Гамбийн анхны хараагүй шүүгч хараатай хүмүүст зориулсан тогтолцоог сорьж байна

Гамбийн нийслэл Банжул хотын шүүхэд шүүгч Мухаммед Крубалли өмнөө байгаа хүмүүсийг харж чадахгүй ч дуу хоолойгоор нь сонсож, хэргийг удирдаж байгааг Al Jazeera сурвалжлав. Тэрээр дэлгэцийн текстийг уншдаг JAWS програм ашиглан компьютер, баримт бичиг, шийдвэрүүдийг уншдаг бөгөөд хиймэл оюун ухаантай ухаалаг нүдний шил, туслах ажилтандаа ч тулгуурладаг.

41 настай Крубалли шүүгч болсноосоо хойш мянга гаруй иргэний болон эрүүгийн хэрэг шийдвэрлэсэн гэж хэлэв. Тэрээр 2016 онд Гамбийн анхны хараагүй шүүгч болсон юм. Гамбийн Төв голын бүсийн нэгэн тосгонд есөн хүүхэдтэй гэр бүлийн хоёр дахь хүүхэд болж өссөн тэрээр бага наснаасаа хөгжлийн бэрхшээлтэй хүмүүсийн дуу хоолой болох хуульч болохыг мөрөөдөж байжээ. Сургуульд зарим оюутан, багш нар түүний урмыг хугалах гэж оролдсон нь харин ч зорилгыг нь бататгасан гэнэ.

Гамби 2021 онд хөгжлийн бэрхшээлтэй хүмүүсийн тухай хууль баталж, ялгаварлан гадуурхахгүй байх, тэгш боломж, хүртээмж зэрэг зарчмыг тусгасан ч хэрэгжүүлэх нь сорилт хэвээр байна. Хараагүй хүүхдийн нөөц төвийн тэргүүн Ламин Колли төвд дөрвөөс 14 насны дөчин есөн сурагч суралцаж байгаа ч энгийн сургуульд шилжсэний дараах дэмжлэг хангалтгүй, хууль батлагдсаны дараа газар дээр нь төдийлөн өөрчлөлт гараагүй гэв.

Үндэсний ассамблейд нэр дэвшүүлэгдсэн, тус улсын цорын ганц хараагүй парламентын гишүүн Ндэй Яссин Сэкка-Саллах хуралдааныг дагахын тулд хамт олондоо найддаг байсан гэж ярьжээ. Тэрээр хууль батлагдсанаас хойш таван жилийн дараа ч хэрэгжилт томоохон сорилт хэвээр байна гэв. Сэтгүүлчдэд хэвлэл мэдээллийн эрх зүй заадаг хараагүй багш Муса Барроу технологи өөрт нь саадыг даван туулахад тусалсан ч зарим оюутан түүний чадварт эргэлздэг хэвээр байна гэжээ.

Гамбийн 2013 оны хүн амын тооллогоор хөгжлийн бэрхшээлийн түвшин 1.2 хувь буюу 21,873 хүн байсан ч энэ нь бодит байдлыг дутуу харуулж байж болзошгүй бөгөөд 2024 оны 9-р сард гарсан шинэ тооллогын урьдчилсан дүнд нарийвчилсан мэдээлэл ороогүй байна. Al Jazeera Жендэр, хүүхэд, нийгмийн халамжийн яам болон шүүх засаглалаас хүртээмжийн арга хэмжээний талаар тайлбар авахаар хандсан ч хариу ирээгүй юм.