Эрчим хүч

Узбекистаны атомын цахилгаан станц усыг хэмнэхийн тулд хуурай хөргөлт ашиглана

Жиззах мужид баригдаж буй станц бүрэн ашиглалтад орвол Узбекистаны цахилгааны хэрэглээний 14–15 орчим хувийг хангана гэж тооцоолж байна.

The Times of Central AsiaSadokat Jalolova3 мин унших

Зураг: The Times of Central Asia

Узбекистан Жиззах мужид барьж буй анхны атомын цахилгаан станцдаа усны хэрэглээг бууруулахын тулд хуурай хөргөлтийн систем ашиглахаар төлөвлөж байна. Станц уламжлалт ууршуулах хөргөлтийн оронд дулааныг агаараар зайлуулах юм.

Узбекистаны хязгаарлагдмал усны нөөцөд үзүүлэх дарамт нэмэгдэж буй үед энэ төлөвлөгөө гарчээ. Тус улсын усны ихэнхийг хөдөө аж ахуйд ашигладаг.

Энэ тухай Узбекистаны Атомын энергийн агентлаг Узатомын захирал Азим Ахмедходжаев арваннэгдүгээр сарын 12–13-нд Туркийн Анталья хотод болсон Дэлхийн атомын өдрүүд олон улсын форум дээр зарлажээ.

“Байгалиас ус авах эрх бидэнд огт байхгүй” гэж Ахмедходжаев хэлээд, систем станцын усны хэрэгцээг бууруулж, орон нутгийн усны нөөцийг хамгаалахад туслах болно гэжээ.

Хуурай хөргөлт усны хэрэглээг мэдэгдэхүйц бууруулдаг ч атомын цахилгаан станц техникийн болон аюулгүй байдлын төрөл бүрийн үйл ажиллагаанд шаардлагатай уснаас бүрэн татгалзаж чадахгүй. Мөн энэ технологи халуун цаг агаарт дулааныг үр ашиг муутай зайлуулдаг сул талтай. Жиззах мужийн зуны өндөр температурыг харгалзан зураг төсөл боловсруулахад үүнд онцгой анхаарах шаардлагатай. Систем хэр их ус хэмнэх төлөвтэй, зуны халуун цахилгаан үйлдвэрлэлд хэрхэн нөлөөлөх талаар Узатом мэдээлээгүй байна.

Узбекистаны анхны атомын цахилгаан станцыг Оросын төрийн атомын корпорац Росатомын оролцоотойгоор Жиззах мужийн Фариш дүүрэгт барьж байна. Төсөлд тус бүр нь 1000 мегаватт хүчин чадалтай хоёр том VVER-1000 реактор, тус бүр 55 мегаватт хүчин чадалтай хоёр жижиг RITM-200N реактор багтах бөгөөд нийт хүчин чадал нь 2.11 гигаватт болно. Жилд 17.2 тэрбум орчим киловатт-цаг цахилгаан үйлдвэрлэнэ гэж тооцоолж байна.

2024 оны анхны гэрээнд зургаан жижиг реактор барихаар тусгаж байжээ. Дараа нь төслийг өөрчилж, том, жижиг эрчим хүчний блокуудыг нэг талбайд хослуулахаар болсон. Бүтээн байгуулалт 2026 оны зургаадугаар сарын 4-нд албан ёсоор эхэлж, зургаадугаар сарын 4-нөөс 5-нд шилжих шөнө анхны жижиг реакторын блокийн суурийн анхны бетоныг цутгажээ.

Барилгыг бүрэн дуусгасны дараа станц Узбекистаны цахилгааны хэрэглээний 14–15 орчим хувийг хангана гэж тооцоолж байна. Узатомын мэдээллээр том реакторууд цахилгааныг тогтвортой нийлүүлэх зориулалттай бол жижиг блокууд нар, салхины цахилгаан станцын үйлдвэрлэл буурах үед эрчим хүчний системийг тэнцвэржүүлэхэд туслах юм.

Бүтээн байгуулалт жижиг реактороос эхэлжээ. RITM-200N-ийн нэгдсэн загвар нь реакторын блок дотор том диаметртэй хоолой шаардлагагүй болгодог тул хөргөлтийн шингэн гэнэт алдагдах эрсдэлийг бууруулна гэж Ахмедходжаев хэлжээ.

Реакторуудыг нэг талбайд байрлуулснаар дэд бүтэц, онцгой байдлын хариу арга хэмжээний систем, сургалтын байгууламжаа хамтран ашиглах боломжтой болно. Мэргэжилтнүүдийг МИФИ Үндэсний судалгааны цөмийн их сургуулийн Ташкент дахь салбарт бэлтгэж байгаа бөгөөд Атом-Саноат аж үйлдвэрийн бүсээр дамжуулан дотоодын тоног төхөөрөмж нийлүүлэгчид оролцох төлөвтэй байна.

Анхны жижиг реакторыг 2029 оны сүүлээр, анхны том реакторыг 2033 онд анх удаа эхлүүлэхээр төлөвлөсөн бөгөөд цогцолбор бүхэлдээ 2035 он гэхэд бүрэн ашиглалтад орох төлөвтэй. Узбекистаны эрх баригчид 2035 он гэхэд тус улсын цахилгааны хэрэглээ 121 тэрбум киловатт-цагт хүрнэ гэж таамаглаж байна. Үүний зэрэгцээ Узбекистан байгалийн хийн хамаарлаа бууруулахын тулд нар, салхины цахилгаан үйлдвэрлэлээ өргөжүүлж байна.

Узбекистан цөмийн эрчим хүчээ цаашид өргөжүүлэхээр ч судалж байна. Эрх баригчид наймдугаар сард хоёр дахь станц барих бэлтгэл ажлыг, аравдугаар сард гурав дахь станцын төлөвлөгөөг зарласан. Төслүүдийн нарийвчилсан мэдээлэл эцэслэгдээгүй байна.

Бусад мэдээ