Төмсөөрөө алдартай Өвөр Монголын Улаанцав хиймэл оюун ухааны дата төвийн голомт болж байна

Хятадын Өвөр Монголын Улаанцав хотын захад, их замаас холгүй эрдэнэ шишийн талбайд герефорд үүлдрийн үхэр саяхны ургацын үлдэгдлийг тонгочин бэлчиж байна. Тэдний дээгүүр тал нутгийн алс руу сунасан шинэхэн цахилгаан дамжуулах шугамын тулгуурууд сүндэрлэж, цасанд хучигдсан нурууны орой дээр салхин сэнснүүд тасралтгүй үлээх салхинд эргэлдэж байна.

Энэ алслагдсан бүс нутагт сэргээгдэх болон чулуужсан түлшний эх үүсвэрээс гаргасан эрчим хүч удахгүй тариалангийн талбай дээр баригдаж буй олон давхар дата төвүүдийг тэжээхээр болжээ. Энэ нь хиймэл оюун ухааны дата төвийн өргөн хүрээтэй бүтээн байгуулалтын нэг хэсэг юм. Барилгын талбай нь Америкийн жижиг хотын хэмжээтэй. Уг бүтээн байгуулалт одоогоор Хятадын хамгийн том, хамгийн хурдан өсөж буй дэд бүтцийн төсөл болоод байна.

Өвөр Монголын энэ хэсэг олон үеийн турш төмсөөрөө алдартай байв. Одоо харин хиймэл оюун ухааны төв болон хувирч байна. Уудам, бартаатай энэ газар нутаг Хятадыг хиймэл оюун ухааны салбарт АНУ-ыг гүйцэж түрүүлэх зорилгодоо хүрэхэд туслана гэж Хятадын албаны хүмүүс найдаж байна.

Энд 40 гаруй жил төмс, эрдэнэ шиш тарьж амьдарсан 72 настай тариачин Балэту нутгийнхаа өөрчлөлтийг эерэг гэж үздэг. “Миний тариалангийн талбайд огт нөлөөлөхгүй. Энэ нутагт сайн хэрэг” гэж тэрбээр хэлжээ.

Салхины энэ эрчим хүч удахгүй юуг тэжээх нь тэндээс холгүй газар аль хэдийн харагдана. Дэлхийн хамгийн том дата төвүүдийн нэгийг барихаар ачааны машин, өргөх кран, мянга мянган ажилчин ажиллаж байна. Шинэ замаар хэдэн миль явахад хоёр талд олон давхар дата төвүүд сүндэрлэж байв. Сервер, хагас дамжуулагч чип, хөргөх болон агаар сорох сэнс байрлуулах тоо томшгүй олон тавиурыг замаас ч харж болохоор байлаа.

Өвөр Монголд хэдэн арван дата төв баригдаж байгаа нь Хятадын бусад аль ч бүс нутгийнхаас олон юм. Улаанцавыг сонгосон шалтгаан нь хямд, элбэг эрчим хүч юм. Энд эрчим хүчний гол эх үүсвэр чулуужсан түлш хэвээр байгаа ч салхи, нар зэрэг сэргээгдэх эх үүсвэрийг ч ашигладаг.

Улаанцав бол Өвөр Монголд салхи хамгийн тогтвортой үлээдэг газруудын нэг. Уур амьсгал нь жилийн турш хүйтэн тул хөргөлтийн зардал бага гардаг бөгөөд алслагдсан энэ бүс нутагт газар, ажиллах хүч ч хямд.

Хятадад дата төв барих зардал АНУ-ынхын тавны нэг орчимтой тэнцдэг гэж Financial Times сонины иш татсан шинжээчид үзэж байна. Үүний нэг шалтгаан нь АНУ-д газар, ажиллах хүчний зардал хамаагүй өндөр байдаг.

Хиймэл оюун ухааны энэ төвийг барихад Хятад даяараас 30 мянга хүртэл ажилчин авчирчээ. Эдийн засаг нь саарч, залуучуудын ажилгүйдэл өндөр байгаа тус улсад ийм томоохон дэд бүтцийн төслүүдийг ихэд таатай хүлээн авч байна. “Хөгжил бол хамгийн сайн зүйл, ялангуяа олон залууд ажлын байр бий болгож байгаа бол” гэж барилгын талбайн гадна үдийн хоолны лангуу ажиллуулдаг нутгийн нэгэн бизнес эрхлэгч эмэгтэй хэлжээ.

АНУ-д дата төвүүд орон нутгийн иргэдийн хүчтэй эсэргүүцэлтэй тулгарч байгаа бөгөөд Ардчилсан нам завсрын сонгуульд гайхалтай амжилт гаргасан “цэнхэр давалгаа” энэ эсэргүүцлийг улам хүчтэй болгож ч мэдэх юм. Харин Хятадын хөгжүүлэгчдэд саад тотгор бараг байхгүй.

Хятадын засгийн газар ямар ч жагсаал цуглааныг ерөнхийдөө тэвчдэггүй, бүх хэвлэл мэдээллийг чанд хянадаг ч НҮБ-ын өнгөрсөн жилийн судалгаагаар тус улсын иргэдийн 80 хувь хүртэл нь дата төв барихыг дэмждэг байна. Хятадын иргэдийн дор хаяж гуравны хоёр нь өдөр тутмын амьдралдаа хиймэл оюун ухаан хэрэглэж, олон хүн энэ технологи, түүний ард буй дэд бүтцийг хүлээн зөвшөөрч байна.

Хятадын дарга Ши Жиньпиний үед хиймэл оюун ухааныг хөгжүүлэх нь улсын стратегийн тэргүүлэх зорилт болжээ. “Хятадад дата төвийг эсэргүүцэх явдал байхгүй. Ийм юм сонсогдож ч байгаагүй. Харин АНУ-д орон сууцны хороололд дата төв барихын эсрэг томоохон хөдөлгөөн өрнөөд байна” хэмээн Хятад ба даяаршлын төвийг үүсгэн байгуулагч, ерөнхийлөгч Генри Ван хэлэв.

Alibaba, Baidu, Deepseek зэрэг Хятадын хиймэл оюун ухааны хамгийн том компаниуд бүгд Өвөр Монголд үйл ажиллагаа явуулж байна. Барилга нь дууссан хэсэгт хашаа барьж, талбайг тохижуулсан бөгөөд шуугин ажиллаж буй дата төвүүдийн дундах гудамжуудыг хиймэл оюун ухааны аварга компаниудын нэрээр нэрлэжээ.

Өндөр зэрэглэлийн микрочип худалдахад тавьсан хязгаарлалтаас голлон шалтгаалж Хятадын компаниудын хиймэл оюун ухааны загварууд АНУ-ын өрсөлдөгчдөөсөө зургаан сар орчим хоцорч байгаа гэж үздэг ч энэ зөрүү багасаж байна.

Хятадын цахилгаан үйлдвэрлэх хүчин чадал АНУ-ынхаас хоёр дахин гаруй их. Хиймэл оюун ухааны салбарт ноёрхох дэлхийн өрсөлдөөнд эцсийн дүндээ чип биш, эрчим хүчний хүртээмж шийдвэрлэх хүчин зүйл болно гэж зарим шинжээч үзэж байна.

“Чип шийдвэрлэх шалгуур биш болж магадгүй. Эрчим хүч хязгаарлагч хүчин зүйл болж, түүнийг хэн түрүүлж даван туулна, тэр давуу талтай болох байх. Одоогоор Хятад тэргүүлж байна” гэж Ван хэлэв.