Узбекистанд IMEI бүртгэлийн зөрчлөөр гаалийн 29 ажилтанд шийтгэл ногдуулжээ

Узбекистанд 2025-2026 онд гар утсыг гаалийн бүрдүүлэлтэд оруулах, IMEI код бүртгэхтэй холбоотой зөрчлөөр гаалийн байгууллагын 29 ажилтанд шийтгэл ногдуулсныг Гаалийн хорооны хэлтсийн дарга Фарход Олимжонов арваннэгдүгээр сарын 11-нд хийсэн хэвлэлийн бага хурлын үеэр мэдэгджээ.

Түүний хэлснээр, энэ хугацаанд Гаалийн хороо 21 албаны шалгалт хийж, 29 ажилтныг сахилгын шийтгэлд татаж, өөр 67 ажилтантай урьдчилан сэргийлэх ганцаарчилсан яриа хийсэн байна.

“Хэд хэдэн ажилтны эсрэг эрүүгийн хэрэг үүсгэсэн тохиолдол ч бий” гэж Олимжонов хэлжээ.

“Бид бүх үйл явцыг цахимжуулсан. Үйлдэл бүр дижитал ул мөр үлдээдэг. Эдгээр мэдээлэлд үндэслэн ажилтнуудын хууль бус үйлдлийг илрүүлдэг. Бид ажилтнаа хууль бус үйл ажиллагаа явуулж байхыг хараад зүгээр л хамгаалаад байдаг гэсэн үг биш. Бид ийм тохиолдлыг өөрсдөө илрүүлж, арга хэмжээ авдаг” гэж Олимжонов нэмж хэлэв.

Хэвлэлийн бага хурлын үеэр нэгэн сэтгүүлч Ташкентын нисэх буудлын гаалийн 200 гаруй ажилтны эсрэг эрүүгийн хэрэг үүсгэсэн гэх мэдээллийг иш татлаа. Зөрчил IMEI шалгалтын системийн дутагдалтай холбоотой бол байцаагчдыг хариуцлагад татах нь хэр үндэслэлтэй вэ гэж тэрбээр асуув.

Хорооны төлөөлөгчид энэ тоог баталгаажуулаагүй бөгөөд эрүүгийн хэргийн тоо, зүйл анги, мөрдөн байцаалтын нөхцөлийг дэлгэрүүлээгүй.

“Бид ажилтнуудаа үргэлж хамгаалдаг, учир нь тэд мэргэжилтнүүд бөгөөд тэднийг бэлтгэх амаргүй… Тэд бүгд бидний хувьд үнэ цэнэтэй… Гэхдээ хууль бус үйлдлийн тухай яригдвал хуулийн өмнө бүгд тэгш бөгөөд хүн бүр үйлдлийнхээ төлөө хариуцлага хүлээнэ” гэж “Ташкент-АЭРО” тусгай гаалийн цогцолборын даргын нэгдүгээр орлогч Шерзод Хамидов хэлжээ.

Сайд нарын кабинетын 2019 оны есдүгээр сарын 17-ны 778 дугаар тогтоолоор IMEI кодыг шалгах, бүртгэх, тулгах, таних ажлыг гар утасны бүртгэлийн системийн операторт шууд хариуцуулсан гэж Олимжонов онцлов. Ямар ч хууль тогтоомж гаалийн ажилтанд IMEI кодын жинхэнэ эсэхийг тогтоох үүргийг шууд хүлээлгээгүй гэж тэрбээр хэлсэн байна.

“Бидний үндсэн үүрэгт гаалийн төлбөрт нөлөөлөх бараа, тээврийн хэрэгслийн шинж чанарыг шалгах ажил багтдаг. Хэрэв та iPhone оруулж ирвэл бид түүнд хэдий хэмжээний гаалийн төлбөр төлөхийг тодорхойлно. Харин төхөөрөмжийн доторх IMEI код зөв эсэхийг холбогдох оператор шалгах ёстой” гэж Олимжонов тайлбарлажээ.

Gazeta-д мэдээлэл өгсөн эх сурвалжийн хэлснээр, IMEI код хуурамчаар үйлдэх схем илэрсний дараа Ерөнхий прокурорын газрын харьяа департамент гаалийн хэд хэдэн ажилтныг зөрчилд холбогдсон байж болзошгүй хэмээн сэжиглэн баривчилж, бусдыг байцаалтад дуудсан байна. Үүнээс болж гаалийнхны дунд түгшүүр төрсөн гэж эх сурвалж хэлжээ. Тэд шаардлагатай тоног төхөөрөмжгүй атлаа хуурамч кодыг илрүүлж чадаагүйн төлөө эрүүгийн хариуцлага хүлээхээс айж байна.

Гаалийн хороо, UZIMEI-ийн мэдээллийн системийг нэгтгэх гэрээг 2024 оны арванхоёрдугаар сард байгуулсныг Олимжонов дурджээ. Ачааны гаалийн мэдүүлэгт IMEI-г төхөөрөмжийн загвартай автоматаар тулгах боломж 2025 оны долдугаар сард, зорчигчийн мэдүүлэгт 2026 оны хоёрдугаар сард бий болсон байна.

Гэвч IMEI-1, IMEI-2 нь нэг төхөөрөмжид хамаарах эсэх, кодыг сольсон эсэх, өмнө нь гар утасны сүлжээнд ашиглагдаж байсан эсэхийг одоо байгаа техник хэрэгслээр тэр бүр тодорхойлж чаддаггүйг хорооныхон хүлээн зөвшөөрчээ.

Гаалийн хороо арваннэгдүгээр сарын 10-нд Ташкентын олон улсын нисэх буудалд шинэ гар утсыг бүрдүүлэх ажлыг түр зогсоож, хуурамч болон бусдын IMEI код ашиглан төхөөрөмж хууль бусаар оруулж ирэх нарийн схем илэрсэн гэж тайлбарласан. Бүрдүүлэлтийг арваннэгдүгээр сарын 11-нд сэргээж, сэжигтэй кодыг шалгахад туслах UZIMEI-ийн мэргэжилтнүүдийг нисэх буудалд байнга байлгах болжээ.

“Ташкент-АЭРО” цогцолбор 2026 оны эхний арван сард 8.8 тэрбум сумын үнэ бүхий 1185 гар утсыг хууль бусаар оруулж ирэх гэсэн 185 тохиолдлыг илрүүлсэн байна.