Хар тэнгист ачааны хөлгүүдийг живүүлж буйг Оросын төлөвлөгөөний нэг хэсэг гэж үзэх хүмүүс байна

Аравдугаар сарын 13-ны шөнийн 1 цагийн дараахан Болгарын хилийн цагдаагийн командлагч Иван Иванов болон түүний багийнхан ослын дохио хүлээн авчээ. Мальтын далбаатай Chelsea 3 хөлөг Болгарын Варна боомтоос 40 километрийн зайд Хар тэнгист живж байв.

Хөлгийн хажуу талд дрон мөргөж асар том нүх гаргасан тул ус орж байлаа. “Цаг агаар туйлын муу байсан. Тэнгис шуургатай, салхи маш хүчтэй, үзэгдэх орчин маш муу байлаа” гэж Иванов ярьжээ.

Үр тариа, химийн бодис, газрын тос тээвэрлэж буй худалдааны хөлгүүд Орос, Украины дайны галд өртөх нь ихсэж, Хар тэнгис үхлийн аюултай байлдааны талбар болжээ. Хоёр улс хоёулаа Хар тэнгист боомттой. Москва бүрэн хэмжээний түрэмгийлэл эхлүүлснээс хойш тэд бие биеийнхээ боомт руу явж буй болон тэндээс гарч буй хөлгүүдийг цохисоор ирсэн юм.

Гэвч сүүлийн хэдэн сард халдлага цоо шинэ шатанд гарч, далайчид үүний золиос болж байна. Зургадугаар сараас хойш дор хаяж 38 далайчин амь үрэгдсэнээр Хар тэнгис Хормузын хоолойноос ч илүү, дэлхийн хамгийн хор хөнөөлтэй усан зам болжээ.

Аврагчид очиход Chelsea 3 зүүн тийш хүчтэй хазайсан байсан бөгөөд долгионтой тэнгист аврах завь буулгах нь хэт аюултай байв. Далайчид амь гарахын тулд живж буй хөлгөөсөө хилийн харуулын хөлөг рүү үсэрчээ. Иванов тэнгист 20 жил ажиллахдаа живж буй ачааны хөлөгтэй анх удаа тулгарчээ.

Багийнхан хөлөг дээрх бүх хүнийг аварч боомтод буцаж ирэнгүүт Иванов хоёр дахь ослын дохио хүлээн авчээ. Хэд хэдэн дронд өртсөн HS Dignity ачааны хөлөг мөн живж байв. Гэвч цаг агаар улам муудсан тул аврах ажиллагаа хэт аюултай болжээ. Аврах завиар хөлгөө орхисон багийн таван гишүүнийг аварсан ч 11 нь сураггүй хэвээр байна.

Болгарын хилийн цагдаад арав гаруй жил ажилласан командлагч Божидар Пенев “Сүүлийн хэдэн долоо хоног бидэнд үнэхээр хэцүү байлаа. Бид ажиглалтаа улам нэмэгдүүлсэн” гэв. Дроноос болж ажил нь илүү аюултай болсныг тэрбээр хэлээд, “Би үүнээс айдаг. Гэхдээ айсан ч бай, айгаагүй ч бай энэ бол миний ажил” гэжээ.

Гвиней-Бисаугийн далбаатай HS Dignity хөлөг Алжираас Румын руу явж байжээ. Сураггүй алга болсон хүмүүсийн дунд Мохаммед Мрейшийн 20 настай үеэл Амжад бий. Германаас Варна руу ирсэн Мохаммед аврагдсан далайчидтай ярилцжээ. Тэдний хэлснээр, далайчид өөдөөс нь хурдтай ирж буй хоёр хөлгийг хараад аврах ажиллагаа гэж бодсон ч тэдгээр нь үнэндээ далайн дрон байжээ.

Амжад багийн Сирийн иргэн 14 гишүүний нэг байв. Удаан жил засаглалаа барьсан дарангуйлагч Башар Асадыг 2024 онд түлхэн унагаснаас хойш Сири улс сэргэн босох гэж оролдож байгаа ч үймээн самуун, эдийн засгийн тогтворгүй байдалд байна. “Ажил, мөнгө алга... цорын ганц зам бол далай” гэж Мохаммед хэлэв.

Орос, Украин чухал далайн тээврийн коридорыг хяналтандаа авахын төлөө тэмцэж буй энэ үед Хар тэнгисээр дамжин өнгөрөх ачааны хөлгүүд дрон, пуужингийн халдлагын дундуур явахаас өөр аргагүй болжээ. Сүүлийн нэг жилийн хугацаанд энэ усан замд 500 гаруй хөлөг цохилтод өртжээ. Цохилтууд хөлгийг зүгээр л ажиллагаагүй болгох биш, их бие, жолооны тасгийг нь онилж живүүлэх болсон тул амь үрэгдсэн далайчдын тоо хурдан өсчээ.

Халдлагууд мөн Украины хөрш орнууд, улмаар НАТО-гийн нутаг дэвсгэрт ойртож байна. Аравдугаар сард Болгар, Румын улсын эдийн засгийн онцгой бүсэд есөн ачааны хөлөг дронд өртсөн бөгөөд нэг нь Румын улсын нутаг дэвсгэрийн усанд байжээ. Дайны үеийн даатгалын хураамж огцом өссөн тул хөлгүүд эрэгт ойртож явах болсон аж.

Халдлага үргэлжилнэ гэж далайн аюулгүй байдлын Ambrey компанийн Томаш Алекса таамаглаж байна. “Оросууд зүүн жигүүрийн хариу үйлдэл, эв нэгдлийг сорьж байна. Тэд НАТО болон Европын холбооны хариу үйлдлийг маш нягт ажиглаж байна” гэж тэрбээр онцоллоо.

Кремлийн гол зорилго бол далайн худалдааг тасалж, Киевийн эдийн засгийг сөнөөх явдал гэж Болгарын батлан хамгаалахын сайд асан Тодор Тагарев үзэж байна. Үүний зэрэгцээ Москва НАТО-гийн хүсэл зоригийг мөн сорьж, холбооны гишүүд бие биеэ хамгаалахад хэр бэлэн байгааг шалгаж байна гэжээ. Болгар НАТО болон Европын холбооны гишүүн хэдий ч Оростой түүхэн холбоотой нь илүү хатуу хариу арга хэмжээ авахад саад болж байна гэж Тагарев хэлжээ.

НАТО-гийн 5 дугаар зүйлийг өмнө нь ганцхан удаа, Нью-Йоркт болсон есдүгээр сарын 11-ний халдлагын дараа хэрэгжүүлж байсан. Энэ зүйлд гишүүн орнууд бие биедээ туслах үүрэгтэй гэж заасан байдаг. Их Британийн RUSI хүрээлэнгийн профессор Кевин Роулэндс тэнгисийн цэрэгт гурван арван жил алба хааж, ахмад цолтой тэтгэвэрт гарсан. Тэрбээр 2001 онд Америкийн төлөө дайнд орох нь өнөөдөр Оросын эсрэг дайнд орохоос улс төрийн хувьд хамаагүй хялбар байсан гэж хэлэв.

“Халдлага бол халдлага. Хоёр улс дайтаж байгаа бол үүнийг дайн гэж шууд нэрлэх хэрэгтэй” гэж Роулэндс хэлжээ. НАТО Хар тэнгист эргүүлийн онгоц, радарын систем, тагнуулын офицер нэмж илгээсэн байна. Гэвч Украины фронт бараг зогсонги байдалд байгаа тул Москва Киевийн эдийн засгийг тэжээж буй хөлгүүдийг цохисоор байх магадлалтай гэж шинжээчид үзэж байна.