Amnesty: НҮБ, Өмнөд Суданы эрх баригчид тосгоны аллагаас сэргийлж чадаагүй

Энэ оны эхээр зэвсэгт этгээдүүд нэгэн тосгон руу халдаж, 200 гаруй хүнийг хөнөөхөөс өмнө ирсэн анхааруулгын дагуу НҮБ-ын энхийг сахиулагчид болон Өмнөд Суданы эрх баригчид арга хэмжээ аваагүй гэж Amnesty International шинэ тайландаа мэдэгджээ.

Пүрэв гарагт нийтэлсэн тайланд дурдсанаар, UNMISS гэгддэг НҮБ-ын төлөөлөгчийн газар Суданы хилийн ойролцоох алслагдсан Абиемном нутаг дахь тосгонд халдлага гарах магадлалтайг мэдэж байжээ. Гэвч тэнд байсан гучаад энхийг сахиулагчдаа гуравдугаар сарын 1-ний халдлагын дараа л нэмэлт хүч илгээсэн байна.

Энэ дүгнэлт Өмнөд Суданд ирэх сард сонгууль болох гэж буй энэ үед гарлаа. Сонгууль эмзэг энх тайвныг нурааж болзошгүй гэж олон хүн санаа зовж байна.

“Засгийн газар болон UNMISS хоёулаа илүү үр дүнтэй урьдчилан сэргийлэх арга хэмжээ авах хангалттай мэдээлэл, цаг хугацаатай байсан. Тэд илүү хатуу арга хэмжээ аваагүйгээс хүний амь эрсдэв” гэж Amnesty-ийн Зүүн болон Өмнөд Африкийн асуудал хариуцсан захирал Тигере Чагута хэлэв.

Amnesty-ийн мэдээлснээр, хөрш Майом мужаас ирсэн 1000-аас 1500 хүртэл зэвсэгт этгээд оршин суугчдыг буудаж, байшин шатааж, эмнэлгийн нэг хэсгийг дээрэмджээ. Эрх баригчдын мэдээгээр 130 оршин суугч, 76 аюулгүй байдлын ажилтан, долоон гадаадын иргэн зэрэг 200 гаруй хүн амь үрэгджээ.

Хиймэл дагуулын зургаас 230 гаруй барилга шатсан нь харагдаж байгааг тайланд дурджээ. Хохирогчдын ихэнхийг хоёр бөөн булшинд оршуулсан байна. Майом мужийн хэд хэдэн залуу өмнө нь алагдсантай холбоотой хурцадмал байдал халдлагыг өдөөсөн байж магадгүй гэж Amnesty үзэж байна.

Төлөөлөгчийн газар халдлагыг урьдчилан тооцоолж байгуулсан хамгаалалтын бүсэд хоргодсон 2500 орчим хүнийг хамгаалж, эмчлэхийн тулд хязгаарлагдмал нөөцөөрөө чадах бүхнээ хийсэн гэж UNMISS-ийн хэвлэлийн төлөөлөгч Приянка Чоудхури хэлжээ.

Төсөв танагдсан нөхцөлд төлөөлөгчийн газар “бэлэн байгаа хүчин чадлаа манай баазад хоргодсон энгийн иргэдийг шууд хамгаалахад төвлөрүүлсэн” гэж тэрбээр хэлэв.

Төлөөлөгчийн газар урьдчилсан анхааруулга ирсний дараа үндэсний армиас нэмэлт хүч илгээхийг удаа дараа хүссэн бөгөөд хоёрдугаар сарын дунд үеэс хурцадмал байдал өндөр байгааг мэдэж байсан гэж тэрбээр нэмж хэлжээ. UNMISS халдлагын дараа 40 цагдаа нэмж илгээсэн байна.

2025 оны дөрөвдүгээр сард үүнтэй төстэй, хүний амь эрсдүүлсэн халдлага гарсан хэдий ч эдгээр хүчийг яагаад эрт байршуулаагүйг Amnesty асуужээ.

НҮБ-ын Аюулгүйн Зөвлөл дөрөвдүгээр сард UNMISS-ийн бүрэн эрхийг сунгасан ч зөвшөөрөгдсөн цэргийн дээд хязгаарыг 17 мянгаас 12 мянга болгон бууруулжээ.

Өмнөд Судан арванхоёрдугаар сарын 22-нд сонгууль явуулна. Яаравчлан явуулж буй энэ сонгууль таван жилийн харгис иргэний дайныг зогсоосон 2018 оны энхийн гэрээнд “эцсийн цохилт” болж мэдэхийг Олон улсын хямралын группын Мурити Мутига анхааруулжээ.

Хүний эрхийн байгууллага аллагыг бие даан мөрдөн шалгаж, энхийг сахиулагчдын хариу арга хэмжээг тусад нь хянахыг уриалсан байна.

“Тоо бүрийн ард сүйрэл, үхэл, сүйтгэлийн түүх бий. Абиемномын амьд үлдэгсэд үнэн, шударга ёсыг олж, ийм эмгэнэл дахин хэзээ ч давтагдахгүй гэсэн баталгаа авах ёстой” гэж Чагута хэлжээ.