Узбекистанд машингүй өдрүүд нийтийн тээврийг сорьж, замын түгжрэлийн асуудал хэвээр байна
Ташкентын гол замуудаар өдөр бүр 770 мянга орчим тээврийн хэрэгсэл зорчдог ч Экологийн хорооны ажилтнууд кампанит өдрүүдэд 1730 гаруй машиныг л замаас гаргажээ.

Узбекистаны төрийн албан хаагчид 2026 оны тавдугаар сараас хойш хотуудын замын түгжрэл, агаарын бохирдлыг бууруулах туршилтад оролцож байна. Сар бүрийн 10, 25-нд албан тушаалтнууд албаны машинаа заавал орхих ёстой бөгөөд ажилдаа нийтийн тээврээр явахыг тэдэнд уриалдаг.
Экологи, уур амьсгалын өөрчлөлтийн үндэсний хороо сүүлийн зургаан сард энэ санаачилгын талаар хамгийн дэлгэрэнгүй мэдээлэл өгчээ. Хорооны мэдээлснээр, кампанит өдрүүдэд ажилтнууд нь 1730 гаруй албаны болон хувийн тээврийн хэрэгслийг замаас гаргасан байна. Гэвч Ташкентын гол замуудаар өдөр бүр 770 мянга орчим тээврийн хэрэгсэл зорчдог.
Хязгаарлалт нь үндэсний Цэвэр агаар төслийн нэг хэсэг юм. Ажлын өдөрт тохиосон кампанит өдрүүдэд албаны машины жолооч нар цалингаа авсаар байна. Албаны машин ашиглах хоригийг зөрчсөн албан тушаалтнууд сахилгын шийтгэл хүлээж болзошгүй.
Ташкент 2021 онд аль хэдийн Дэлхийн машингүй өдөрт нэгдэж байжээ. 2024 онд төрийн байгууллагуудын дарга нарыг сард нэг удаа нийтийн тээврээр ажилдаа явахыг уриалжээ. Эрх баригчид уг кампанит ажил нийслэлийн замаар зорчих машины тоог 200 мянга орчмоор буюу дөрөвний нэгээр бууруулна гэж таамаглаж байв.
2024 оны гуравдугаар сарын 29-нд болсон анхны кампанит ажлын үеэр хэд хэдэн сайд метро, цахилгаан автобусаар ажилдаа иржээ. Замын түгжрэл үргэлжилж, автобусны хомсдол ч хэвээр байв. 2024 оны сүүл гэхэд сар бүрийн кампанит ажлыг Узбекистаны Каракалпакстаны өөртөө засах бүгд найрамдах улсын нийслэл Нукус болон бүх мужийн төвд ч зохион байгуулах болжээ.
Хороо мөн албан тушаалтнуудыг хувийн машинаа гэртээ үлдээхийг уриалж байна. Наймдугаар сард кампанит өдрүүдэд машин хэрэглэсэн төрийн албан хаагчид шийтгэл хүлээж болзошгүйг анхааруулжээ. Гэвч Ерөнхийлөгчийн зарлигт албаны машин ашиглахыг тусгайлан хориглосон байдаг.
Хорооны тооцоогоор ажилтнууд нь оролцсоноор утааны ялгарлыг 17.37 тонноор бууруулжээ. Байгууллага өөр өөр сард нийтэлсэн тайландаа тээврийн хэрэгсэл, ялгарлын ижил тоо баримтыг дурдсан байна. Бусад төрийн байгууллага голдуу кампанит ажилд оролцож буй ажилтнуудынхаа зургийг нийтлэхээр хязгаарлагджээ. Жишээлбэл, Узбекистаны химийн үйлдвэрлэлийг хариуцдаг төрийн Узкимёсаноат компани машингүй өдрөөс ийм арван зураг нийтэлжээ.
Есдүгээр сарын 22-нд буюу Дэлхийн машингүй өдөр хорооны дарга Азиз Абдухакимов ажилдаа дугуйгаар ирж, тус байгууллагын ажилтнууд автобус, метрогоор зорчжээ. Хянан үзсэн засгийн газрын тайланд хязгаарлалтыг зөрчсөн албан тушаалтныг шийтгэсэн эсэх талаар дурдаагүй байна.
Ташкентын нийтийн тээвэр улам олон зорчигч тээвэрлэж байна. Есдүгээр сард метро өдрийн зорчигчийн хэд хэдэн шинэ дээд амжилт тогтоож, есдүгээр сарын 28-нд 1.2 сая гаруй зорчигч тээвэрлэжээ.
2026 оны эхний есөн сард метроны зорчигчийн тоо бараг 10 хувиар өссөн бол есдүгээр сарын эхний 22 хоногт автобусны зорчигчийн тоо өмнөх оны мөн үеэс 15 хувиар нэмэгджээ. 2021 онд Ташкентын метро өдөрт 280–300 мянга орчим зорчигч тээвэрлэдэг байв.
Аравдугаар сард сошиал медиагаар 3000 орчим хүнийг хамруулсан судалгаанд оролцогчдын 85.4 хувь нь оргил цагаар автобус, метроны галт тэрэг хэт дүүрэн байдагт гомдоллосон байна. Замын түгжрэлээс болж зарим чиглэлд автобусны интервал 40–45 минут болсныг хотын тээврийн газар хүлээн зөвшөөрчээ. Хотын гол замын сүлжээний тавны нэгээс бага хэсэгт л автобусны тусгай эгнээ бий.
Аравдугаар сарын 1-нээс цахимаар төлөх зорчлын үнэ 1700 сумаас 2500 сум буюу ойролцоогоор 0.14 ам.доллараас 0.20 ам.доллар болж нэмэгджээ. Эрх баригчид үнийн өсөлтийг үйл ажиллагааны зардал нэмэгдэж, автобусны паркийг шинэчлэх шаардлагатай байгаатай холбон тайлбарлажээ.
Хотын зөвлөл тээврийн операторуудад ачаалал ихтэй чиглэлд илүү олон автобус гаргах төлөвлөгөө боловсруулахыг үүрэг болгожээ. Мөн метроны галт тэрэгний интервалыг богиносгож, таван вагонтой галт тэрэг нэвтрүүлэхийг уриалсан. Хотын паркийг нэмэлт автобус, цахилгаан автобусаар нөхөх төлөвтэй байна.
Ташкентад машины хөдөлгөөнийг багасгах байгаль орчны шалтгаан ч бий. Дэлхийн банкны тооцоогоор хотын нарийн ширхэгт тоосонцрын бохирдлын 16 орчим хувийг тээвэр эзэлдэг. PM2.5 гэгддэг, 2.5 микрометр ба түүнээс бага диаметртэй эдгээр тоосонцор уушгинд гүн нэвтэрч чаддаг. Хотын агаарын бохирдлын гол эх үүсвэрт мөн халаалт, үйлдвэр багтдаг бөгөөд салхинд хийссэн тоос ч ихээхэн нөлөөлдөг.
Киргизстаны нийслэл Бишкект 2024 оны тавдугаар сараас хойш хотын захиргааны ажилтнууд мягмар, пүрэв гарагт нийтийн тээврээр ажилдаа явах үүрэгтэй болжээ. 2024 оны тавдугаар сарын 7-ноос есдүгээр сарын 18-ны хооронд энэ журмыг зөрчсөн 64 удирдлага, ажилтанд сахилгын шийтгэл ногдуулсныг хотын захиргаа мэдээлжээ. Дараа нь ижил төстэй арга хэмжээг бусад төрийн байгууллагад зөвлөсөн байна.
Казахстаны хамгийн том хот Алматы өөр арга хэрэглэж, тээврийн хэрэгслийн утааг шалгаж байна. 2026 оны есдүгээр сард бага ялгарлын бүсийн туршилтын төслийн хүрээнд мэргэжилтнүүд 6833 тээврийн хэрэгслийг шалгасны 922 нь байгаль орчны стандартаас хэтэрсэн байна. Түлшний системийг засварласны дараа 561 тээврийн хэрэгсэл давтан шалгалтад тэнцжээ. Хотын захиргаа бүсэд нэвтрэх төлбөр тогтоогоогүй.
Узбекистаны дараагийн машингүй өдөр арваннэгдүгээр сарын 25-нд болно. Хорооны мэдээлсэн үр дүнгээс гадна сард хоёр удаагийн хязгаарлалт замын хөдөлгөөн, бохирдолд хэмжигдэхүйц нөлөө үзүүлсэн эсэх нь тодорхойгүй хэвээр байна.



