Хятад, Индонез терроризмын эсрэг хамтарсан сургуулилт хийнэ; шинжээчид Бээжин Филиппинийг тэнцвэржүүлэх гэж байна гэв

Хятадын Батлан хамгаалах яам Хятад, Индонез удахгүй Гуандун мужид хуурай замын цэргийн терроризмын эсрэг хамтарсан сургуулилт хийнэ гэж зарлав. Ажиглагчдын үзэж буйгаар, Өмнөд Хятадын тэнгисийн асуудлаар Филиппиний эсрэг Индонезийг өөр талдаа татах нь Хятадын гол тооцооллын нэг бөгөөд Индонез харин АНУ, Хятад гэсэн хоёр том гүрний хооронд тэнцвэртэй харилцаа хайж байна.

Хятадын Батлан хамгаалах яамны 10 дугаар сарын 26-нд гаргасан мэдэгдлээр, Хятад, Индонез 10 дугаар сарын сүүлээс 11 дүгээр сарын эхээр “Хурц ир-2026” хуурай замын цэргийн терроризмын эсрэг хамтарсан сургуулилт хийнэ. Энэ удаагийн сургуулилт ууланд терроризмын эсрэг хамтарсан аврах ажиллагааг сэдэв болгож, ууланд авирах, тусгай жолоодлого, нисдэг тэрэгнээс олсоор буух, ойрын зайн довтолгоо, хүнтэй болон нисгэгчгүй хэрэгслийн уялдаа зэрэг сургалтад голлон анхаарна.

Хятадын талын мэдэгдэлд энэхүү цуврал сургуулилт хоёр армийн практик солилцоо, хамтын ажиллагааг үргэлжлүүлэн гүнзгийрүүлж, хоёр талын цэргийн хамтарсан ажиллагааны чадавхыг дээшлүүлэхэд тусална гэжээ.

2011 онд Индонез, Хятад анхны “Хурц ир” хоёр талын терроризмын эсрэг сургуулилтаа хийсэн. Сургуулилтад хоёр орны армийн тусгай хүчин оролцож, барьцаалагдсан хүмүүсийг аврах нөхцөл байдлыг загварчилсан байна. Энэ цуврал сургуулилт 2015 онд түр зогссон юм.

2015 оноос хойш Хятад, Индонезийн хооронд бүрэн эрх, байгалийн нөөцийн зарим асуудлаар зөрчил гарснаас болж хоёр орны томоохон хоёр талын хамтарсан сургуулилт нэлээд удаан хугацаанд тасалдсан байв.

2024 оны 12 дугаар сард Индонез, Хятад “Энхийн бүргэд” нэртэй хоёр талын хамтарсан цэргийн сургуулилт хийсэн. 2026 оны 8 дугаар сард Хятадын цэргийнхэн Индонезийн тэнгисийн цэргийн хүчинтэй Тайванийн зүүн хэсгийн усанд “бодит хүчний сургуулилт” хийж дуусгасан гэж мэдэгдсэн.

Гадныхан Индонезийг АСЕАН-ы томоохон гишүүний хувьд гадаад харилцаандаа ихэвчлэн тэнцвэрийн стратеги баримталж, том гүрнүүдийн хооронд аюулгүй байдал, хамтын ажиллагааны орон зай олохыг зорьдог гэж үздэг.

Тайванийн Тамкан их сургуулийн “Олон улсын харилцаа, стратеги судлалын хүрээлэн”-гийн эрдэмтэн Лин Иньёу энэ үзлийг дэмжигчдийн нэг юм. Тэрбээр Америкийн дуу хоолойд өгсөн ярилцлагадаа Хятад, Индонезийн хамтарсан сургуулилтын илгээж буй дохио нь Индонез Вашингтон, Бээжингийн хооронд харилцааны тэнцвэр хайсаар байгааг харуулж байна гэв.

“Индонез өмнө нь Хятадын агаарын цэргийн хүчнээс «Жянь» маркийн сөнөөгч онгоц худалдан авч байсан ч мөн адил Хятадтай цэргийн хамтын ажиллагаагаа нэмэгдүүлэхийг хүсдэг. Энэ удаа тэд хуурай замын цэргийн терроризмын эсрэг сургуулилтад анхаарсан бөгөөд Индонез терроризмын эсрэг тэмцэл буюу уламжлалт бус аюулгүй байдлын сэдвээр дамжуулан Хятадтай харилцан хамтын ажиллагаагаа бэхжүүлэхийг хүсч байна гэж би бодож байна” гэж Лин Иньёу хэлэв.

Бээжингийн хувьд Индонез Хятадын гадаад болон аюулгүй байдлын бодлогод чухал үүрэгтэй. Индонез бол Хятадын эрчим хүчний импортын дийлэнх нь дамжин өнгөрдөг Малаккын хоолойн гол эргийн орон тул Индонезтэй батлан хамгаалахын тогтвортой харилцаа хадгалах нь Хятадын эрчим хүчний импортыг хамгаалахад туйлын чухал юм.

Мөн Лин Иньёугийн хэлснээр, Индонез бүс нутгийн асуудалд тодорхой нөлөөтэй бөгөөд Хятад, Филиппин Өмнөд Хятадын тэнгист байнга мөргөлдөж, маргалдаж байгаа энэ үед Филиппинийг тэнцвэржүүлэхийн тулд Индонезийг өөр талдаа татах нь Бээжингийн чухал тооцооллын нэг юм.

2026 оны 9 дүгээр сарын 17-нд “Бээжингийн Сяншань форум”-ын үеэр Хятадын Төв цэргийн зөвлөлийн дэд дарга Жан Шэнминь Индонезийн Батлан хамгаалахын сайд Шафри Шамсуддинтай (Sjafrie Sjamsoeddin) уулзаж, батлан хамгаалахын солилцоо, хамтын ажиллагааны асуудлаар ярилцжээ.

20 дугаар зууны 80-аад оноос хойш АНУ Индонезийн аюулгүй байдлын чухал түнш байсаар ирсэн бөгөөд Индонезийн армийг цэргийн техник, сургалтаар хангаж ирсэн.

Энэ оны 4 дүгээр сарын 13-нд АНУ-ын Дайны сайд Пит Хегсет (Pete Hegseth) айлчлан ирсэн Индонезийн Батлан хамгаалахын сайд Шафритай хоёр талын уулзалт хийж, АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трампын (Donald Trump) Энэтхэг-Номхон далайн бүсэд хүч чадлаар энх тайвныг хангах алсын харааг цааш ахиулж, батлан хамгаалахын гол түншлэл байгуулж, хоёр орны урт хугацааны аюулгүй байдлын харилцааг дээшлүүлжээ.

Хоёр тал хамтарсан мэдэгдэлдээ далай, усан доорх болон бие даасан системийн дайны салбарт нарийн төвөгтэй тэгш бус чадавхыг хамтран хөгжүүлэх зэрэг “тэргүүн шугамын санаачилга”-ыг судлахаар тохиролцсон бөгөөд бүс нутгийн байлдааны бэлэн байдлыг дээшлүүлэх, тусгай хүчний хамтарсан сургалт хийхээр хамтран ажиллана гэжээ.

Мэдэгдэлд “Энэхүү зарлалаар хоёр орон Энэтхэг-Номхон далайн бүсийн энх тайван, тогтвортой байдлыг хадгалах нийтлэг амлалтаа дахин баталж байна” гэжээ.

Мэдээ бэлтгэх үед АНУ-ын Дайны яам Хятад, Индонезийн терроризмын эсрэг хамтарсан сургуулилтын талаар тайлбар өгөхийг хүссэн Америкийн дуу хоолойн хүсэлтэд хариу өгөөгүй байна.

8 дугаар сард Хятадын цэргийнхэн Индонезийн тэнгисийн цэргийн хүчинтэй Тайванийн зүүн хэсгийн усанд “усан замын сургуулилт” хийсэн гэж мэдэгдсэний дараа Тайвань ихээхэн дургүйцэж, Тайванийн Гадаад хэргийн яам үүнийг Хятадын “санаатай өдөөн хатгалга” бөгөөд Тайванийн бүрэн эрхийг ноцтой зөрчиж, бүс нутгийн аюулгүй байдалд заналхийлж байна гэж мэдэгдсэн юм.

Индонез богино хугацаанд хоёр дахь удаагаа Хятадтай хамтарсан цэргийн ажиллагаа явуулж буй талаар Тамкан их сургуулийн батлан хамгаалах, стратеги судлалын эрдэмтэн Лин Иньёу Тайвань энэ сургуулилтын шууд нөлөөг бус, харин шууд бус боловч чухал бусад нөлөөг анхаарах ёстой гэв.

“Хятад, Индонезийн хамтын ажиллагаа бэхжсэний дараа Индонез Тайваньд эрчим хүчний экспортоо хязгаарлах уу, эсвэл Хятад Индонезийг Тайваньд тийм их эрчим хүч худалдахгүй байхыг шахах уу гэдгийг Тайвань анхаарах нь харьцангуй илүү чухал гэж би бодож байна” гэж Лин Иньёу хэлэв.

Индонез урт хугацааны турш Тайванийн эрчим хүч, түүхий эдийн импортын чухал эх үүсвэрийн нэг байсаар ирсэн. Тайванийн Индонез дахь төлөөлөгчийн газрын нийтэлсэн мэдээллээр, нүүрс, шингэрүүлсэн байгалийн хий Тайванийн Индонезээс импортлодог гол бүтээгдэхүүний тэргүүнд байсаар ирсэн.