Узбекистаны Каракалпакстан Fitch-ээс тогтвортой төлөвтэй BB- зээлжих зэрэглэл авлаа

Узбекистаны Каракалпакстан Бүгд Найрамдах Улсад Fitch Ratings агентлаг урт хугацааны BB- зээлжих зэрэглэлийг тогтвортой төлөвтэй анх удаа олгожээ.

Арваннэгдүгээр сарын 11-нд тогтоосон энэ зэрэглэл хөрөнгө оруулалтын түвшнээс доогуур бөгөөд гадаад, дотоод валютаар авах зээлийн аль алинд хамаарна. Агентлаг мөн богино хугацааны B зэрэглэл олгосон байна.

Узбекистаны Жиззах, Фергана мужууд ч тогтвортой төлөвтэй BB- зэрэглэлтэй. Бусад орноос Арменийн Ереван хот, Туркийн Конья хотын захиргаа ижил урт хугацааны зэрэглэлтэй байна.

Fitch Каракалпакстаны эрсдэлийн үзүүлэлтийг “сул” гэж ангилсан ч санхүүгийн үзүүлэлтийг aa ангиллын доод түвшинд үнэлжээ. Эдгээр үнэлгээ болон бусадтай хийсэн харьцуулалтад үндэслэн агентлаг бие даасан зээлжих чадварыг bb- гэж тогтоосон байна.

2025 онд Каракалпакстаны үйл ажиллагааны орлогын 51 хувийг төв засгийн газрын шилжүүлэг, 44 хувийг татварын орлого бүрдүүлжээ. 2021-2025 онд шилжүүлэг дунджаар үйл ажиллагааны орлогын 58 хувийг эзэлж байв.

Татварын хувь хэмжээг төв засгийн газар тогтоож, орлогын хуваарилалтыг шийддэг тул эдийн засгийн уналтын үед Каракалпакстанд орлогоо өөрөө нэмэгдүүлэх боломж хязгаарлагдмал байна.

Каракалпакстанд зардлаа бууруулах боломж бага. 2025 онд уян хатан бус зардал нийт зарлагын 76 хувийг эзэлжээ. Үйл ажиллагааны зардлын 30 орчим хувийг цалин бүрдүүлсэн бөгөөд энэ нь инфляцтай уялдан нэмэгддэг. 2021-2025 онд инфляц жилд дунджаар 10 хувь байжээ.

Узбекистаны хуулиар бүс нутгийн эрх баригчид санхүүгийн зах зээлээс шууд зээл авах боломжгүй тул голчлон төрийн бусад шатны байгууллагаас зээл авдаг.

2025 оны эцэст Каракалпакстан 176 тэрбум сум буюу оны эцсийн ханшаар 14.6 сая орчим ам.долларын бэлэн мөнгөтэй байсан бөгөөд ихэнх нь тусгай зориулалттай байжээ.

Fitch 2026-2030 оны үндсэн хувилбартаа зээлийн хязгаарлалт хэвээр байж, шинэ өрийн ихэнхийг төв засгийн газраас авна гэж тооцжээ. Каракалпакстан хөрөнгийн зардлаа нэмэгдүүлэхийн тулд зах зээлээс зээл авч, үйл ажиллагааны илүүдэл нь багасвал цэвэр өр 2030 онд жилийн үйл ажиллагааны илүүдлээс 8.7 дахин их болж дээд цэгтээ хүрнэ гэж агентлаг тооцоолсон байна.

Каракалпакстан бол Узбекистаны газар нутгийн 37 орчим хувийг эзэлдэг хамгийн том бүс нутаг бөгөөд 2.1 сая оршин суугч нь тус улсын хүн амын 5 орчим хувийг бүрдүүлдэг. Fitch-ийн тооцоогоор нэг хүнд ногдох бүс нутгийн нийт бүтээгдэхүүн улсын дунджийн 53 орчим хувьтай тэнцэж байна.