ОХУ-ын томоохон бүтээн байгуулагч «Самолет» хөнгөлөлттэй ипотек цуцлагдсаны дараа хямралд оржээ

ОХУ-ын хамгийн найдвартай бүтээн байгуулагчдын нэгд тооцогддог байсан «Самолет» компани хөнгөлөлттэй ипотек цуцлагдаж, Төв банк бодлогын хүүг өсгөж, гол хувьцаа эзэмшигч нь нас барсны дараа гүнзгий хямралд оржээ. Энэ тухай Медуза сайт Форбс сэтгүүлийн материалыг иш татан мэдээлэв.

Одоо зах зээлд компанийг хэн, хэрхэн аврах талаар ярилцаж байна. Нөлөө нь өсөж буй бизнесмэн Умар Кремлев хямралын менежерийн үүрэг гүйцэтгэхийг үгүйсгэхгүй байгаа юм. Тэрбээр Олон улсын боксын холбооны ерөнхийлөгч бөгөөд Дональд Трамп-багын найз юм.

Компанийг Михаил Кенин, Дмитрий Голубков, Москва мужийн Засаг дарга Андрей Воробьевын ах дүү Максим Воробьев нар үүсгэн байгуулж, анхны жилүүдэд гүйцэтгэх захирал Антон Елистратов удирдаж байв. Андрей Воробьев 2012 онд Засаг дарга болсон бөгөөд компанийн амжилтыг ураг төрлийн холбоотой холбохыг үгүйсгэж байсан юм.

2020 оны 4 дүгээр сард Засгийн газар төрийн дэмжлэгтэй хөнгөлөлттэй ипотекийн хөтөлбөр баталснаар «Самолет» хамгийн их ашиг хүртэгчдийн нэг болжээ. Тэр оны 10 дугаар сард компани хувьцаагаа анх удаа олон нийтэд санал болгож, зах зээлийн үнэлгээ нь 57 тэрбум рубльд хүрсэн байна.

Компани 2020 онд 218 мянган, 2021 онд 647 мянган ам метр орон сууц ашиглалтад оруулж, дараа жил нь 609 мянган ам метрээр улсдаа хоёрдугаарт оржээ. 2024 онд хүү, татвар, элэгдлээс өмнөх ашиг нь 100 тэрбум рублиас давсан байна.

Гэвч Оросын Төв банк 2023 оны хоёрдугаар хагаст бодлогын хүүг жилийн 16 хувь хүртэл, 2024 оны эцэс гэхэд 21 хувь хүртэл өсгөсөн нь компанид хүнд цохилт болжээ. Мөн 2024 оны 2 дугаар сард Елистратов компаниас гарсан юм.

Компанийн цэвэр өр 2020 онд ердөө 3.2 тэрбум рубль байсан бол 2022 онд 20 тэрбум, 2023 онд 300 тэрбум рубльд хүрчээ. 2023 оны 10 дугаар сард өрсөлдөгч МИЦ компанийг худалдан авснаар түүний 150 тэрбум рублийн өрийг ч хүлээн авсан байна.

2024 оны 7 дугаар сарын 1-нээс хөнгөлөлттэй ипотекийн ихэнх хөтөлбөрийг цуцлахад олон нийтийн ипотекийн орон сууцнаас хамааралтай «Самолет» өрсөлдөгчдөөсөө муу бэлтгэлтэй байжээ. Компанийн санхүүгийн зардал 2023 оны 41.6 тэрбум рублиас 2024 онд 80 тэрбум рубль болж бараг хоёр дахин өссөн байна.

«Хурдан өссөн гэдэг баримтаараа компани өөрийнхөө доор мина тавьсан» гэж Форбсын эх сурвалжуудын нэг тайлбарлажээ.

2024 оны 1 дүгээр сараас 12 дугаар сарын хооронд компанийн хувьцааны үнэ 75 хувиар унаж, 3900 рублиас 1000 рубль болжээ. Дараа нь 8 дугаар сард гол хувьцаа эзэмшигч Михаил Кенин 66 насандаа гэнэт нас барж, өв залгамжлалын асуудал 2026 оны 2 дугаар сар хүртэл үргэлжилсэн нь корпорацийн хямралыг улам гүнзгийрүүлжээ.

2025 оны 10 дугаар сарын 23-нд Ерөнхий прокурорын газар «Самолет»-ын 51 хувийг эзэмшдэг Марьино хорооллын төслийн хамтран эзэмшигч болох Латвийн Риетуму банкны эсрэг нэхэмжлэл гаргаж, шүүх уг хөрөнгийг бүхэлд нь төрд шилжүүлжээ. Үүний улмаас компани 2025 онд 2.3 тэрбум рублийн алдагдал хүлээсэн байна.

2026 оны эхний хагас жилийн тайлангаар компанийн орлого 32 хувиар буурч 117 тэрбум рубль болж, цэвэр алдагдал 22 тэрбум рубльд хүрчээ. Гүйцэтгэх захирал Анна Акиньшина Засгийн газраас 50 тэрбум рублийн хөнгөлөлттэй зээл хүссэн ч эрх баригчид татгалзсан байна.

Барилгын яаманд компанийн байдлын талаар тогтмол хурал хийж байна. Компанийн хамгийн том зээлдүүлэгчид нь Сбербанк, ВТБ бөгөөд «Дом РФ» банк, Альфа-банк ч тэдний тоонд багтдаг.