Узбекистаны Төв банк нийтийн үйлчилгээний тарифын өөрчлөлтийг хэдэн жилээр урьдчилан зарлахыг санал болгожээ
Тарифын хуваарийг урьдчилан зарлах нь инфляцын хүлээлтийг тогтворжуулна гэж Төв банк үзэж байна.
Узбекистаны Төв банк нийтийн үйлчилгээний тарифын өөрчлөлтийн хуваарийг хэдэн жилээр урьдчилан нийтэлж байхыг санал болгожээ. Саналыг 2027-2029 оны мөнгөний бодлогын үндсэн чиглэлийн төсөлд тусгасан байна.
Зарим төрлийн түлш болон зохицуулалттай үйлчилгээний, тухайлбал хүн амын хэрэглээний шингэрүүлсэн хий, халуун ус, төвлөрсөн халаалтын үнэ Төв банкны анх тооцоолж байснаас өндөр өссөнийг баримт бичигт тэмдэглэжээ.
“Оны эцэс хүртэл төлөвлөсөн шингэрүүлсэн хий, халуун ус, төвлөрсөн халаалтын тарифын өсөлт оны эцсийн инфляцыг шууд 0.8 нэгж хувиар нэмэгдүүлэх төлөвтэй” гэж төсөлд дурджээ.
Зохицуулалттай үнийн өсөлт болон бусад хүчин зүйлийн улмаас Төв банк 2026 оны эцсийн инфляцын таамаглалаа 6.5 хувиас 7 хувь болгон нэмсэн бол суурь инфляц 5.5 хувь орчим хэвээр байх төлөвтэй байна.
Төв банкны орлогч дарга Нодирбек Ачилов арваннэгдүгээр сарын 4-ний хэвлэлийн бага хурлын үеэр шинэчилсэн таамаглалд шингэрүүлсэн хийн үнийн өсөлт, санал болгож буй дулааны тарифын өөрчлөлтийг тусгасан гэж мэдэгдсэн. Мөнгөний бодлогын газрын дарга Самигжон Иногамовын тайлбарласнаар санал болгосон шинэ тариф хүлээлтээс өндөр гарсан нь бодлогын хүүг жилийн 14 хувьд хэвээр үлдээх шийдвэрийн нэг шалтгаан болжээ.
2025 оны эрчим хүчний тарифын өсөлтийн нөлөө жилийн инфляцын тооцоонд орохоо больсноор энэ оны эхний хагаст инфляц саарч, тавдугаар сард 5.5 хувь болсон. Гэвч зургадугаар сард эрчим хүчний тарифыг дахин нэмсний дараа инфляц бага зэрэг хурдасч, есдүгээр сард 6.4 хувьд хүрчээ.
Төв банкны тооцоогоор энэ хугацаанд зохицуулалттай үнийн жилийн өсөлт 17.7 хувиас 12.5 хувь болж саарсан ч хэрэглээний үнийн ерөнхий индексээс хурдан өссөөр байна.
Үндсэн хувилбараар 2027 онд өмнөх тарифын өсөлтийн нөлөө буурч, инфляцыг 0.8-0.9 нэгж хувиар сааруулж мэднэ. Мөн дотоод эрэлт дунд зэрэг өсөж, инфляцын хүлээлт буурч, мөнгөний хатуу нөхцөл хадгалагдана гэж банк тооцож байгаа бөгөөд эдгээр таамаг биелбэл ерөнхий инфляц 2027 оны хоёрдугаар хагаст 5 хувийн зорилтот түвшинд хүрч, суурь инфляц 4-5 хувь болох ёстой гэж банк үзэж байна.
“Ирэх хэдэн жилийн тарифын өөрчлөлтийн хуваарь, үзүүлэлтийг урьдчилан зарлах нь хүн ам, аж ахуйн нэгжүүдэд дунд хугацааны зардлаа төлөвлөхөд тусалж, инфляцын хүлээлтийг тогтворжуулахад нөлөөлнө” гэж баримт бичигт тэмдэглэжээ.
Тухайлбал, Киргизстан 2025 онд 2030 он хүртэлх цахилгааны тарифын хуваарийг баталсан бөгөөд сард 700 кВт·ц хүртэл хэрэглэдэг айл өрхийн тариф жил бүр 20 хувиар нэмэгдэнэ.
Их Британид Ofwat зохицуулагч ус, ариутгах татуургын компаниудын тарифын дээд хязгаарыг таван жилээр урьдчилан тогтоодог бөгөөд 2025-2030 онд айл өрхийн жилийн төлбөр инфляцыг тооцохгүйгээр 440-өөс 597 фунт стерлинг болж өсөхөөр тусгажээ. Казахстанд ч таваас доошгүй жилийн хугацаатай тарифын дээд хязгаар батлах, тодорхой нөхцөлд хянан өөрчлөх боломжтой механизм ажилладаг.
Төв банкны мэдээллээр 2021-2025 онд Узбекистаны цахилгаан станцуудын суурилагдсан хүчин чадал 50 хувиар буюу 16.49-өөс 24.74 ГВт болж өссөн бол цахилгаан нийлүүлэлт 16.3 хувиар буюу 74.95 тэрбумаас 87.18 тэрбум кВт·ц болжээ.
Зөвхөн хүчин чадлаа нэмэгдүүлснээр цахилгаан сүлжээний элэгдэл, дамжуулалтын алдагдал, зарим бүс нутгийн тасалдлыг шийдэхгүй тул сүлжээгээ шинэчлэх нь чухал гэж банк үзэж байна.
Узбекистанд 2026 оны зургадугаар сарын 1-нээс хүн амын цахилгаан, байгалийн хийн тарифыг нэмсэн бөгөөд арваннэгдүгээр сарын 15-наас шингэрүүлсэн хийн үнэ килограмм тутамд 2000-аас 5000 сум болж нэмэгдэх юм.
Аравдугаар сард төвлөрсөн халаалт, халуун усны тарифыг нэмэх төслийг хэлэлцүүлэгт гаргасан бөгөөд Ташкентад 30 орчим хувиар нэмэхээр санал болгожээ. Төсөлд 2028 оноос тарифыг инфляцтай уялдуулан жил бүр индексжүүлэх боломжийг тусгасан ч өсөлт жилд 10 хувиас хэтрэхгүй. Төсөл нь 2030 он гэхэд хүн амын тарифыг өртгийн түвшинд ойртуулах зорилготой.
