Киргиз тусгай хамгаалалттай газар нутгаа өргөжүүлэхээр төлөвлөж байна
Стратегийн төслөөр хамгаалалттай газрыг улсын нутаг дэвсгэрийн 11.8 хувиас 30 хувь хүртэл нэмэгдүүлэх бөгөөд жуулчдын урсгалыг хязгаарлах, бэлэн бус төлбөр нэвтрүүлэх санал ч багтжээ.
Киргиз 2026–2035 оны стратегийн төслийн хүрээнд тусгай хамгаалалттай газар нутгаа өргөжүүлж, өндөр уулын мөсөн гол, хадат уулс, улсын ойн санг хамгаалалтад нэмж авахаар төлөвлөж байна. Энэ тухай Таймс оф Сентрал Эйша сайт мэдээлэв.
Байгалийн баялаг, экологи, техникийн хяналтын яам баримт бичгийг 10 дугаар сарын 26-нд олон нийтийн хэлэлцүүлэгт гаргасан. Тайлбар бичигт хамгаалалттай газрыг улсын нутаг дэвсгэрийн 11.8 хувиас 2030 он гэхэд 20 хувь, 2035 он гэхэд 30 хувьд хүргэхийг санал болгожээ. Гэвч стратегийн өөр нэг хэсэгт 30 хувьд хүрэх хугацааг 2030 он гэж заасан тул хугацаа тодорхойгүй хэвээр байна.
Киргизийн тусгай хамгаалалттай газар одоогоор 2.36 сая орчим гектар талбайг хамардаг. Сүүлийн жилүүдэд хамгаалалттай газар нэмэгдсэн нь 2025 онд байгуулсан 792,000 гектар бүхий Ак Илбирс экологийн коридор зэрэг хамгаалалттай газруудыг холбосон коридоруудтай холбоотой. Саналын дагуу өргөтгөл бэлчээрийг хөдөө аж ахуйн эргэлтээс хасахгүй бөгөөд орон нутгийн иргэд хамгаалалтын бүсэд уламжлалт аргаар мал бэлчээсээр байх эрхтэй.
Тус улсад нийт 509,900 гектар талбай бүхий арван улсын байгалийн нөөц газар, 724,900 гектар талбай бүхий 13 үндэсний парк байдаг. Стратегийн төслөөр тэдгээрийн дэд бүтцийг шинэчилж, дижитал хяналт, бүртгэлийн систем нэвтрүүлж, байгаль хамгаалагчдын сургалт, тоног төхөөрөмжийг сайжруулна. Мөн хулгайн ан агнууртай тэмцэж, ирвэс, Тянь-Шанийн хүрэн баавгай зэрэг уулын амьтад, эртний хушганы ой, мөсөн голуудыг хамгаалахыг тэргүүлэх зорилт болгожээ.
Хувийн хөрөнгө оруулагчид үндэсний паркийн тусгай амралтын бүсэд аялал жуулчлалын байгууламж барихыг зөвшөөрөх ч хамгаалалттай газрыг хувийн өмчид шилжүүлэх, байнгын барилга барихыг хориглоно. Эрх баригчид мөн бүртгэлгүй орлогыг бууруулахын тулд тасалбарын төлбөрийг бэлэн бусаар хийхийг санал болгож, ойролцоох суурингийн оршин суугчид зочид буудал болон бусад жижиг аялал жуулчлалын бизнесээр орлого олох боломжтой болно.
Стратегийн зохиогчид жуулчдын тоо өсч байгаа нь экосистемийг доройтуулах эрсдэлтэйг хүлээн зөвшөөрч, Ала-Арча, Каракол, Чон-Кемин, Кыргыз-Ата паркуудыг санаа зовоосон газар гэж онцолжээ. Түгээмэл маршрутуудад хог хаягдал, ургамлын гэмтлийг бууруулахын тулд зочдын тоог хязгаарлахыг санал болгосон байна.
Зохиогчдын хэлснээр, стратегийг төсвөөс нэмэлт зардал гаргалгүйгээр засгийн газрын одоогийн хуваарилалт, паркийн зочдын орлого, олон улсын буцалтгүй тусламжаар санхүүжүүлнэ. Киргизийн байгалийн нөөц газар, үндэсний паркуудад 2025 онд 271,000 гаруй зочин ирсэн нь өмнөх оныхоос бараг 24 хувиар өссөн бөгөөд паркийн орлого хоёр дахин илүү нэмэгдэж 431,000 ам.долларт хүрчээ.
