“Супер Эль-Ниньо” бүрэлдэж байна: дэлхийн цаг агаарт юу авчрах вэ

Энэ жил Эль-Ниньо онцгой хүчтэй болж, “супер Эль-Ниньо” нөхцөл албан ёсоор бүрэлдэж байна. Дэлхийн цаг агаар, уур амьсгалд нөлөөлдөг энэ үзэгдэл эрчимжиж, улам хүчтэй болж байгааг АНУ-ын Далай, агаар мандлын үндэсний газрын Цаг уурын таамаглалын төв пүрэв гарагт мэдэгдлээ. Ирэх хавар хүртэл түүний нөлөө түүхэн хэмжээнд хүрч магадгүй гэж тус төв үзэж байна.

Эль-Ниньо бол Номхон далайн экваторын ойролцоох тодорхой бүсийн ус дулаарснаар тодорхойлогддог уур амьсгалын үзэгдэл юм. Энэ үзэгдэл хоёроос долоон жил тутамд үүсэж, ихэвчлэн есөөс 12 сар үргэлжилдэг бөгөөд энэ үед дэлхийн ихэнх хэсэг дулаардаг.

Есдүгээр сард Чикагогийн их сургуулийн судлаачид энэ жилийн Эль-Ниньогийн үеэр хэт халалтаас болж дэлхий даяар ердийн жилээс 451 мянга орчим хүн илүү нас барна гэж таамаглажээ.

Эль-Ниньогийн нөлөө бүс нутаг бүрт харилцан адилгүй. Энэ үзэгдэл хар салхины давтамж, далайн түвшинг өөрчилж, заримдаа их үер, хүчтэй ган дагуулж, улирлын цасны хэмжээг түүхэн дунджаас хазайлгадаг. Загас агнуур, хөдөө аж ахуйн салбар, мөн бороо, салхиар цахилгаан үйлдвэрлэдэг компаниуд эдгээр өөрчлөлтийн үр дагаврыг шууд мэдэрдэг.

“Супер” Эль-Ниньо гэдэг нь албан ёсны нэр томьёо биш. АНУ-ын тус газар, Дэлхийн цаг уурын байгууллага хоёулаа энэ нэр томьёог хүлээн зөвшөөрдөггүй. Харин хоёр байгууллага энэ жилийнхийг “маш хүчтэй” Эль-Ниньо гэж ангилж байна.

Номхон далайн халуун бүсэд далайн гадаргын температур дунджаас 0.5 хэм буюу түүнээс дээш өсвөл Эль-Ниньо эхэлснийг зарладаг. Цаг уурын таамаглалын төвийн мэдээгээр, арваннэгдүгээр сарын 12-ны байдлаар далайн гадаргын температур дунджаас 4 хэмээс илүү өндөр байжээ. Дараалсан гурван сарын таван үеийн турш температур дунджаас 2 хэм буюу түүнээс дээш өндөр байвал “маш хүчтэй” Эль-Ниньо гэж үздэг.

Эль-Ниньогийн үед Номхон далайгаас шуурга олон удаа орж ирдэг тул Хойд Америкийн өмнөд хэсэг чийглэг байдаг бол тивийн хойд хэсэгт өвөл хур тунадас багатай, дулаавтар байх магадлалтай. АНУ-ын өмнөд мужууд ердийнхөөс илүү шуургатай өвөлд бэлтгэх хэрэгтэй.

Өмнөд Америкийн хойд хэсэг, Төв Африк, Австрали, Өмнөд Азид өвлийн саруудад ихэвчлэн хуурай байдаг тул ган гачгийн эрсдэл нэмэгддэг. Харин Зүүн Ази, Өмнөд Америкийн өмнөд хэсэгт илүү их хур тунадас орох таамаглалтай. Энэ нь зарим газрын ганг сааруулж болох ч хүчтэй үер буулгах эрсдэлтэй.

Энэ жил Эль-Ниньо Атлантын далайд халуун орны шуурга үүсэхэд саад болж, рекорд бага идэвхжилд гол нөлөө үзүүлсэн бол Номхон далайд шуургын улирал рекорд хүчтэй болоход нөлөөлжээ.

2026 онд одоогоор 32 тайфун бүртгэгджээ. Тэдгээрийн дотроос дөрөвдүгээр сарын Синлаку, аравдугаар сарын Чампи супер тайфун хоёулаа цагт 185 миль хүртэл хурдтай тогтвортой салхитай, 5 дугаар зэрэглэлтэй тэнцэх хүчинд хүрч, Номхон далайн баруун хэсэгт оны хамгийн хүчтэй нь болжээ.

Номхон далайн зүүн хэсэгт энэ жил нэр өгсөн 21 халуун орны шуурга бүртгэгдсэн бол төв хэсэгт Хавайн ойролцоо таван шуурга дайран өнгөрч, аадар бороо, хүчтэй салхи, гэнэтийн үер дагуулжээ.

Энэ жилийн Эль-Ниньо түүхэн дэх хамгийн хүчтэйн нэг юм. АНУ-ын тус газрын таамаглалаар гуравдугаар сар хүртэл үргэлжлэх магадлал өндөр тул хэдэн сарын турш нөлөөгөө үзүүлж мэднэ.

Эль-Ниньо улам хүчтэй болж, удаан үргэлжлэх болсон. Эрдэмтэд одоогийн нөхцөл байдлыг энэ жилийн рекорд халалттай холбон тайлбарлаж байна. Сүүлийн жилүүдэд Эль-Ниньо 2023-2024, 2018-2019, 2014-2016, 2009-2010, 2004-2005 онуудад тохиолдсон.