Нигерийн байгууллагууд сэтгүүлч Даниел Ожуквуг хорьсныг буруушааж, суллахыг шаардав

Эрэн сурвалжлах сэтгүүлч Даниел Ожуквуг төсвийн зарцуулалтыг шалгасан нийтлэлүүдийнх нь төлөө яллаж байгаа нь хэвлэлийн эрх чөлөөг боогдуулж, хариуцлага тооцох сэтгүүл зүйг сулруулж болзошгүйг хэвлэл мэдээллийн болон иргэний нийгмийн байгууллагууд анхааруулав.

Ожуквуг Нигерийн нийслэл Абужа дахь Кужэ хорих төвд байлгаж байна. Нийгэм-эдийн засгийн эрх ба хариуцлагын төсөл, BudgIT, Сэтгүүл зүйн инновац ба хөгжлийн төв зэрэг байгууллагууд түүнийг үргэлжлүүлэн хорьж байгааг хууль ёсны эрэн сурвалжлах сэтгүүл зүйг гэмт хэрэг болгох оролдлого гэж үзэж байна.

Тэд лхагва гарагт гаргасан хамтарсан мэдэгдэлдээ Ожуквуг нэн даруй суллахыг шаардаж, кибер гэмт хэрэг болон эрүүгийн гүтгэлгийн тухай хуулийг сэтгүүлчдийн эсрэг буруугаар ашиглахаа зогсоохыг эрх баригчдаас хүсчээ.

Уг мэдэгдэл Холбооны Өндөр шүүх мягмар гарагт Ожуквуг цагдан хорих шийдвэр гаргасны дараа гарсан юм. Шүүх түүний батлан даалтын хүсэлтийг арванхоёрдугаар сарын 1-нд хэлэлцэх хүртэл тэрбээр хоригдоно.

Ожукву өөрт нь тулгасан 12 зүйл ялын алинд нь ч гэм буруугүй гэж мэдүүлжээ. Ожукву, FIJ-ийг үүсгэн байгуулагч Фисайо Сойомбо хоёрыг 2023 оны арваннэгдүгээр сараас 2024 оны нэгдүгээр сарын хооронд нийтэлсэн нийтлэлүүдийнх нь төлөө яллаж байна. Эдгээр нийтлэл Ерөнхийлөгчийн Тогтвортой хөгжлийн зорилтын асуудал эрхэлсэн ахлах тусгай туслахын албаны үйл ажиллагааны тухай байв.

Ерөнхийлөгч асан Мухаммаду Бухаригийн засаг захиргааны үед энэ албыг хашиж байсан Адежоке Орелопе-Адефулирийг сэтгүүлчид цахим орчинд мөрдөн дарамталж, эрүүгийн журмаар гүтгэсэн гэж цагдаа буруутгаж байна.

Цагдаагийн өмнө нь олгосон захиргааны батлан даалтаар Ожуквуг үргэлжлүүлэн чөлөөтэй байлгах хүсэлтийг шүүх хангаагүй. Ожукву батлан даалтын нөхцөлийг биелүүлсэн гэж түүний өмгөөлөгч Атанда Кайодэ шүүхэд хэлсэн юм.

Харин шүүгч Жойс Абдулмалик батлан даалтын хүсэлтийг дөнгөж даваа гарагт гаргасан тул хэлэлцэх хугацаа болоогүй гэж үзэн, хэлэлцэхээс татгалзав.

Сойомбо баривчлагдаагүй байгааг яллах тал мөн мэдэгдэж, түүнийг баривчлах тушаал гаргуулах хүсэлт гаргажээ. Сойомбог шүүхэд хараахан ирүүлээгүйг шүүгч дурдаад, энэ хүсэлтийг ч хангаагүй байна.

Байгууллагуудын үзэж байгаагаар, хэрэг үүсгэх үндэслэл болсон нийтлэлүүд ангийн өрөө барих төсөлд төлсөн гэх 147.1 сая найра, өөр нэг гэрээнд төлсөн гэх 47.5 сая найра зэрэг төсвийн зарцуулалтын талаар үндэслэлтэй асуулт тавьсан байна. Эдгээр төслийн хүрээнд суурилуулсан гэх нарны эрчим хүчний байгууламжууд удалгүй ажиллахаа больсныг FIJ илрүүлснийг ч байгууллагууд онцолжээ.

2024 оны тавдугаар сард Ожуквуг баривчлан хорих үндэслэл болсон нийтлэлүүдийнх нь төлөө түүнийг дахин яллаж байгаад ч байгууллагууд эргэлзэж байна. Тэр үед сэтгүүлчийг цагдаа 10 хоног хорьж, олон нийтийн шүүмжлэл, хүний эрхийн өмгөөлөгчдийн шахалтаар 2024 оны тавдугаар сарын 10-нд сулласан юм.

Дахин яллаж байгаа нь авлига, төсвийн хөрөнгийн урвуулан ашиглалтыг илчлэхээр ажилладаг эрэн сурвалжлах сэтгүүлчид, мэдээлэгчид, иргэний нийгмийн байгууллагуудын дунд айдас төрүүлж мэднэ гэж мэдэгдэлд дурджээ.

Байгууллагууд мэдэгдэлдээ засгийн газарт хариуцлага тооцох хэвлэлийн үүрэг, үзэл бодлоо илэрхийлэх эрх чөлөөг баталгаажуулсан 1999 оны Үндсэн хуулийн 22, 39 дүгээр зүйлийг иш татжээ. Мөн Хүний болон ард түмний эрхийн Африкийн хартийн, Иргэний болон улс төрийн эрхийн тухай олон улсын пактын заалтуудыг дурдсан байна.

Албан тушаалтан нийтлэлийг худал эсвэл гүтгэлэг гэж үзвэл сэтгүүлчдийг айлган сүрдүүлж мэдэх эрүүгийн хэрэг үүсгэхийн оронд хуульд заасан зохих арга замаар шийдвэрлэх ёстой гэж байгууллагууд онцолсон. Тэд мөн засгийн газрыг холбогдох төрийн баримт бичгийг ил болгож, төслүүдийг хараат бусаар шалгуулан, FIJ-ийн эрэн сурвалжлагад тавьсан асуултад хариулахыг уриалав.

Төсвийн зарцуулалтыг шалгаж буй сэтгүүлчдийг хорьж, эрүүгийн журмаар яллаж байхад засгийн газар ил тод байдал, авлигын эсрэг тэмцэлд үнэнч гэдгээ итгэл үнэмшилтэй нотолж чадахгүй гэж байгууллагууд хатуу байр суурь илэрхийлжээ.

Ожуквугийн батлан даалтын хүсэлтийг хэлэлцэх шүүх хурал арванхоёрдугаар сарын 1-нд үргэлжилнэ.