Харвардын евгеникийн судалгаанд ашиглагдсан, боолчлогдсон хүмүүсийнх байж болзошгүй хоёр гавлын ясыг Бразилд буцаажээ

Бразилын түүхэн дэх хамгийн том боолын бослогод оролцсон байж болзошгүй эрэгтэйн гавлын яс зэрэг АНУ руу аваачиж, Харвардын их сургуулийн арьс өнгөөр ялгаварласан евгеникийн судалгаанд ашигласан хоёр гавлын ясыг Лхагва гарагт Бразилд буцаажээ.

The Guardian сонины мэдээлснээр, шарил 19 дүгээр зуунаас хойш Бразилаас гадна байсан. Нэгийг нь 190 орчим жилийн өмнө Баиа мужийн нийслэл Салвадор хотоос, нөгөөг нь 160 орчим жилийн өмнө Рио-де-Жанейрогоос авч явсан бөгөөд хоёр хотод сэтгэл хөдлөм, даруу ёслолоор хүлээн авчээ.

Гавлын ясыг Атлантын боолын худалдааны үеэр бусад бүх орноос илүү олон боолчлогдсон африкчуудыг хүлээн авсан тус улсын африк эсвэл афро-бразил хүмүүсийнх гэж үздэг. Харвардын Пибоди археологи, угсаатны зүйн музейгээс шарилыг буцааж авах дөрвөн жилийн кампанит ажлын дараа Бразилын дипломатчид тус бүрийг зөөлөвчтэй хайрцагт хийж, бэхжүүлсэн чемоданд хийн онгоцоор авчирчээ.

Гавлын ясыг музейд дэлгэхгүй, зургийг нь нийтлэхгүй бөгөөд хэн болохыг тогтоосны дараа оршуулгын зан үйлээр оршуулна гэж Бразилын засгийн газар амласан. “Эдгээр хүмүүсийн амьд байхад нь ч, нас барсных нь дараа ч булаагдсан нэр төрийг сэргээх нь маш чухал” гэж Харвардтай гэрээнд гарын үсэг зурахаар Бостонд очсон засгийн газрын албан тушаалтан Каролина Диас дос Рейс хэлжээ.

Гавлын яс байгаа нь 2022 онд илэрсэн бөгөөд Бразилын засгийн газар 2024 оны сүүлээр оролцох хүртэл буцаах үйл явц удааширсан гэж судлаачид мэдэгджээ. Сүүлийн саруудад Дональд Трамп Бразилын Ерөнхийлөгч Луис Инасиу Лула да Силвад заримдаа дайсагнасан байдлаар хандсан нь буцаалтад саад болох вий гэсэн болгоомжлол нэмэгдсэн ч бүх зүйл амжилттай болжээ.

Салвадор руу буцаасан гавлын яс 1835 онд 600 орчим африк лалын шашинтан тухайн үеийн тус улсын хоёр дахь чухал хотыг эзлэх гэж оролдсон, Бразилын түүхэн дэх хотын хамгийн том боолын бослогод оролцсон эрэгтэйнх байсан гэж үздэг. Бослогочдыг цагдаа дарж, 70 босогчийг хөнөөжээ. Баиагийн Исламын соёлын төв уг эрэгтэйг йоруба хэлээр ах дүү гэсэн утгатай Аракунрин хэмээн нэрлэжээ.

Нөгөө хүний талаар бүр ч бага мэдээлэл бий. Гавлын яс насанд хүрсэн эрэгтэйнхээс жижиг ч хүүхдийнхээс том зэрэг шинж тэмдэг нь эмэгтэй хүнийх байж болзошгүйг харуулж байгааг Харвардын судлаачид мэдэгдсэн гэж Бразилын албаныхан хэлжээ. Үүнийг АНУ руу Бостоны чинээлэг гэр бүлийн оюутан Уолтер Ханнуэлл авч явсан гэж үздэг бөгөөд тэрбээр арьс өнгөөр ялгаварласан онолоо батлах гэж биеийн хэв шинжийг баримтжуулж байсан Харвардын профессор Луис Агассизын экспедицид оролцож байжээ.

Шүүх эмнэлгийн антропологийн судлаачид одоо гавлын ясны хэмжилт, микроскопын шинжилгээгээр хүмүүсийн хүйс болон бусад мэдээллийг тогтоохыг оролдох бөгөөд шаардлагатай бол генетик эсвэл он цаг тогтоох шинжилгээ хийх зөвшөөрөл хүснэ. Боолчлол 1888 онд халагдсан ч афро-бразилчууд хүн амын олонхийг бүрдүүлж байгаа хэдий ч нийгэм, эдийн засгийн бүх үзүүлэлтээр хамгийн доод түвшинд байна.