Иран цохилтод өртсөн цөмийн байгууламжаа засах гэж оролдож буй шинж алга гэж ОУАЭА мэдэгдэв

Олон улсын атомын энергийн агентлагийн шинжээчид Иран АНУ-ын цохилтод өртсөн цөмийн байгууламжуудаа сэргээх гэж оролдож буйг ажиглаагүй гэж агентлагийн дарга Рафаэль Гросси мэдэгджээ. «2025 оны 6 дугаар сараас хойш бид 2025, 2026 онд болсон цохилтын үеэр гэмтсэн байгууламжийг сэргээх оролдлого бүртгээгүй» гэж Гросси мягмар гарагт НҮБ-ын Аюулгүйн зөвлөлийн хуралдаанд үг хэлэхдээ мэдэгдсэнийг Интерфакс агентлаг мэдээлэв.

Гросси нөхцөл байдлыг бүрэн үнэлэхийн тулд агентлагийн шинжээчид эдгээр байгууламжид нэвтрэх шаардлагатай ч Тегеран одоогоор ийм зөвшөөрөл олгохгүй байгааг онцолсон. Түүний хэлснээр, агентлаг Ирантай хэлэлцээ үргэлжлүүлж, цөмийн аюулгүй байдлын үлдсэн бүх асуудлаар тайлбар өгөхийг тус улсын эрх баригчдаас хүсч байна. Агентлагийг ялангуяа Ираны мэдүүлсэн цөмийн материал, тэр дундаа өндөр баяжуулсан 440 кг уран санаа зовоож байна.

Иран 2025 оны зун Израиль, АНУ цөмийн байгууламжуудыг нь цохисны дараа агентлагтай хамтран ажиллахаа түр зогсоосон юм. Америкийн цохилтод Ираны Фордо, Исфахан, Натанз дахь гурван цөмийн байгууламж өртсөн. 2025 оны 9 дүгээр сарын эхээр агентлаг, Иран хоёр Каирт олон улсын байгууллагын шинжээчдийн Иран дахь үйл ажиллагааг сэргээх нөхцөлийн талаар тохиролцож, шинжээчдийг бөмбөгдөлтөд өртөөгүй байгууламжуудад нэвтрүүлжээ.

Гэвч дараа нь 2015 оны Хамтарсан иж бүрэн үйл ажиллагааны төлөвлөгөөний хүрээнд түдгэлзүүлсэн НҮБ-ын хориг арга хэмжээ дахин хүчин төгөлдөр болсон. 10 дугаар сарын 18-нд уг төлөвлөгөөний хугацаа дуусч, Иран цөмийн хөтөлбөрт тавьсан хязгаарлалт зэрэг бүх заалтыг хүчингүйд тооцно гэж мэдэгдэв. Үүний дараа Иран Каирт агентлагтай хүрсэн тохиролцоогоо биелүүлэхээ зогсоожээ.