Европын удирдагчид Украины энхийн хэлэлцээнд хэнийг илгээх талаар санал зөрөлдөж байна

АНУ-ын элч Стив Уиткофф дараагийн уулзалтуудад европчууд оролцоно гэж сэтгүүлчдэд хэлсний дараа Европын удирдагчид Украины энхийн хэлэлцээнд өөрсдийгөө төлөөлөх хүний нэрийг дэвшүүлэх шахалтад орлоо.

Дублинд болсон Европын улс төрийн хамтын нийгэмлэгийн дээд хэмжээний уулзалтын үеэр АНУ хоёр суудалтай байхад Европ яагаад ганц суудалтай байх ёстой вэ гэсэн сэтгүүлчийн асуултад Европын холбооны гадаад бодлогын тэргүүн Кая Каллас ёжтой инээдээр хариулжээ. Энэ нь Европын удирдагчид өнөөг хүртэл хойш тавигдсандаа бухимдаж байгааг тод харууллаа.

Дональд Трампын засаг захиргааны хоёр зөвлөх буюу ерөнхийлөгчийн хүргэн Жаред Кушнер, тусгай элч Стив Уиткофф нар Абу-Даби хотод хэлэлцээ хийж, дараа нь Москвад ОХУ-ын Ерөнхийлөгч Владимир Путинтэй уулзжээ. Европын 47 удирдагчийн оролцсон Дублины уулзалт үүний дараа болж байна. Хоёр зөвлөх дараа нь Украины Ерөнхийлөгч Володимир Зеленскийд мэдээлэл өгөхөөр Дублин руу яаран очжээ.

Ирээдүйд болох хэлэлцээнд Европын холбоог төлөөлөх хамгийн магадлалтай хүмүүсийн тоонд Каллас болон Европын зөвлөлийн дарга Антониу Кошта багтаж байна. Гэвч улс орнуудын удирдагчдын олонх өөрсдөө оролцохыг хүсэж буй тул хэлэлцээнд илгээх нэг гол хүнээ Европын холбоо одоог хүртэл тогтоож чадаагүй байна.

Европ хэлэлцээнд оролцоно гэж Германы канцлер Фридрих Мерц тууштай мэдэгджээ. “Ширээний ард Украин, европчууд, америкчууд, мэдээж Орос сууж байх ёстой” гэж тэрбээр Дублинд сэтгүүлчдэд хэлсэн. Гэвч бусад олон удирдагчийн нэгэн адил тэрбээр хэлэлцээнд тусгай элч томилох санааг ач холбогдол багатай гэж үзжээ.

Зеленский энхийн хэлэлцээнд Европыг оролцуулахыг шаардаж байна. “Хараахан шууд биш, оросууд ширээний ард сууж байхад хараахан биш. Гэхдээ европчууд аль хэдийн оролцож байна. Европ эдгээр хэлэлцээний байнгын оролцогч болохыг бид баталгаажуулах ёстой” гэж тэрбээр Дублины уулзалтын үеэр бусад удирдагчдад хэлсэн байна.

Хэн оролцох ёстой талаарх Европын хуваагдал олон нийтийн өмнө маргаан үүсгэжээ. Италийн Ерөнхий сайд Жоржиа Мелони өнгөрсөн долоо хоногт Коштад ширүүн захидал бичиж, эв нэгдэл дутагдаж байгааг шүүмжилжээ. “Хуваагдмал Европын дүр төрхийг харуулснаар бид энэ дайныг үргэлжлүүлэхийг хүсэгчдийн ашиг сонирхолд л үйлчилж байна” гэж Мелони бичжээ.

Европын удирдагчид энэ байдалд хэр бухимдаж байгаа талаараа ч санал зөрөлдөж байгаа бололтой. Энэ байдал удирдагчдын дунд “муу сэтгэлийн байдал” үүсгэж байна гэж Словенийн Ерөнхий сайд Янез Янша Дублинд хэлсэн бол Латвийн Ерөнхий сайд Андрис Кулбергс “Би тэгж мэдрэхгүй байна” гэж эсэргүүцэв.

Дублинд цугларсан удирдагчид нэг зүйлээс илт айж байна. Европт хэлэлцээний ширээнд суудал өгөхийн хариуд Европ аюулгүй байдлаа зохион байгуулж буй хэлбэрээ, гол төлөв НАТО-гийн цэргийн эвслээр дамжуулсан тогтолцоогоо өөрчлөх ёстой гэж Орос шаардаж байгааг АНУ хүлээн зөвшөөрч магадгүй юм.

Украин хэзээ ч НАТО-д элсэхгүй байх амлалт, тэр ч байтугай эвслийн тэлэлтийг буцааж, шинэ гишүүд болох Финлянд, Шведийг хүртэл гаргах нь шаардлагынхаа нэг байж болно гэж Путин хэлжээ. “Бид тэднээс юу сонсож байна вэ? Энхийн гэрээнд гарын үсэг зурмагц Украинд тэр даруй цэргээ байршуулна гэж. Энэ бол бидний хувьд хууль ёсны бай учраас дайн тэр даруй дахин эхэлнэ” гэж Путин Москвад Кушнер, Уиткофф нартай уулзахдаа хэлэв.

Европын удирдагчид, ялангуяа Оростой шууд хиллэдэг орнуудынхан яг ийм үг хэллэгээс хамгийн их болгоомжилж байна. “Одоо бид Оросын урхинд байна” гэж Эстонийн Ерөнхий сайд Кристен Михал хэлэв. “Хэрэв ямар нэг зүйл танд заналхийлж байвал та хамгаалалтаа тэр заналхийлэлтэй өөртэй нь ярилцах уу?”

АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамп “бүх Европыг хамарч болох” “маш том, гоё гэрээ” байгуулна гэж найдаж байгаагаа олон нийтэд хэлсэн юм. Зеленский АНУ-ын хандлагыг “жаахан хачин” гэж үзэж байгаагаа хэлжээ.

Дублинд үг хэлсэн Европын олон удирдагч Оростой өмнө нь байгуулсан, Москвагийн зөрчсөн гэж үздэг гэрээнүүдийг дурдсан байна. Үүнд 1975 оны Хельсинкийн хэлэлцээр, 1990 оны Парисын хартия, 1997 оны НАТО-Оросын үндсэн баримт бичиг, мөн тэдний хамгийн чухал гэж үздэг, Оросыг өөрийгөө хамгаалахаас бусад тохиолдолд Украины эсрэг хүч хэрэглэхийг хориглосон 1994 оны Будапештийн санамж бичиг багтана.

Энхийн хэлэлцээний суудлын төлөөх маргаан өөр нэг асуудлаас анхаарлыг холдуулж байна. Дайн үргэлжилж буй үед Украиныг хэрхэн санхүүжүүлэх тухай магадгүй илүү том тулаан Европын холбоонд одоо өрнөж байгаа юм. Аравдугаар сард Европын комисс Украины эдийн засагт амласан санхүүжилтэд 70 тэрбум еврогийн дутагдал байгааг тогтоосон юм.

Словакийн Ерөнхий сайд Роберт Фицо Украинд цаашид санхүүгийн болон цэргийн дэмжлэг үзүүлэхийг эсэргүүцэж байна. Харин гишүүн орнууд Украиныг санхүүжүүлэхэд хувь нэмэр оруулахаар тохиролцохгүй бол Европын холбооны дараагийн долоон жилийн төсөвт хориг тавьж магадгүй гэж Германы канцлер Мерц анхааруулжээ.