Орос, Иран хоёр АНУ-аас Каспийн тэнгист байгуулсан шинэ ажлын хэсгийг шүүмжлэв

АНУ-ын арми Ираны хойд зүгт болон Каспийн тэнгис дэх хуурай, далайн тээврийн замыг хянах шинэ ажлын хэсэг байгуулж, Иранд тогтоосон бүслэлтээ өргөжүүлснийг Москва, Тегеран шүүмжилж байна.

Каспийн бүс дэх Ираны худалдаа, тээврийн замыг хянаж, хаах Вашингтоны төлөвлөгөө эргийн орнуудын эрх ашигт “илт заналхийлэл” болж байна гэж ОХУ-ын Гадаад хэргийн яам мэдэгдлээ. Каспийн тэнгисийн аюулгүй байдал зөвхөн түүнтэй хиллэдэг таван улсын дотоод асуудал гэж яам онцолжээ.

“Бид хурцадал дэвэргэсэн, өдөөн хатгасан энэ алхмыг олон улсын эрх зүйн хэм хэмжээг бүдүүлгээр зөрчсөн үйлдэл гэж үзэж, үргэлжилж буй эдийн засгийн дарамт Ираны эдийн засгийг сүйрүүлж чадахгүй гэсэн Ираны эрх баригчдын байр суурийг бүрэн дэмжиж байна” гэж тус яам мэдэгдэв.

АНУ-ын Төв командлал арваннэгдүгээр сарын 7-нд Иран руу хуурай газрын хил болон Каспийн тэнгисээр дэвшилтэт зэвсэг, давхар зориулалттай бараа шилжүүлэхээс сэргийлэх зорилготой гэж мэдэгдсэн “Төмөр хаалга” ажлын хэсэг байгуулснаа зарласан юм.

Ираны Гадаад хэргийн дэд сайд Казем Гарибабади Тегеранд ОХУ-ын элчин сайдтай уулзжээ. Хоёр тал “АНУ-ын нэг талт арга хэмжээ” болон “Төмөр хаалга” хөтөлбөрийг сөрөх талаар ярилцаж, нийтлэг аюулын эсрэг уялдаа зохицуулалт шаардлагатайг онцолсон гэж тэрбээр хэлжээ.

Вашингтонд төвтэй Дайн судлалын хүрээлэн болон “Критикал Трэтс” төсөл хамтарсан сүүлийн үнэлгээндээ Иран, Орос Каспийн тэнгис болон хуурай замаар Иран руу зэвсэг нийлүүлэхийг таслан зогсоох гэсэн АНУ-ын оролдлогыг сөрөхөөр хамтран ажиллаж байна гэж дүгнэжээ.

Судалгаанаас үзэхэд, Иран 2026 оны АНУ, Израиль, Ираны дайны өмнө болон дайны үеэр Оростой хийдэг Каспийн тэнгисийн худалдааны замаараа Оросын зэвсэг импортолжээ. Үүнээс болж Украин 2026 оны долдугаар сард ийм нэг ачааг цохисон байна. Хориг арга хэмжээнд өртсөн Оросын ачааны хөлөг онгоцууд Астрахань, Оля боомтоос Ираны Анзали, Ноушахр, Амирабад боомт руу ачаа зөөж, эрэгт ойртохдоо автомат таних системээ унтраадаг байна.

Сүүлийн жилүүдэд Тегеран, Москва аюулгүй байдал, цэргийн харилцаагаа гүнзгийрүүлэхээс гадна Хойд-Өмнөд коридорын хүрээнд эдийн засаг, транзит харилцаагаа өргөжүүлэхийг эрмэлзэж байна. Оросыг Персийн булангийн боомтуудтай холбох энэ замын дутуу үлдсэн хэсэг болох Решт-Астара төмөр замыг барих нь хоёр орны гол төслүүдийн нэг юм.

Үүний зэрэгцээ Хормузын хоолойн аюулгүй байдал ч эмзэг хэвээр байна. Хормузын хоолойн өмнөд замаар өнгөрч байсан, нийт дөрвөн сая гаруй баррель газрын тос тээвэрлэсэн хоёр “супер танкер” “хүчтэй дэлбэрэлтийн” улмаас зогссон гэж Хувьсгалт харуулын Тэнгисийн цэргийн хүчин пүрэв гарагт мэдэгдэв. Хөлөг онгоцууд өмнөд зам зөвшөөрөлгүй, аюултай гэсэн “удаа дараагийн анхааруулгыг үл тоосон” гэж Харуул нэмж хэлжээ.

Мөн дээрх судалгааны төвүүдийн үнэлгээгээр, Иран баллистик пуужингийнхаа тусгалыг 2000 километрээр хязгаарлана гэсэн мэдэгдлээсээ татгалзжээ. Хувьсгалт харуулд ойр “Тасним” агентлаг шинэ пуужин харуулсан тухай мэдээлсэн байна. Уг пуужингаар “Фаттах” гиперсоник пуужингийн тусгалыг 1400 километрээс 2000 километр болгожээ.

Ираны Үндэсний аюулгүй байдлын дээд зөвлөлийн нарийн бичгийн дарга Мохсен Резайи X сүлжээнд “АНУ Ираны эсрэг дахин дайн эхлүүлбэл энэ түрэмгийлэлд оролцсон Баруун Азиас Европ хүртэлх цэргийн бааз бүр Ираны үхлийн аюултай халдлагын хууль ёсны бай болно. Аюулгүй зай, хоргодох газар, халдашгүй байдал гэж байхгүй” гэж Европт дахин анхааруулжээ.