Лай Чин Тэ: Тайвань Хятад дахь АПЕК-ийн уулзалтад “тэгш эрхийн үндсэн дээр” оролцож байна

Тайвань энэ жил Хятадад болох АПЕК-ийн удирдагчдын уулзалтад “тэгш эрхийн үндсэн дээр” харилцах зарчмаар оролцож байгааг Тайванийн Ерөнхийлөгч Лай Чин Тэ Пүрэв гарагт мэдэгджээ.

Өмнө нь түүний засгийн газар энэ зарчмыг хангана гэсэн баталгааг бичгээр гаргаж өгөхийг Бээжингээс шаардаж байсан юм.

Хятад өөрийн нутаг дэвсгэр гэж үздэг Тайванийг багтаасан олон улсын цөөхөн байгууллагын нэг бол Ази, Номхон далайн эдийн засгийн хамтын ажиллагааны (АПЕК) байгууллага юм. Энэ жил АПЕК-ийг Хятад даргалж байгаа бөгөөд удирдагчдын уулзалт ирэх долоо хоногт тус улсын өмнөд хэсгийн Шэньжэнь хотод болно.

Гэвч Тайбэй, Бээжингийн харилцаа туйлын хурцадмал байна. Хятад Лайг “салан тусгаарлагч” гэж нэрлэн түүнтэй ярилцахаас татгалзаж, арлын орчимд өдөр бүр цэргийн үйл ажиллагаа явуулдаг. Лай Чин Тэ Бээжингийн бүрэн эрхт байдлын нэхэмжлэлийг няцаадаг.

Лай Чин Тэ Тайбэй дэх Ерөнхийлөгчийн тамгын газарт Acer компанийг үүсгэн байгуулагч Стэн Шийг уулзалтад оролцох элчээрээ танилцуулахдаа АПЕК бол бүс нутгийн худалдаа, эдийн засгийн хамтын ажиллагааны хамгийн чухал олон талт механизм гэжээ.

“Бүх гишүүн тэгш эрхийн үндсэн дээр харилцдаг бөгөөд Тайвань энэ жилийн АПЕК-ийн уулзалтад яг энэ зарчмаар оролцож байна” гэж тэрбээр нэмж хэлэв.

“АПЕК-ийн уулзалтын бэлтгэлийн үеэр Тайвань бүх хуралд оролцохын ач холбогдлыг тууштай онцолсон үзэл бодол нэгт олон оронд талархал илэрхийлье” гэж Лай Чин Тэ хэлсэн ч эдгээр орныг нэрлээгүй.

Хятадын Гадаад хэргийн яам Лхагва гарагийн орой “Тайвань бүс нутаг”-ийн АПЕК-д оролцох асуудлыг “нэг Хятад зарчим болон АПЕК-ийн холбогдох санамж бичгийн дүрэм, заншлын дагуу” зохицуулдаг гэж мэдэгджээ. “Эдгээр практикийг дагаж мөрдвөл Тайвань бүс нутгийн төлөөлөгчид хуралд ердийнхөөрөө оролцож болно” гэж яам нэмсэн байна.

Ерөнхийлөгчийн тамгын газрын хэвлэлийн төлөөлөгч Карен Куо шударга бус хандлага гарвал Тайвань нэн даруй засахыг шаардана гэжээ. “Аль ч гишүүн бусад гишүүний оролцооны нөхцөлд нөлөөлөхийн тулд нэг талын улс төрийн болзол тавих ёсгүй” гэж тэрбээр хэлэв.

Дэлхийн эдийн засаг геополитик, эрчим хүч, нийлүүлэлтийн сүлжээний бүтцийн өөрчлөлтөөс болж сорилттой тулгарч байна. Ийм үед Тайвань тогтвортой, итгэл даахуйц хүчин хэвээр байх болно гэсэн зэрэг хэд хэдэн захиасыг Стэн Ший уулзалтад хүргэхийг Лай Чин Тэ хүсч байна.

Тайвань улс төрийн асуудлаас зайлсхийхийн тулд АПЕК-д ихэвчлэн урьд нь албан тушаал хашиж байсан хүмүүс эсвэл бизнесийн удирдагчдыг элчээр илгээдэг. Эдгээр элч АНУ, Япон зэрэг найрсаг орнуудын төлөөлөгчдийн ахлах гишүүдтэй ярилцах боломжийг ихэвчлэн ашигладаг аж.

АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамп Шэньжэньд Хятадын дарга Ши Жиньпинтэй уулзах төлөвтэй бөгөөд энэ нь тэдний энэ оны гурав дахь уулзалт болно. Тайванийн элч нар өмнө нь бусад АПЕК-ийн уулзалтад Ши Жиньпинтэй хааяа харьцаж байсан ч ихэвчлэн гар барих, гар даллахаас хэтэрдэггүй байжээ.

Стэн Ший 2007 онд Австралид болсон АПЕК-ийн уулзалтад Тайванийн элчээр оролцож байсан юм.