Орос Тамлан зовоохоос урьдчилан сэргийлэх Европын конвенциос гарчээ

11 дүгээр сарын 1-ээс Орос улс Тамлан зовоох, хүнлэг бусаар буюу нэр төрийг доромжлон харьцах, шийтгэхээс урьдчилан сэргийлэх Европын конвенцийн гишүүн байхаа албан ёсоор больжээ. Энэ тухай ОВД-Инфо сайт Европын Зөвлөлийн хэвлэлийн албыг иш татан мэдээлэв.

Орос улс 1998 оноос конвенцийн гишүүн байв. 2021 он хүртэл Тамлан зовоохоос урьдчилан сэргийлэх хорооны төлөөлөгчид тус улсад 30 удаа очиж, 450 гаруй хорих газарт зочилжээ. Шалгалтын дараа хороо дүгнэлт, зөвлөмж бүхий тайлан бэлтгэдэг байв.

Орос бол хорооны айлчлалын тайлан, түүнд өгсөн эрх баригчдын хариуг нийтлэхийг зөвшөөрөхгүй бодлогыг албан ёсоор баримталдаг конвенцийн цорын ганц гишүүн байсан юм. Зөвхөн дөрвөн тайланг нийтлэхийг зөвшөөрчээ. Хаалттай үлдсэн материалд ээлжит болон ээлжит бус айлчлал, түүний дотор 2000 оноос 2017 он хүртэл Чечень, Хойд Кавказад хийсэн арван айлчлал багтдаг.

Тайлангууд хязгаарлагдмал нийтлэгдэж байсан ч шалгалтууд тодорхой өөрчлөлт авчирсан. Эрх баригчид хэт дүүрсэн камерын асуудлыг шийдэж, колониудыг засварлаж байв. Хороо бие даасан ажиглагчид орох нь онцгой хэцүү сэтгэцийн эмнэлгүүдэд ч ховор нэвтрэх эрхтэй байсан юм. Зарим тохиолдолд ийм айлчлалын дараа хоригдлуудыг суллуулж чаджээ.

Одоо хороо Оросын цагдан хорих газар, колони болон бусад хорих байгууллагад очиж шалгалт хийх боломжгүй болсон. Европын Зөвлөлийн тэмдэглэснээр, Оросын эрх баригчид Украинд бүрэн хэмжээний түрэмгийлэл эхэлсэн 2022 оны 2 дугаар сараас хойш хороотой хамтран ажиллахаа бодитоор зогсоосон юм.

Орос болон Украины эзлэгдсэн нутаг дэвсгэрийн хорих газруудад тамлан зовоосон, хэрцгий харьцсан гэх олон мэдээллийг хороо авсаар байв. Украины эрх баригчид хяналтдаа байгаа нутаг дэвсгэрийн хүссэн хорих газарт нь хорооны төлөөлөгчдийг оруулж, тайлангуудыг автоматаар нийтэлсээр байна.

Орос гарсан нь «ОХУ-ын доторх хорих газруудад хийх аливаа бие даасан хяналтын төгсгөл» гэсэн үг гэж хорооны ерөнхийлөгч Алан Митчелл мэдэгджээ. Ийм шалгалт тамлан зовоох, хэрцгий харьцахаас хамгаалах гол баталгаануудын нэг хэвээр байгааг тэрбээр онцолсон байна.

Хуульчийн ОВД-Инфо-д тайлбарласнаар, конвенциос гарах нь хорих нөхцөлийг нэг дор өөрчлөхгүй, учир нь Орос хороотой хамтран ажиллахаа аль хэдийн зогсоосон юм. Харин одоо олон улсын хяналт зогссоныг хуулиар бэхжүүлжээ.

«Тамлан зовоохоос урьдчилан сэргийлэх Европын хороо хорих газруудад очиж, хоригдлуудтай нууцаар ярилцаж, хорих нөхцөлийг шалгаж, зөрчил илрүүлж чаддаг байв. Одоо түүнд Оросын байгууллагуудад нэвтрэхийг шаардах хууль зүйн үндэслэл байхгүй. Үүний улмаас хоригдлуудад хэрхэн хандаж буйг гаднаас хянах, тамлан зовоолтыг илрүүлэх боломж улам хязгаарлагдаж байна» гэж хуульч хэлсэн байна.

Хуульчийн хэлснээр, конвенциос гарсан нь тамлан зовоолтоос хамгаалах олон улсын механизм бүрэн алга болсон гэсэн үг биш юм. Орос НҮБ-ын Тамлан зовоохын эсрэг конвенц, Иргэний болон улс төрийн эрхийн олон улсын пактын гишүүн хэвээр байна.

Хохирогчид шаардлага хангасан тохиолдолд НҮБ-ын хороодод хувийн гомдол гаргаж болно. Гэхдээ ийм гомдол цагдан хорих газар, колони болон бусад байгууллагад тогтмол хийх бие даасан шалгалтыг орлохгүй.