1960 онд эрдэмтэд 2026 оны арваннэгдүгээр сарын 13 орчмыг дэлхийн сүйрлийн өдөр болно гэж тооцоолж байжээ

Австри гаралтай америк физикч Хайнц фон Фёрстер хоёр хамтрагчийнхаа хамт 1960 оны арваннэгдүгээр сард Science сэтгүүлд нийтлэл хэвлүүлжээ. Нийтлэлийн гарчиг нь Сүйрлийн өдөр: МЭ 2026 оны арваннэгдүгээр сарын 13, Баасан гараг байв.

Нийтлэлийн үндэслэл энгийн байв. Хүн ам өмнөх хоёр мянган жилийнхтэй адил өссөөр байвал хэзээ хязгааргүйд ойртохыг фон Фёрстер тооцоолжээ.

Фон Фёрстер бараг 2000 жилийн хүн амын тооцоог математик загварт оруулахад хүн ам хязгааргүй болох, бодитоор боломжгүй цэгт 2026 оны сүүлч орчимд хүрнэ гэсэн дүн гарчээ. Гэвч “Баасан гараг, арваннэгдүгээр сарын 13” гэсэн нарийвчлал тийм ч оновчтой биш байв.

“Энэ нь арваннэгдүгээр сарын 13-нд тохиосон шалтгаан нь арваннэгдүгээр сарын 13 бол фон Фёрстерийн төрсөн өдөр байсан явдал. Энэ бол хошигнол байсан” гэж Рокфеллерийн их сургуулийн хүн ам судлалын профессор, математик биологич Жоэль Коэн хэлжээ.

Нийтлэлийн 10А тэгшитгэлийн нарийн ширийн хэсгийг харвал хүн ам хязгааргүйд хүрэх огнооны алдаа нэмэх хасах таван жил хагас байсан гэж Коэн тайлбарлажээ.

Нийтлэлд хүн төрөлхтөн хүнс, газар, эрчим хүчгүй болно гэж үзээгүй, харин хүн ам хэт олширно гэж таамагласан байна. “Бидний жич нар өлсөж үхэхгүй. Тэд шахагдаж үхнэ” гэж судлаачид бичжээ.

Энэ нийтлэл хүн амын хурдацтай өсөлт шинжлэх ухаан, улс төрийн гол асуудал болж байх бараг яг тэр үед гарчээ. Анагаах ухаан, ариун цэвэр, хүнсний үйлдвэрлэл сайжирснаар дэлхийн олон хэсэгт нас баралт хурдан буурч, төрөлт өндөр хэвээр байв.

Тэр үед дэлхийн хүн ам 3 тэрбум орчим байсан бол 66 жилийн дараа 8 тэрбумаас давжээ. Гэвч олон орон хүн амын хэт өсөлтөөс илүү төрөлт буурч, хүн ам хөгширч, ажиллах хүч цөөрч байгаад улам их санаа зовж байна.

“Тэд хүн төрөлхтөн энэ арваннэгдүгээр сарын 13-нд үнэхээр мөхнө гэж итгэж байсан гэж би бодохгүй байна” гэж Вестерн их сургуулийн түүхийн тэнхимийн профессор Алан Макиэчерн хэлэв.

“1960-80-аад онд ‘Сүйрлийн тэгшитгэл’ дэлхийн хүн амын харьцангуй үнэн зөв таамаглал гаргаж байсан. Зөвхөн 1993 оны орчимд буюу Сүйрлийн өдөр хүртэлх замын тал хувьд түүний нарийвчлал алдагдаж эхэлсэн” гэж тэрбээр хэлсэн байна.

“Тэрбээр хүмүүс цөөн хүүхэдтэй байхыг сонгож болох боломжийг тооцоогүй. Яг энэ л болсон” гэж Коэн хэлжээ.