Трамп, Ши Жиньпин нарын уулзалтаар худалдаа, хиймэл оюун ухааны асуудалд ахиц гарах эсэх тодорхой болно

АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамп, Хятадын дарга Ши Жиньпин нар ирэх долоо хоногт Шэньжэнь хотод уулзахаар бэлтгэж байна. Хоёр удирдагчийн хувийн дипломат харилцаа нь худалдаа, мөн супер оюун ухаан буюу ихэвчлэн хиймэл оюун ухаан гэж нэрлэдэг технологийн эрсдэлийг удирдах асуудалд ахиц авчирч чадах эсэхийг энэ уулзалт харуулна.

Арваннэгдүгээр сарын 11-нд Төрийн нарийн бичгийн дарга Марко Рубио Хятадын Гадаад хэргийн сайд Ван Итэй утсаар ярьжээ. Тэд арваннэгдүгээр сарын 18–19-нд болох Ази, Номхон далайн эдийн засгийн хамтын ажиллагааны дээд хэмжээний уулзалтад Трамп оролцох, арванхоёрдугаар сард Флоридад болох G20-ийн дээд хэмжээний уулзалтад Ши Жиньпин оролцох асуудлыг ярилцжээ.

Хятадын хүсэлтээр болсон уг ярианы үеэр удирдагчдын түвшинд энх тайван, цөмийн зэвсгээс ангижрах асуудлаар бодитой яриа хэлэлцээ хийхийн чухлыг хөндсөн гэж Төрийн департамент мэдэгджээ. Ийм яриа хэлэлцээнд Оросын Ерөнхийлөгч Владимир Путинтэй хийж болзошгүй уулзалт ч багтах аж.

Хятад талаас уг яриаг эерэг, бүтээлч гэж тодорхойлсон. Бээжингийн мэдэгдэлд бодлогын залгамж чанар, санал зөрөлдөөнийг зохицуулахыг онцолсон ч цөмийн зэвсгээс ангижрах эсвэл гурван талын дээд хэмжээний уулзалтын талаар дурдаагүй байна.

Трамп, Ши Жиньпин хоёр тавдугаар, есдүгээр сард харилцан айлчилсан бөгөөд Шэньжэньд тэд энэ онд гурав дахь удаагаа уулзах нь.

Трампыг дагалдан явна гэдгээ мэдэгдсэн АНУ-ын Сангийн сайд Скотт Бессент арваннэгдүгээр сарын 10-нд супер оюун ухааны талаарх хоёр талын яриа хэлэлцээний төлөвлөгөөг танилцуулжээ. АНУ–Хятадын харилцааны үндэсний хороонд хэлсэн үгэндээ тэрбээр дэвшилтэт загваруудыг гаргахаас өмнө үнэлэх, хүний хяналтыг хадгалах, ноцтой осол зөрчлийг мэдээлэх шууд суваг байгуулах асуудлаар санал солилцоно гэв.

Эдгээр төлөвлөгөө нь есдүгээр сард технологийн яриа хэлэлцээ, осол зөрчлийн харилцааны суваг байгуулахаар тохиролцсоны үргэлжлэл юм. Гэхдээ уг суваг ажиллаж эхэлсэн эсэхийг Бессент хэлээгүй тул ахиц гарсан эсэхийг хэрэгжилт нь л бодитоор харуулах юм.

Хятад энэ долоо хоногт АНУ-ын бараанд ногдуулах нэмэлт 24 хувийн татварыг түдгэлзүүлсэн хугацааг арваннэгдүгээр сарын 10-наас эхлэн хоёр сараар сунгасан ч 10 хувийн нэмэлт татварыг хэвээр үлдээжээ. Мөн Америкийн байгууллагуудад тавьсан хязгаарлалтыг түдгэлзүүлсээр байгаа ч тусгай зөвшөөрөл, хяналтын шаардлагыг хэвээр мөрдүүлж байна.

Вашингтон өнгөрсөн жил тохиролцсон худалдааны амлалтыг хэрэгжүүлэхийг шаардаж байна. Арваннэгдүгээр сарын 6-нд Бессент, АНУ-ын Худалдааны төлөөлөгч Жэмисон Гриер нар Хятадын Шадар сайд Хэ Лифэнтэй утсаар ярьж, эдийн засгийн харилцааны асуудлыг хэлэлцсэн байна. Худалдааны төлөөлөгчийн газрын мэдээлснээр Гриер хөдөө аж ахуйн бүтээгдэхүүн худалдан авах, газрын ховор элемент болон бусад чухал ашигт малтмалын асуудлыг онцолжээ.

Бээжин фермийн бүтээгдэхүүнийг илүү ихээр худалдан авах эсэхээ тал тус бүрийн 30 тэрбум ам.долларын бараанд харилцан татвар бууруулах ажил хэрэгжихтэй холбож байгаа юм.

Завсрын сонгуулийн дараа АНУ-ын Конгресст гарсан өөрчлөлт Бээжингийн хандлагыг аяндаа үндсээр нь өөрчлөхгүй гэж Стимсон төвийн Хятадын хөтөлбөрийн захирал Юн Сун VOA-д ярьжээ.

“Хятадын АНУ болон түүний бодлогын талаарх үнэлгээ томоохон өөрчлөлтөд орно гэж би бодохгүй байна” гэж тэрбээр хэлсэн байна.

Конгресс сонсгол, мөрдөн шалгалт, хяналтаар засаг захиргааны бодлогыг хэрэгжүүлэхэд саад учруулж болох ч Трампын хүсэл зориг, Цагаан ордны шийдвэр нөлөөтэй хэвээр байна гэж тэрбээр тайлбарлажээ.

“Бээжин мэдээж илүү тодорхойгүй байдалтай тулгарна, гэхдээ тэр тодорхойгүй байдал хязгааргүй биш” гэж Сун хэлэв. Тайвань, худалдаа, Хятадын хөрөнгө оруулалт, хүний эрхийн асуудлаар Конгресс шахалт үзүүлж болзошгүй.

Трамп, Ши Жиньпин, Путин нарын уулзалт болвол хэлэлцэх асуудлын хүрээ тэлж болох ч Рубио, Ван И нар утсаар ярихдаа ийм уулзалт болохыг баталгаажуулаагүй. Боломжит яриа хэлэлцээ цөмийн зэвсгээс ангижрах, Ираны дайныг зогсоох асуудлыг хамарч болно гэж Трамп хэлсэн байна.

Ираны асуудлаар Бээжин чухал буулт хийж чадах эсэхэд Сун эргэлзэж, Хятад газрын тосны худалдан авалтаа эрс бууруулах магадлал бага гэжээ. Вашингтоны дараагийн алхам тодорхойгүй байгаа тул мөргөлдөөн АНУ-ын Хятадад баримтлах бодлогод хэрхэн нөлөөлөхийг дүгнэхэд эрт гэж тэрбээр үзжээ. Ямартай ч уг мөргөлдөөн АНУ–Хятадын одоогийн харилцаанд төдийлөн нөлөөлөхгүй гэнэ.