Италийн археологичид Иерусалимын Ариун булшны сүмийн доороос Есүсийн булштай холбоотой ул мөр илрүүлжээ

Иерусалимын Ариун булшны сүмийн шалны дор малтлага хийсэн Италийн археологичид орхигдсон чулууны карьер, тариалангийн талбай, цэцэрлэг, хаднаас сийлсэн булшнууд илрүүлжээ. Энэ тухай Евроньюс телевиз мэдээлэв. Орчин үеийн түүхчдийн дийлэнх нь Назаретын Есүс 1 дүгээр зуунд амьдарч, Ромын захирагч Понтий Пилатын үед цовдлогдсон бодит түүхэн хүн гэдэгт итгэдэг бөгөөд дэлхийн Христосын шашинтнууд түүний булш энэ сүмийн доор байдаг гэж эртнээс итгэсээр ирсэн.

Ортодокс Христосын шашинтнууд Амилалтын сүм гэж нэрлэдэг энэ сүм Иерусалимын Хуучин хотын Христосын хороололд байрладаг бөгөөд Есүс Христийн цовдлогдсон, оршуулагдсан, амилсан газарт баригдсан гэж үздэг тул Христосын шашны хамгийн чухал ариун газруудын нэг юм.

Ромын эзэн хаан Их Константины захиалгаар дөрөвдүгээр зуунд барьсан бөгөөд анхны сүмийг манай эриний 335 онд ариусгажээ. Түүхийн туршид сүм хэд хэдэн удаа сүйрч, дахин баригдсан бөгөөд 1009 онд Фатимидын халиф аль-Хакимын үед онцгой их хохирол амссан. 1099 онд загалмайтнууд Иерусалимыг эзэлсний дараа их хэмжээний өөрчлөлт хийсэн тул өнөөгийн төрх нь олон үе шаттай барилга, засварын үр дүн юм.

Сүмийг хэд хэдэн Христосын урсгал хуваан эзэмшдэг бөгөөд өөрчлөлт хийвэл өөрсдийн эрх, нөлөө сулрахаас эмээдэг байсан тул удаан хугацаанд барилгын өөрчлөлт, засвар, малтлага бараг хийгдээгүй юм. Одоо талууд тохиролцоонд хүрсэн бөгөөд сүмийг 2016 оноос 200 гаруй жилд анх удаа сэргээн засварлаж байна. 2022 онд сүмийн шалыг иж бүрэн засварлахаар төлөвлөж байсан ч ажил үргэлжлэх явцад томоохон малтлагын төсөл болон өргөжжээ.

Цэцэрлэг онцгой ач холбогдолтой. Учир нь Иоханы сайн мэдээнд Есүсийг цовдолсон газарт цэцэрлэг байсныг дурдсан байдаг. Библийн дагуу цовдлолт Иерусалимын хотын хилийн ойролцоо болсон бөгөөд Еврейчүүдэд бичсэн захидалд Есүс хотын хаалганы гадна зовсон гэж тэмдэглэсэн нь археологичдын олдвортой нийцэж байна.

Ромын Ла Сапиенца их сургуулийн ахлах археологич Франческа Романа Стазолла олдворуудыг оршуулгын газрын нотолгоо гэж тайлбарлаж байна. Түүний хэлснээр, малтлагаас үзэхэд Шинэ гэрээнд Калвари гэж нэрлэдэг Голгота болон булшны хооронд нэгэн цагт тариалангийн газар байжээ. Археологичид мөн Есүсийн нас барсан үе гэж ихэвчлэн үздэг манай эриний 33 оны орчимд хамаарах чидун мод, усан үзмийн ул мөр олжээ. Стазоллагийн хэлснээр, хаданд сийлсэн булшнууд ч эртний оршуулгын газрыг илтгэж байгаа бөгөөд Матай, Марк, Лукын сайн мэдээнд Есүсийн булшийг хаднаас сийлсэн оршуулгын танхим гэж дүрсэлсэн нь үүнтэй тохирч байна.

Гэвч олдворууд Есүсийг Ариун булшны сүмийн доор оршуулсныг шинжлэх ухааны үүднээс нотлохгүй. Ийм бичээс байхгүй бөгөөд булшны танхимыг урьд нь ашиглаагүй эсвэл Сайн мэдээний дагуу Есүсийг өөрийн шинэ булшинд тавьсан Аримафейн Иосефынх байсныг нотлох боломжгүй. Ургамлын үлдэгдлийг ч цовдлолтын үеэр яг тодорхой хамааруулж хараахан чадаагүй байна.

Иймээс малтлага Есүсийн жинхэнэ оршуулсан газрын асуултыг шийдэхгүй. Гэхдээ олон зууны турш Христосын шашинтнуудын шүтэж ирсэн газар Шинэ гэрээний дүрслэлтэй нийцэх газар зүй, археологийн шинж чанартай болохыг харуулж байна.