Грек болон түншүүд Ливи, Туркийн далайн хэлэлцээр Газрын дундад тэнгисийн тогтвортой байдалд заналхийлнэ гэв
Ливийн зүүн хэсгийн парламент 2019 оны урьдчилсан хэлэлцээрийг соёрхон баталсны дараа Грек, Бахрейн, Кипр, Египет, ЕХ, АНЭУ хамтарсан мэдэгдэл гаргажээ.
Зе Нэшнл сонины мэдээлснээр, Грек, Бахрейн, Кипр, Египет, Европын холбоо, Арабын Нэгдсэн Эмират Улс Даваа гарагт Ливи Турктэй байгуулсан маргаантай далайн хэлэлцээрийг баталсан нь Газрын дундад тэнгисийн бүс нутгийн тогтвортой байдалд заналхийлж байна гэж анхааруулав. Хамтарсан мэдэгдлийг Нью-Йоркт сэтгүүлчдэд танилцуулсан Грекийн Гадаад хэргийн сайд Жорж Герапетритис Ливийн зүүн хэсэгт төвтэй Төлөөлөгчдийн танхим Турктэй байгуулсан 2019 оны урьдчилсан хэлэлцээрийг соёрхон баталсан нь бүс нутгийн аюулгүй байдал, тогтвортой байдалд ноцтой санаа зовнил төрүүлж байна гэв.
Анкара болон олон улсад хүлээн зөвшөөрөгдсөн Ливийн баруун хэсгийн Триполи дахь засгийн газрын хооронд байгуулсан уг хэлэлцээр Туркийн өмнөд эрэг, Ливийн хойд эргийн хооронд далайн коридор тогтоож, хоёр улсад Газрын дундад тэнгисийн ёроол дахь ашигтай байж болзошгүй газрын тос, байгалийн хийн нөөцөд эдийн засгийн эрх нэхэх боломж олгодог.
Ливийн цэргийн удирдагч Халифа Хафтарын тэргүүлдэг зүүн хэсгийн өрсөлдөгч засаг захиргаа олон жил хэлэлцээрийг эсэргүүцэж ирсэн бөгөөд гарын үсэг зурах үед Ливи иргэний дайны дунд байв. Түүнээс хойш Турк Хафтартай харилцаагаа бэхжүүлж, Триполитой ойр харилцаагаа хадгалсаар Ливийн хуваагдмал удирдлагын хоёр талтай хамтран ажиллах болжээ.
Герапетритисийн хэлснээр, хэлэлцээр НҮБ-ын Далайн эрх зүйн конвенцоор хамгаалагдсан Грекийн арлуудын далайн эрхийг үл тоомсорлож байна. Хэлэлцээр мөн Израиль, Кипрээс Грекээр дамжуулан Европ руу байгалийн хий тээвэрлэх ИстМед хоолойн төлөвлөгөөг хүндрүүлж болзошгүй бөгөөд хоолойн замнал хэлэлцээрээр Турк, Ливийн нэхэмжилж буй усаар дайрч өнгөрдөг. Нэрээ нууцлахыг хүссэн нэгэн дипломатч “Турк, Ливи хиллэдэг ч, эсрэг харсан ч эрэггүй тул нийтлэг далайн хилгүй” гэж сонинд хэлээд, санамж бичиг хүчин төгөлдөр бус, хууль зүйн үр дагаваргүй гэв.
Ливийн НҮБ-д суугаа элч Тахер Эль Сонни хэлэлцээрийг өмгөөлж, энэ нь бүрэн эрхт шийдвэр бөгөөд эсэргүүцэж буй орнууд Олон улсын шүүх зэрэг хууль ёсны арга замаар хандах ёстой гэв. Тэрбээр хэлэлцээрийг хууль ёсны гэж үзэж байгаа ч хөрш орнуудын бүх байр суурийг хүндэтгэж, тэдэнтэй хоёр талын яриа хэлэлцээ хийхийг хичээж байна гэжээ.
ЕХ ч хэлэлцээр гуравдагч орнуудын бүрэн эрхт эрхийг зөрчиж, далайн эрх зүйд нийцэхгүй байна гэж шүүмжилсэн. НҮБ-ын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Антониу Гутерриш Даваа гарагт Каирт далайн хэлэлцээрийг зохицуулах олон улсын эрх зүйг зөрчих нь хүлээн зөвшөөрөгдөхгүй, конвенцод нийцэхгүй хэлэлцээрийг хүлээн зөвшөөрөх ёсгүй гэв. Ливийн зүүн хэсгийн эрх баригчдыг удаан дэмжиж ирсэн Египет өнгөрсөн долоо хоногт хэлэлцээрийг хүчин төгөлдөр бус гэж няцаасан бөгөөд Каир, Афин 2020 оны 8 дугаар сард өөрсдийн далайн хил тогтоох хэлэлцээрт гарын үсэг зурсан юм.
Туркийн Ерөнхийлөгч Ражеп Тайип Эрдоган Даваа гарагт ЕХ болон бусдын шүүмжлэл хууль ёсны үндэслэлгүй гэж мэдэгдэв. Тэрбээр Зүүн Газрын дундад тэнгист хэнээс ч оноо авах гэж байгаа зүйл байхгүй гэж хэлээд, Туркийг бүс нутгаас хасах гэж оролдогчид Анкара, Ливийн хүсэл зоригийг хүндэтгэх ёстой гэжээ.
