Сингапурын Ерөнхий сайд: Индонезитэй байгуулсан утааны асуудлын ажлын хэсэг АСЕАН даяарх механизм болох ёстой
Лоуренс Вонг мөн Тайланд, Камбожийн хилийн хурцадмал байдалд биеэ барихыг уриалж, Мьянмар бүс нутгийн байгууллагад бүрэн эргэн орохоос өмнө “бодит алхам” хийх ёстой гэжээ.

Утаа үүсгэж буй түймэртэй холбоотой компаниудыг шалгаж буй Сингапур, Индонезийн хамтарсан ажлын хэсгийг Зүүн өмнөд Азийн орнуудын холбооны (АСЕАН) бүх гишүүнийг хамруулах хэмжээнд өргөжүүлэх ёстой гэж Сингапурын Ерөнхий сайд Лоуренс Вонг арваннэгдүгээр сарын 15-нд мэдэгдлээ.
Вонг Манилад болж буй АСЕАН-ы 49 дэх удаагийн дээд хэмжээний уулзалтын хаалттай хуралдаанд үг хэлэхдээ, аравдугаар сард анх зарласан энэ ажлын хэсэг түймрийн буруутныг мөрдөхөд хоёр талын уялдаа холбоо, мэдээлэл солилцоог сайжруулах зорилготой гэжээ.
“Энэ нь хоёр талын механизм байх албагүй. Энэ нь мэдээлэл, буруутай этгээдүүдийн тухай нотлох баримтыг илүү чөлөөтэй солилцож болох АСЕАН даяарх механизм байх ёстой. Учир нь түймэр АСЕАН-ы аль ч улсад гарч болно. Ой модыг ийм аргаар цэвэрлэх нь буруу гэдгийг бүх компанид маш тодорхой мессеж илгээхийг бид хүсэж байна” гэж тэрбээр хэлсэн. “АСЕАН даяар хэн нэгэн ийм зүйл хийж байгаад баригдвал бид мэдээлэл солилцож, арга хэмжээ авч, компаниудад хариуцлага тооцно.”
Вонг хэлэхдээ, АСЕАН-д Хил дамнасан утааны бохирдлыг зохицуулах төв зэрэг ийм зорилгод хүрэх механизм аль хэдийн бий бөгөөд түүнийг бэхжүүлнэ гэж найдаж байна гэжээ. Түймрийг унтраахаас гадна дахин гарахаас сэргийлэх ёстой гэж тэрбээр онцолжээ.
Индонезийн Ерөнхийлөгч Прабово Субианто түймрийн шалтгааныг шалгаж, буруутай компаниудад хариуцлага тооцох хүчин чармайлт гаргаж байгааг Вонг сайшаажээ. Сингапур ч мөн түймэрт буруутай байж болзошгүй, эсвэл ой модыг зохисгүй аргаар цэвэрлэж буй компаниудтай холбоотой Сингапурын пүүсүүдийн эсрэг ижил арга хэмжээ авч байгаа гэж тэрбээр нэмэв. Сингапур энэ сарын эхээр Хил дамнасан утааны бохирдлын тухай хуульдаа өөрчлөлт оруулжээ.
Энэ онд уур амьсгалын өөрчлөлт болон “маш хуурай үеийг авчирсан, туйлын ер бусын Эль Ниньогийн улирал”-гоос болж түймэр хүндэрсэн бөгөөд Прабово түймэртэй тэмцэхэд “урьд өмнө байгаагүй хүчин чармайлт гаргасан”-д Вонг талархал илэрхийлжээ. Мөн маш аюултай нөхцөлд уйгагүй ажиллаж буй Индонезийн онцгой байдлын ажилтнууд, гал сөнөөгчдөд талархаж, гэмтсэн хүмүүсийн эдгэрэхийг хүсэн ерөөжээ.
Вонг Тайланд, Камбожийн хилийн хурцадмал байдлыг шийдвэрлэхэд хамтран ажиллахыг АСЕАН-ы гишүүдэд уриалав. “Энэ нь хоёр орны ард түмний хувьд маш эмзэг асуудал гэдгийг Сингапур ойлгож байна. Хоёр талыг биеэ барьсаар байж, хурцадмал байдлыг даамжруулахгүй байж, зөрчлөө яриа хэлэлцээгээр, тэр дундаа тогтсон хоёр талын механизмаар дамжуулан шийдвэрлэхийг уриалж байна” гэжээ. Сингапур ирэх жил АСЕАН-ы Ажиглагчдын багийг даргалахдаа энэ үйл явцыг үргэлжлүүлэн дэмжинэ гэж тэрбээр нэмэв.
Мьянмарын хувьд гишүүн орнууд тус улсыг улс төрийн оролцооны хувьд хэзээ нэгэн цагт “АСЕАН-ы гэр бүлд эргэн ирэхийг” хүчтэй хүсэж байгаа гэж Вонг хэлэв. Гэхдээ харилцаа хоёр талын байх ёстой бөгөөд Мьянмар Таван зүйлт зөвшилцлийн дагуу хүмүүнлэгийн тусламж, оролцогч талуудтай яриа хэлэлцээ хийх, хүчирхийллийг зогсоох зэрэгт “бодит ахиц дэвшлийг харуулсан тодорхой алхам” хийх ёстой гэжээ.
2021 оны цэргийн эргэлтийн дараа Мьянмар хүчирхийллийг зогсоох АСЕАН-ы Таван зүйлт зөвшилцлийг хэрэгжүүлэхэд мэдэгдэхүйц ахиц гаргаагүй тул АСЕАН тус улсыг дээд түвшний уулзалтуудаас хассаар ирсэн. АСЕАН-ы бүх удирдагч 2021 оны дөрөвдүгээр сард Мьянмарын нөхцөл байдлын талаар зөвшилцөлд хүрсэн бөгөөд үүнд хүчирхийллийг нэн даруй зогсоох, бүх талын бүтээлч яриа хэлэлцээ, АСЕАН-ы даргалагч орны тусгай элчийн зуучлал, хүмүүнлэгийн тусламж, тусгай элчийн айлчлал багтсан юм.
Бүх хүчирхийллийг Мьянмарын засгийн газар хянадаггүй, заримыг нь үндэстний зэвсэгт бүлгүүд үйлддэг гэсэн Мьянмарын төлөөлөгчийн өмнөх мэдэгдлийг Вонг хүлээн зөвшөөрчээ. “Бид үүнийг ойлгож байгаа ч Мьянмарын засгийн газар ямар ч хүчирхийлэл үйлдэхгүй байх, засгийн газрын зүгээс хүчирхийллийг тогтвортой бууруулах хүчин чармайлт гаргах ёстой гэдгийг баталгаажуулахыг хүсэж байна” гэж тэрбээр хэлэв.
Ийм алхам тус улсын тогтвортой байдлыг сэргээж, Мьянмар өөрөө удирдсан урт хугацааны шийдэл бий болгоход тусалж, эцэстээ ард түмэнд нь ашигтай гэж тэрбээр хэлэв.
“Бид эцэст нь тийм үр дүнг харахыг хүсэж байна. Гэхдээ ганц гараар алга ташдаггүй. АСЕАН илүү идэвхтэй харилцаж болно, Мьянмар ч энэ зорилгын төлөө АСЕАН-тай бүтээлчээр хамтран ажиллахад бэлэн гэдгээ харуулах ёстой” гэж Вонг хэлжээ.

