Үхлийн туяанд татагдсан нь: Бразилийн хамгийн том цацраг идэвхт бохирдлын тухай дурсамж

BBC-гийн орос албаны мэдээлснээр, Бразилийн Гояниа хотод Деваир Феррейрагийн хогийн цэгт хачин гэрэлтэгч цэнхэр капсул олдсон тухай цуу тарахад хөршүүд, хамаатан садан, найз нөхөд нь өөрийн нүдээр харахаар иржээ. Зарим нь гялалзсан жижиг хэлтэрхийг гартаа барьж, зарим нь гэртээ авч харуулсан. Тэдний хэн нь ч Бразилийн түүхэн дэх хамгийн том цацрагийн бохирдлыг үүсгэх өндөр цацраг идэвхт цезий-137-той харьцаж байгаагаа мэдээгүй.

Капсулыг хаягдал металл цуглуулагчид хамгаалалтгүй орхигдсон хуучин эмнэлгийн барилгаас цацраг эмчилгээний төхөөрөмжөөс хулгайлж, хогийн цэгийн эзэн Деваирт өгсөн байжээ. Ах дүү Одессон нь хэрэггүй зүйлээ хая гэж шаардсан ч Деваир түүнээс ялгарах үхлийн туяанд татагдаж, эхнэртээ бөгж хийх тухай ч бодож байсан. Капсул хогийн цэгт ирснээс долоо хоногийн дараа олон арван хүн учир битүүлэг өвчнөөр өвчилжээ.

Гэр бүлийн дотны найз өвчнийг хачин олдвортой холбосон бөгөөд Деваирын эхнэр Мария Габриэла хэлтэрхийнүүдийг ариун цэврийн станц руу авчирчээ. Капсул шөнөжин хашаанд сандал дээр хяналтгүй байсан бөгөөд эмч цацраг хэмжигч олж ирэхэд заалт нь хэт өндөр байсан тул эхэндээ багажийг эвдэрхий гэж бодсон ч хоёр дахь багаж ч мөн адил өндөр цацраг харуулжээ. Одессоны хэлснээр, тэр үед түүний том гэр бүлийн 56 гишүүн цацрагт өртсөн байв.

Анхны хохирогч нь Одессоны зургаан настай зээ охин Лейде байв. Аав нь шүдэнзний хайрцагтай хэлтэрхий гэртээ авчирч, харанхуйд хэрхэн гэрэлтэхийг харуулахаар гэрлээ унтраасан бөгөөд охин цацраг идэвхт тоосонцор наалдсан гараараа өндөг идсэн. Тэрбээр нэг сарын дараа, нагац эгч Мария Габриэлагийн нас барсан өдөр нас барав. Хаягдал металл хүлээн авах цэгт ажиллаж байсан хоёр залуу ч цацрагийн өвчнөөр нас баржээ.

Цацрагт өртсөн байж болзошгүй Гояниагийн 100 мянга гаруй оршин суугчийг Олимпийн цэнгэлдэх хүрээлэнд байгуулсан түр эмнэлэгт үзлэгт дуудсан. Хохирогчдыг тусгай уусмал, сойзоор угааж, хувцсыг нь устгаж, биеэ цэвэрлэхийн тулд аль болох их шингэн уухыг зөвлөсөн. Одессон зөвлөгөөний дагуу найзынхаа бааранд шар айраг уусан ч шээс нь хүрсэн бүхэн цацраг идэвхт болохыг хэн ч сануулаагүй тул баарны жорлонг нураахад хүрсэн байна.

Эмч нар эхэндээ Одессоныг цацрагт өртөөгүй гэж дүгнэсэн ч хожим түүнийг тусгаарлах тасагт хэвтүүлсэн. Тэрбээр эдгэрсэн ч цацрагийн бохирдлоос болж гэр нь хэсэгчлэн нурааж, хамгаалах байранд суурьших болсон бөгөөд насаараа таньдаг хүмүүс нь түүнээс зайлсхийх болжээ. “Уусны дараа аягаа лангуун дээр тавихад таньдаг хүн минь салфеткаар барьж хогийн сав руу хаясан. Энэ намайг гүнээ шархлуулсан” гэж Одессон дурсав.

Гамшгийн дараа засгийн газар “Би Гояниад хайртай” уриатай кампанит ажил эхлүүлж, Бразил болон бусад оронд цацраг идэвхт материалыг бүртгэх, хянах, устгах хуулийг шинэчилжээ. Харин амьд үлдэгсэд олон жилийн турш нөхөн олговор нэхэмжилж, эрүүл мэндийн асуудал, гутаан доромжлолтой тэмцсээр ирсэн. Одессон дуртай ажил болох автобусны жолоочийн ажлаа орхиж, Гояниа дахь гамшгийн хохирогчдын холбоог тэргүүлжээ.

Бараг 40 жилийн дараа далаад насандаа явж буй Одессон амьдралыг нь бүрмөсөн өөрчилсөн чимээгүй гамшгийн тухай ном бичиж байгаа бөгөөд Гояниагаас 220 км-ийн зайд байгаль, амьтдын дунд жижиг фермд амьдардаг. Тэрбээр бүх зүйлийг туулсан ч эрүүл, өөртэйгөө болон ертөнцтэй эв найртай байгаагаа хэлэв.