Казахстан, Кыргызстантай хилээ хамтран шалгах тогтолцоо нэвтрүүлэх талаар Узбекистан хэлэлцэж байна
“Нэг зогсоол” зарчим хил нэвтрэх хугацааг хоёр дахин богиносгож болзошгүй гэж Узбекистаны гаалийн байгууллага үзэж байна.
Казахстан, Кыргызстантай зарим хилийн гаалийн постод One Stop буюу “нэг зогсоол” зарчмыг нэвтрүүлэх боломжийн талаар Узбекистан хэлэлцэж байна. Гаалийн хорооны хэлтсийн дарга Фарход Олимжонов арваннэгдүгээр сарын 11-нд хэвлэлийн бага хурал дээр ингэж мэдэгдсэн тухай Spot мэдээлэв.
Түүний хэлснээр ийм шалгалтыг зохион байгуулах гурван загвар бий. Эхний загвараар хоёр улсын гаалийн байгууллага нэг байранд хамтран ажиллаж, хилийн хоёр талд тус тусад нь шалгахын оронд нэг боомтод шаардлагатай ажиллагааг хийх боломжтой болно.
Хоёр дахь загвараар хөрш улсуудын гаалийн байгууллага тусдаа байранд ажиллах ч чиг үүргээ хуваана: нэг тал нь экспортын, нөгөө нь импортын бүрдүүлэлтийг хийнэ. Гурав дахь загвараар талууд гаалийн шалгалтын үр дүнг харилцан хүлээн зөвшөөрч, нэг улсын гаалийн үзлэгт орсон ачааг хилийн нөгөө талд дахин шалгахгүй. Үүний тулд байгууллагууд мэдээлэл солилцоно.
“Жишээлбэл, манай улсаас экспортлох ачааг бид шалгасан бол хөрш улс, тухайлбал Казахстан импортлохдоо дахин шалгахгүй. Эсвэл эсрэгээрээ, тэд шалгасан бол бид дахин шалгахгүй” гэж Олимжонов тайлбарлав.
Гаалийн хороонд хэд хэдэн хилийн постод энэ зарчмыг нэвтрүүлэх үүрэг өгсөн гэж тэрбээр хэлэв. Хороо Гадаад хэргийн яам, Тээврийн яамтай хамтран хөрш орнуудтай хэлэлцээ хийж байгаа ч системийг ажиллуулахын тулд нөгөө талтай тохиролцох шаардлагатай аж. “Энэ бол зөвхөн Узбекистаны хүслээр шийдэгдэх асуудал биш. Хэлэлцээний явцад One Stop зарчмыг ямар хэлбэрээр нэвтрүүлэхээ бид тохиролцох ёстой” гэж тэрбээр онцолжээ.
“Нэг зогсоол” зарчмыг нэвтрүүлэх нь Ерөнхийлөгчийн 2026 оны наймдугаар сарын 27-ны “Гаалийн байгууллагын үйл ажиллагааг сайжруулах тухай” зарлигт тусгагдсан. Уг баримт бичгээр гаалийн журмыг хялбарчлах, дижитал технологийг хөгжүүлэх, хөрш орнуудтай хамтын ажиллагааг өргөжүүлэх “Шинэ Узбекистаны гааль — 2030” стратегийг баталжээ. Мөн 2026 оны арванхоёрдугаар сар хүртэл Кыргызстантай таван боомтод хамтарсан шалгалт зохион байгуулах талаар хэлэлцээ хийхээр төлөвлөсөн байна.
Гаалийн хорооны дарга Акмалхужа Мавлонов долдугаар сард хөрш орнуудтай хил дээр One Stop-ыг үе шаттай нэвтрүүлэх төлөвлөгөөтэй байгаагаа мэдэгдэж байсан. Тухайн үед хорооны даргын зөвлөх Рустам Кобилов одоогийн системээр ачааны тээврийн хэрэгсэл эхлээд Узбекистаны талд зогсож бүрдүүлэлт хийлгээд, хөрш улсад мөн адил давтан хийлгэх шаардлагатай болдог гэж тайлбарлаж байв. One Stop нь зогсолтын тоог цөөлж, баримт бүрдүүлэлт, үзлэгийг хамтран хийх боломж олгох ёстой. Гаалийн хорооны үнэлгээгээр энэ нь хил нэвтрэх хугацааг хоёр дахин богиносгож болзошгүй.
Гаалийн хорооны мэдээллээр сүүлийн гурван жилд Узбекистаны хилийн постоор нэвтэрч буй ачааны машины тоо 70 хувиар өсөж, өдөрт 5.1 мянгаас давжээ. Эрх баригчид 2030 он гэхэд хилээр нэвтрэх ачааны машиныг өдөрт дор хаяж 10.5 мянга болгохоор зорьж байна. Үүний тулд найман гаалийн постыг шинэчилж, өөр гурван постод шинэ терминал, зогсоол барихаар төлөвлөжээ.
