Нойр дутуу хүн залилангийн цахим захидлын холбоос дээр дарах магадлал өндөр байдгийг судалгаа харууллаа

Жил бүрийн гуравдугаар сард зуны цагт шилжиж цагийг урагшлуулахад хүмүүс нэг цагийн нойроо алддаг бөгөөд энэ нь дараагийн долоо хоногт хүний амь эрсэдсэн зам тээврийн осол нэмэгддэгтэй холбоотой гэж үздэг. Гэвч нойр дутсаны үр дагавар үүгээр хязгаарлагдахгүй.

АНУ-ын Шинжлэх ухааны үндэсний академийн сэтгүүлд нийтлэгдсэн шинэ судалгааны хүрээнд 10 мянга гаруй хүнд фишинг захидал илгээжээ. Зуны цагт шилжсэний дараах даваа гарагт хүмүүс сэжигтэй захидлын холбоос дээр дарах магадлал 13 хувиар өндөр байсан нь тогтоогджээ.

Судалгааны санааг их сургуулийн ердийн кибер аюулгүй байдлын шалгалтаас олж авсан гэж судалгааны зохиогч, Калифорнийн их сургуулийн Ирвайн дахь салбарын мэдрэл судлал, зан төлөвийн ухааны профессор Эйтан Шехтман хэлэв. “Манай их сургууль хэдэн сар тутамд фишинг захидал илгээдэг” гэж тэрбээр хэлэв. Энэ нь ажилтнуудыг ийм захидлыг таньдаг болгох зорилготой. “Нойр судлаачийн хувьд нойр үүнд хэрхэн нөлөөлдөг бол гэж бодсон” гэж Шехтман ярьжээ.

Фишинг захидал нь жинхэнэ захидалтай төстэй бөгөөд хүлээн авагчийг хууран мэхэлж, хувийн мэдээллээ өгөхөд хүргэх зорилготой байдаг.

Шехтман их сургуулийн мэдээллийн технологийн багтай тохиролцож, 2026 онд зуны цагт шилжихийн өмнөх даваа гарагт хүлээн авагчдын тэн хагаст, дараах даваа гарагт нөгөө хагаст нь хуурамч захидал илгээж, хариу үйлдлийг нь харьцуулжээ. Зуны цагт шилжихэд бага зэргийн нойр дутагдал үүсдэг нь батлагдсан тул энэ нь санааг шалгах энгийн арга болжээ.

Хүмүүс сэжигтэй захидлыг нээх, эсвэл спам гэж мэдээлэх магадлалд цагийн өөрчлөлт нөлөөлөөгүй. Харин захидал дахь холбоос дээр дарах магадлал нэмэгджээ. Хэрэв захидал жинхэнэ залилан байсан бол холбоос дээр дарсан нь хүлээн авагчдыг хуурамч цахим хуудас руу хөтлөх эсвэл аюулгүй байдлыг нь алдагдуулах байжээ.

“Нойр дутсан нь хүмүүсийг илүү бодлогогүй, яаруу болгож, шийдвэрээ сайтар бодохгүй байхад хүргэсэн гэж бид тайлбарлаж байна. Тэд захидлыг нээгээд ‘За, энэ холбоос байна. Дараад үзье’ гэдэг. Энэ захидал тэднийг төөрөгдүүлэх гэж байгаа эсэхийг нягтлан шалгах оюун ухааны чадвар нь бүрэн ажиллахгүй байсан” гэж Шехтман хэлжээ.

Хүмүүс фишинг залилангийн хохирогч болох эсэхэд стресс, ажлын ачаалал, бодлогогүй, яаруу зан гэх мэт зан чанарын ялгаа зэрэг олон хүчин зүйл нөлөөлдөг гэж судалгаанд оролцоогүй, Их Британийн Кентийн их сургуулийн профессор Жейсон Нерс хэлэв. “Нойр дутагдал бидний шийдвэр гаргалт, сэтгэл санааны байдалд шууд нөлөөлдөг тул эдгээр хүчин зүйлийн дунд тодорхой хэмжээгээр багтана” гэж тэрбээр тайлбарлажээ.

АНУ-д арваннэгдүгээр сарын 1-нд болсон шиг цагийг хойш шилжүүлэхэд хүмүүс онолын хувьд илүү унтах цагтай болдог. Гэхдээ үүний дараа холбоос дээр дарах нь багасна гэдэгт Шехтман эргэлзэж байна. “Нэмэлт нэг цаг олдоход харамсалтай нь хүмүүс үүнийг унтахад бараг ашигладаггүй. Ихэнхдээ удаан сэрүүн байх эсвэл амралтын өдрөө илүү сайхан өнгөрөөхөд зарцуулдаг” гэж тэрбээр хэлсэн.

Тэрбээр хамгийн сүүлд цаг шилжүүлсэн үеийн мэдээллийг ч цуглуулсан бөгөөд үүнийгээ дараагийн судалгаандаа нийтлэх аж. Хамтран ажиллагсад нь түүний нууцаар хийж байсан ажлыг одоо мэдсэн тул ийм судалгааг дахин хийх боломжгүй гэж Шехтман үзэж байгаа ч “бусад байгууллага үүнийг давтан хийнэ гэж найдаж байна” гэжээ.