэн.

Зеленский бямба гарагт сурвалжлагчдад ярихдаа “Америкчууд ‘Украин НАТО-д элсвэл яах вэ? Украин Донбассаас цэргээ татах уу?’ гэсэн асуулт тавьсан” гэжээ. Энэ нь Европын аюулгүй байдлын ирээдүйг тодорхойлох Украин, Оросын “туйлын хүнд” яриа хэлэлцээний нэг хэсэг тул “НАТО дахин хэлэлцэх асуудалд орж ирлээ” гэж тэрбээр хэлэв. “Европ дахь бодит аюулгүй байдал гэдэг бол ЕХ болон НАТО. Үүнээс өөр аюулгүй байдал Европт байхгүй” гэж Зеленский онцолжээ.

АНУ-ын German Marshall Fund судалгааны төвийн хүндэт судлаач Иан Лессер Al Jazeera-д ярихдаа, хэрэв мэдээлэл үнэн бол Украин зохицуулалтын төлөө газар нутгаараа буулт хийхэд бэлэн байх ёстой гэсэн АНУ-ын засаг захиргааны хүрээнд удаан яригдаж ирсэн хандлагыг энэ санал маш шууд илэрхийлж байгаа нь чухал гэжээ. “НАТО-гийн хэсэг нь маш эргэлзээтэй. Украинд мэдээж сонирхолтой ч Москва үүнийг зөвшөөрнө гэж төсөөлөхөд хэцүү. НАТО-гийн зарим гишүүн ч эргэлзэнэ” гэж тэрбээр хэлэв.

Их Британийн Йоркийн их сургуулийн улс төр судлаач Крис Фезерстоун энэ санал өмнөх байр суурьнаас эрс өөр гэж үзэж байна. “Трамп Оросын талыг маш их өрөвддөг мэт харагдаж, Зеленскийтэй ширүүн маргалдаж байсан тул энэ санал гарцаагүй гэнэтийн зүйл” гэж тэрбээр хэлжээ. Энхийн гэрээнд НАТО-гийн гишүүнчлэлийг санал болговол Орос ирээдүйд мөргөлдөөнийг дахин эхлүүлэх тохиолдолд Украинд томоохон дэмжлэг болно гэж Фезерстоун Al Jazeera-д хэлэв. Гэвч Трамп НАТО-гийн бусад холбоотноо энэ саналыг дэмжүүлж чадах эсэх нь тодорхойгүй хэвээр байна гэж Фезерстоун нэмжээ.

НАТО-гийн гишүүд Украинд хүчтэй дэмжлэг үзүүлэх талаар өргөн зөвшилцөлтэй ч дайн үргэлжилж буй энэ үед тус улсад гишүүнчлэл санал болгох асуудлаар хуваагдсан хэвээр байна. Литва, Польш зэрэг Оростой хиллэдэг гишүүд Украины зорилгыг хамгийн идэвхтэй дэмждэг. Харин Ерөнхийлөгч Трампын үед АНУ Украины НАТО-д элсэх хүсэлтийг төдийлөн хүлээж аваагүй бөгөөд Трамп ч Украин холбоонд элсэх найдвараа орхих хэрэгтэй гэж олон нийтийн өмнө хэлж байсан.

Зеленский бямба гарагт газар нутгаа өгсний хариуд НАТО-д элсэх санааг холбооны гишүүд өмнө нь гаргаж байгаагүй гэж хэлээд, Киев газар нутгаасаа юуг ч өгөхгүй гэдгээ дахин илэрхийлжээ. Гэхдээ аюулгүй байдлын баталгаа, хүчирхэг, сайн санхүүжсэн арми хадгалах эрх, улсаа сэргээн босгох хөрөнгө зэргийг багтаасан энхийн гэрээ санал болговол газар нутгаа НАТО-гийн гишүүнчлэлээр солих асуудлаар бүх нийтийн санал асуулга явуулна гэжээ.

“Трампын засаг захиргааны санал бол гацааг даван туулахын тулд Украины энэ байр суурийг шалгах оролдлого гэдэг нь ойлгомжтой” гэж Фезерстоун хэлэв. “НАТО-гийн гишүүнчлэл Украин сайшаан хүлээж авах магадлалтай аюулгүй байдлын түвшинг олгоно, гэхдээ энэ нь газар нутаг, бүрэн эрхийн томоохон золиос болно.”

Кремль АНУ-ын шинэ саналд хараахан хариу өгөөгүй байна. Гэвч Украины НАТО-гийн гишүүнчлэл бол улаан шугам бөгөөд Оросын үндэсний аюулгүй байдалд шууд заналхийлэл гэсэн хатуу байр суурийг Москва баримталсаар ирсэн. Путин 2022 онд дайн эхлүүлсэн шалтгаануудын нэг болгон Украины НАТО-гийн зорилгыг дурдаж байсан. Москва Украиныг НАТО-гийн зорилгоосоо татгалзаж, төвийг сахисан, цэрэггүй статустай байхыг шаардаж, Украины нутагт барууны цэрэг, энхийг сахиулагч байршуулахыг эрс эсэргүүцдэг.

Москва мөн Оросын аль хэдийн эзэлсэн Запорожье, Херсон мужийн хэсгүүдээс гадна Донбасс бүсийн бүрэн эрхийг Украин өгөх ёстой гэж шаардаж байна. АНУ-ын шинэ санал Украинаас газар нутгийг нь НАТО-гийн суудлаар солихыг хүсэхийн зэрэгцээ Орост ч наймаа санал болгож байна. Тэр нь Орос Украины НАТО-гийн гишүүнчлэлтэй холбоотой улаан шугамаасаа татгалзаж, оронд нь Донбассыг авах явдал юм.

Луганск, Донецк мужаас бүрддэг Донбасс түүхэндээ Украины аж үйлдвэрийн төв байсан. Донбассын хүн амын олонх нь үндэсээрээ украин, цөөнх нь орос хүмүүс бөгөөд 19 дүгээр зуунд болон Зөвлөлтийн үед оросууд нүүдэллэн ирсний улмаас орос хэл өргөн хэрэглэгддэг. Орос Украиныг Донбасс дахь орос хэлтэн, орос үндэстнийг гадуурхаж байна гэж буруутгаж, энэ үндэслэлээр бүс нутгийг шилжүүлэхийг шаардаж байна. 2022 оны түрэмгийллээс хойш Орос Луганскийг бараг бүхэлд нь, Донецкийн ихэнх хэсгийг эзэлсэн бөгөөд нийтдээ Донбассын 88 орчим хувийг хяналтдаа байлгаж байна.

Rasmussen Global компанийн геополитикийн ахлах захирал, өмнө нь НАТО-гийн Ерөнхий нарийн бичгийн даргын бодлого төлөвлөлтийн албанд ажиллаж байсан Харри Неделку АНУ-ын санал Донбасс Орост хэр чухал болохыг шалгаж байна гэж Al Jazeera-д хэлжээ. Гэвч Абу-Дабигийн хэлэлцээ Орос Украинаас газар нутгийн буултаас илүү зүйл хүсэж байгааг харуулсан гэж тэрбээр үзэж байна. “Тэд шинэ Европын аюулгүй байдлын бүтэц гэж нэрлэдэг зүйлийг хэлэлцэхийг хүсэж байна. Энэ бол НАТО-гийн асуудлаар Орост хориг тавих эрх олгох гэсэн далд нэр” гэж тэрбээр хэлэв. “Оросууд [Украиныг НАТО-д элсэхийг] хэзээ ч зөвшөөрөхгүй гэдгийг бүх зүйл харуулж байна” гэж Неделку нэмжээ.

АНУ Киевийг НАТО-гийн гишүүнчлэлийн төлөө газар нутгаа өгөхийг санал болгосноо албан ёсоор зарлаагүй байна. Зеленскийн мэдэгдлээс хэдхэн цагийн дараа Кушнер X сүлжээнд “хэвлэлд хоёр талын дэвшүүлсэн зарим хэт туйлширсан байр суурь, улс төрийн хатуу үг хэллэгийн тухай мэдээлсэн” гэж бичээд, Орос, Украин, АНУ-ын яриа хэлэлцээ нь дайныг зогсооход чиглэсэн “хаалттай хэлэлцүүлэг” гэдгийг онцолжээ. Путин Европыг энхийн хэлэлцээнд оролцуулахыг зөвшөөрсөн гэж Кушнер пүрэв гарагт сурвалжлагчдад хэлж, “Европчууд ширээний ард суухгүйгээр бид энэ хэлэлцээрийг дуусгаж чадахгүй” гэсэн юм.

Бусад мэдээ