Дэлхий

Нигерийн Фела Кути Рок-н-роллын алдрын танхимд багтсан анхны африк бие даасан уран бүтээлч болов

Афробит хөгжмийг үндэслэгч таалал төгсөөд бараг гучин жилийн дараа энэ хүндэтгэлийг хүртжээ.

Premium TimesFriday Omosola3 мин унших

Зураг: Premium Times

Нигерийн хөгжимчин Фела Аникулапо-Кути нас барснаас хойш бараг гучин жилийн дараа Рок-н-роллын алдрын танхимд багтсан анхны африк бие даасан уран бүтээлч боллоо.

Таалал төгссөн Афробит хөгжмийн анхдагч бямба гарагт Лос-Анжелес хотын Peacock Theatre-д болсон 2026 оны алдрын танхимд оруулах ёслолын үеэр тус байгууллагын Эрт үеийн нөлөөллийн шагналыг хүртжээ. Энэ ангилал нь хөгжим, тайзны хэв маягаараа рок-н-роллын хөгжилд нөлөөлж, олон нийтийн соёлыг бүрдүүлэхэд хувь нэмэр оруулсан уран бүтээлчдийг үнэлдэг.

Алдрын танхим Фелаг жазз, Баруун Африкийн хөгжим, соул хөгжмийг хослуулан Афробитийг бүтээж, бүтээлээрээ шударга бус байдлыг эсэргүүцэж, улс төрийн өөрчлөлтийг өдөөсөн хувьсгалч дуу хоолой гэж тодорхойлжээ.

Ёслолд түүний хүүхдүүд, ач зээ нар болох Феми, Сеун, Йени, Шалева, Маде Кути нар оролцож, түүний нэрийн өмнөөс шагналыг гардан авчээ. Улаан хивсэн дээр гэр бүлийн гишүүд энэ нь Фелагийн уран бүтээлийн замналын хамгийн том хүндэтгэлийн нэг гэж хэлээд, бас нэгэн түүхэн амжилтыг тэмдэглэхдээ баяртай байгаагаа илэрхийлжээ.

“Энэ бол дэлхийн хамгийн том шагнал. Тэр Грэммигийн Насан туршийн амжилтын шагнал авсан анхны африк уран бүтээлч, одоо мөн тэр жилдээ анхны бие даасан уран бүтээлч боллоо. Бид шампан дарс ууна даа” гэж тэд хэлжээ.

Энэ хүндэтгэл нь Дуу бичлэгийн академи Фелад Насан туршийн амжилтын шагналыг гардуулж, түүнийг энэ шагналыг авсан анхны африк уран бүтээлч болгосон онтой давхцаж байна.

Фела Эрт үеийн нөлөөллийн шагнал хүртсэн Куин Латифа, MC Lyte, Селиа Круз, Грэм Парсонс нарын эгнээнд нэгджээ. Oasis, Фил Коллинз, Билли Айдол, Iron Maiden хамтлаг, Joy Division/New Order, Лютер Вандросс, Wu-Tang Clan нарын хамт Нигерид төрсөн дуучин Шаде Аду тэргүүтэй Британийн Sade хамтлаг Тайзны уран бүтээлч (Performer) ангиллаар алдрын танхимд багтжээ.

Рик Рубин, Линда Крид, Ариф Мардин, Жимми Миллер нар Хөгжмийн шилдэг ур чадварын шагнал хүртэж, телевизийн хөтлөгч Эд Салливаныг Ахмет Эртегүний нэрэмжит шагналаар шагнажээ. Ёслолын бичлэгийг арванхоёрдугаар сарын 9-нд ABC болон Disney+-аар цацна.

Фела таван жилийн өмнө ч Рок-н-роллын алдрын танхимд нэр дэвшиж байсан ч сонгогдоогүй юм. 2021 онд Афробитийн домогт хөгжимчин тухайн оны нэр дэвшигчдийн дунд багтаж, олон нийтийн санал хураалтын үеэр ихээхэн дэмжлэг авч байжээ. Тус байгууллага тэр үед түүнийг Африкийн хамгийн зоримог, хувь хүний сэтгэл татам хөгжимчдийн нэг гэж тодорхойлсон ч Тина Тернер, Кэрол Кинг, The Go-Go’s, Jay-Z, Foo Fighters, Тодд Рандгрен нар орсон эцсийн жагсаалтад Фела багтаагүй байна.

2026 оны эхээр Дуу бичлэгийн академи түүнийг Насан туршийн амжилтын шагнал гэгддэг Онцгой гавьяаны шагналаар шагнаж, хүүхдүүд нь түүний нэрийн өмнөөс гардан авсан. 2025 онд Грэммигийн алдрын танхимд Фелагийн 1976 оны Zombie цомгийг түүхэн, соёлын ач холбогдлыг нь үнэлж оруулжээ.

1938 онд төрсөн Фела хайлайф, жазз, фанк, Африкийн уламжлалт хэмнэл, улс төрийн агуулгатай үгийг хослуулан Афробитийг хөгжүүлсэн. Түүний хөгжим цэргийн засаглал, авлига, колоничлолын нөлөө, нийгмийн тэгш бус байдлыг эсэргүүцэж байсан нь Фелаг олон улсад алдаршуулахын зэрэгцээ Нигерийн дараалсан засгийн газруудтай удаа дараа мөргөлдөхөд хүргэсэн юм. Фела 1997 оны наймдугаар сард 58 насандаа Лагос хотод таалал төгссөн ч түүний хөгжим, улс төрийн захиас Африк болон бусад орны уран бүтээлчдэд нөлөөлсөөр байна.

Бусад мэдээ