Вудсайдын хийн төсөл Скотт хадны шүр, ховордсон яст мэлхийд заналхийлж болзошгүйг хяналтын газар анхааруулжээ

Гардиан сонины олж үзсэн баримт бичгээс үзэхэд, Баруун Австрали мужийн бие даасан Байгаль орчныг хамгаалах газар Вудсайд Энержи компанийн тус мужийн баруун хойд эргийн ойролцоо хий өрөмдөх төлөвлөгөө онцгой үнэ цэнэтэй шүрэн хадыг ноцтой гэмтээж болзошгүй, газрын тос асгарах эрсдэлийг хүлээн зөвшөөрөгдөх түвшинд хүртэл бууруулах боломжгүй байж ч болох юм гэж дүгнэжээ. Байгууллагын 2023 онд бичсэн захидлын төсөлд Скотт хадны ойролцоох ховордсон яст мэлхий, цэнхэр халимыг хамгаалах компанийн төлөвлөгөө үр дүнгүй гэж хатуу шүүмжилсэн байна.

Австралийн хамгийн том чулуужсан түлшний компани Вудсайд Кимберлигийн эргээс 300 км орчим зайд орших Браус сав газрыг ашиглах зөвшөөрлийг ирэх онд авна гэж найдаж байна. Компани 50 гаруй цооног өрөмдөж, хийг 1000 км хоолойгоор Муружугагийн хадны зургийн дэргэдэх хуучирсан Норт Вест Шелф экспортын үйлдвэртээ хүргэхээр төлөвлөжээ. Үйлдвэрийг 2070 он хүртэл ажиллуулах зөвшөөрлийг өнгөрсөн жил авсан ч түүнийг тэжээхэд Браусын хий шаардлагатай бөгөөд энэ хугацаанд хийг шатаасны дараа жил бүр их хэмжээний нүүрсхүчлийн хий ялгарч болзошгүй.

Эрдэмтэд 1500 гаруй зүйл амьтан, ургамал амьдардаг Скотт хадны экосистемд хохирол учирч болзошгүйг анхааруулсаар ирсэн. Хяналтын газрын ажилтнууд захидлын төслийг 2023 оны 12 дугаар сард удирдах зөвлөлд танилцуулж, хоёр сарын дараа буюу 2024 оны 2 дугаар сард байгууллага төслийг татгалзах урьдчилсан байр суурьтай байгаагаа Вудсайдад мэдэгджээ. Ажилтнууд нөхөж баршгүй хохирол учрах аюул байгаа тул урьдчилан сэргийлэх зарчмыг баримталж, хамгийн муу үр дагаврыг тооцох ёстой гэж зөвлөсөн байна.

Захидлын төсөлд дурдсанаар, Скотт хадны нэг хэсэг бөгөөд ховордсон ногоон яст мэлхийн оршин тогтноход чухал ач холбогдолтой Сэнди Айлет арал хийг доороос нь олборлосны дараа далайн ёроол суувал аюулд орно. Жил бүр 1000 орчим яст мэлхий үрждэг энэ аралд элс нэмж асгах саналыг өндөр эрсдэлтэй, амжилт нь хязгаарлагдмал байх магадлалтай гэж үзжээ. Мөн Тимор, Австралийн өмнөд хэсгийн хооронд нүүдэллэдэг одой цэнхэр халимд дуу чимээ, хөлөг онгоцны хөдөлгөөн, мөргөлт ихээхэн нөлөөлнө, Скотт хад бол тэдний нүүдлийн зам дээрх цорын ганц мэдэгдэж буй хооллох газар гэж тэмдэглэсэн байна.

Татгалзах шахсан энэ байр суурийн хариуд Вудсайд өрөмдлөгийн төлөвлөгөөндөө гоожиж буй цооногийг хэдхэн секундэд битүүлэх боломжтой, тэсрэх хүчээр ажилладаг зүсэгч хаалт нэмжээ. Ингэснээр маш бага магадлалтай цооногийн дэлбэрэлтийн үед тос асгарах хамгийн урт хугацаа 12 цаг орчим болно гэж компани мэдэгдсэн. Зүсэгч хаалт бүтэлгүйтвэл 16 хоногийн дотор таглах төхөөрөмжөөр урсгалыг зогсооно гэжээ. Гэвч хяналтын газарт 2023 онд цооног 13 хоног гоожвол Скотт хаданд нөхөж баршгүй үр дагавар учирч болзошгүй гэж зөвлөсөн байв.

Баруун Австралийн өөр нэг хий экспортлогч Шеврон 2024 онд энэ технологийг туршигдаагүй, талбай дээр шалгах боломжгүй гэж үзэн өөрийн цооногуудад хэрэглэхээс татгалзсан юм. Вудсайд Сэнди Айлетээс 20 км-ийн дотор цооног өрөмдөхгүй, яст мэлхийн чиг баримжааг төөрөгдүүлдэг хийн бамбарын хурц гэрлийг хязгаарлана гэжээ. Компанийн төлөөлөгч халим Скотт хаданд хооллодог ч энэ нь тохиолдлын шинжтэй, Пертийн ойролцоох далайтай харьцуулахад тийм ч чухал биш гэв. Харин хад, арлын байгаль орчны онцгой үнэ цэнийг хүлээн зөвшөөрчээ.

Гринпис байгууллагын байгаль хамгаалах хэлтсийн дарга Гленн Уокер Вудсайдын арга хэмжээ хангалтгүй, сүйрлийн хэмжээний тос асгаралтаас сэргийлэхдээ хийсвэр, туршигдаагүй технологид найдаж байна гэж шүүмжилжээ. “Мужийн болон үндэсний хяналтын газар одоо энэ төслийг батлахыг санал болговол байр сууриа эрс эргүүлсэн хэрэг болно” гэж тэрбээр хэлэв. Гринпис өнгөрсөн долоо хоногт Скотт хадыг экологи, шинжлэх ухааны үнэ цэнээр нь үндэсний өвд бүртгүүлэхээр нэр дэвшүүлсэн байна.

Төслийг муж болон холбооны хяналтын газрууд хоёулаа үнэлж байгаа ч эцсийн шийдвэрийг байгаль орчны сайд нар гаргана. Баруун Австралийн хяналтын газрын одоогийн есөн гишүүнтэй зөвлөлийн дарга Даррен Уолш нарийн төвөгтэй, эмзэг бүс дэх төсөл учраас үнэлгээ удаж байна гэв. Эцсийн тайланг мужийн Байгаль орчны сайд Мэттью Свинбернд хүргүүлж, шийдвэрээс өмнө гурван долоо хоногийн гомдол гаргах хугацаа олгоно. Үндэсний хяналтын газар нэмэлт техникийн зөвлөгөө хүлээж, шийдвэрийн хугацааг түр зогсоожээ.