Польшийн Үндсэн хуулийн шүүхийн эргэн тойронд юу болов, цаашид юу хүлээж байна

Польшийн Үндсэн хуулийн шүүхийн даргыг маргаантай байдлаар сольсноос эхэлж, тус улсын Ерөнхийлөгч биечлэн оролцсон шөнийн мөргөлдөөн болон хувирсан сөргөлдөөн одоо улс төрийн зөвлөлдөөний шатанд шилжсэн гэж Би Би Си-гийн орос хэлний алба мэдээлэв.

Сүүлийн 20 жилийн турш Польшийн улс төр Ерөнхий сайд Дональд Тускийн төв барууны «Иргэний платформ», Ярослав Качиньскийн консерватив «Хууль ба шударга ёс» намын тэмцлийг тойрон эргэлдэж ирсэн юм. Өнгөрсөн жил Ерөнхийлөгчөөр сонгогдсон Кароль Навроцкий засгийн газрын санаачилгад өмнөх ерөнхийлөгчдөөс хамаагүй олон удаа хориг тавьж байна.

Энэ удаагийн сөргөлдөөн хамгийн ахмад шүүгч Анна Корвин-Петровская шүүхийн дарга болон түүний орлогчийг албан тушаалаас нь түдгэлзүүлснээр эхэлжээ. Шүүхийн дарга Богдан Свенчковский түүнийг Ерөнхийлөгчийн өмнө тангараг өргөөгүй гэдэг үндэслэлээр шүүгч гэж үздэггүй. Сеймээс сонгосон өөр дөрвөн шүүгчид ч мөн адил асуудал тулгараад байна.

Маргааны үндэс 2015 онд тавигдсан бөгөөд тухайн үед бүрэн эрхийн хугацаа нь дуусч байсан Сейм таван шүүгч сонгосон ч Ерөнхийлөгч Анджей Дуда тэдний алинаас нь ч тангараг аваагүй, харин «Хууль ба шударга ёс»-ны олонхтой шинэ парламент таван шинэ шүүгч сонгожээ. Европын шүүхүүд дараа нь Үндсэн хуулийн шүүх хуулийн дагуу байгуулагдсан хараат бус шүүхийн шаардлагыг хангахгүй байна гэж дүгнэсэн.

Сенегал руу айлчлахаар нисч явсан Навроцкий баасан гарагийн орой онгоцоо буцаан эргүүлж, шөнө дунд шүүхийн байранд биечлэн нэвтэрсэн нь түүний шийдэмгий улстөрчийн дүр төрхийг бэхжүүлсэн гэж ажиглагчид үзэж байна.

«Шүүх Үндсэн хуулийн дагуу хараат бусаар ажиллаж эхэлнэ гэдэгт би итгэлтэй байна. Түүний аюулгүй байдал, ажиллах нөхцөлийг хангах нь гүйцэтгэх засаглалын үүрэг» гэж Туск бямба гарагийн орой ард түмэнд хандаж хэлжээ.

Зарим ажиглагч сөргөлдөөнийг Сейм есдүгээр сард Тускийн ойрын хамтрагч Мацей Берекийг шүүгчээр сонгосонтой холбож байна. Тэрбээр одоогийн парламентын сонгосон найм дахь шүүгч болсон бөгөөд тэд бүгд ажилдаа орвол 15 шүүгчтэй шүүхэд олонх болох байжээ.

Корвин-Петровская арваннэгдүгээр сарын 3-нд шүүгчдийн нэгдсэн хурал зарлаж, 2027 оны шүүхийн төсвийг батлуулахаар төлөвлөжээ. Хурлын ирц бүрдэхэд 10 шүүгч шаардлагатай ч түүний талд найман шүүгч байгаа тул хурал болж чадахгүй бол нөхцөл байдал дахин мухардалд орох магадлалтай юм.